<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X25n0504"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 504 金刚经彙纂</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 504 金刚经彙纂</title> <author>淸 孙念劬纂</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">25</idno>.<idno type="no">504</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经彙纂</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00215"> <charName>CBETA CHARACTER CB00215</charName> <mapping cb:dec="983255" type="PUA">U+F00D7</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7398</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[王*巳]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04432"> <charName>CBETA CHARACTER CB04432</charName> <mapping cb:dec="987472" type="PUA">U+F1150</mapping> <mapping type="unicode">U+4B38</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(歹*又)/食]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04636"> <charName>CBETA CHARACTER CB04636</charName> <mapping cb:dec="987676" type="PUA">U+F121C</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>璇</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[王*(虍-七+(一/八/八/目))]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05137"> <charName>CBETA CHARACTER CB05137</charName> <mapping cb:dec="988177" type="PUA">U+F1411</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>毁</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(毁-臼+白)-土+工]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18834"> <charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName> <mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>编⃝</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-16T15:46:34"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <lb ed="X" n="0751a05"/> <lb ed="X" n="0751a06"/> <lb ed="X" n="0751a07"/> <lb ed="X" n="0751a08"/> <lb ed="X" n="0751a09"/> <lb ed="X" n="0751a10"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 504-A 金刚经彙纂原序</cb:mulu><head>No. 504-A <lb ed="X" n="0751a11"/><lb ed="R040" n="0243a01"/> 金刚经彙纂原序</head> <lb ed="X" n="0751a12"/> <lb ed="X" n="0751a13"/><lb ed="R040" n="0243a02"/><p xml:id="pX25p0751a1301">金刚一经。括尽诸经奥義。一切诸<persName>佛</persName>及诸<persName>佛</persName>阿耨多 <lb ed="X" n="0751a14"/><lb ed="R040" n="0243a03"/>罗三藐三菩提法皆从此经出。经<anchor xml:id="nkr_note_add_0751a1401" n="0751a1401"/><anchor xml:id="beg0751a1401" n="0751a1401"/>已<anchor xml:id="end0751a1401"/>明言之矣。其大 <lb ed="X" n="0751a15"/><lb ed="R040" n="0243a04"/>旨总在破除我执。以无住为本体。以降伏为入门。如 <lb ed="X" n="0751a16"/><lb ed="R040" n="0243a05"/>法受持。能使人在欲忘欲。居尘出尘。不使我为境用。 <lb ed="X" n="0751a17"/><lb ed="R040" n="0243a06"/>而使境为我用。诚烦暑中一服淸凉散也。幷非一味 <lb ed="X" n="0751a18"/><lb ed="R040" n="0243a07"/>谈空。具有实用。乃有善信之人。但知读诵此经。懵然 <lb ed="X" n="0751a19"/><lb ed="R040" n="0243a08"/>不解其義。亦有学者究心经註。或属言烦。或苦義略。 <lb ed="X" n="0751a20"/><lb ed="R040" n="0243a09"/>是非可否。靡所适从。即或粗知经義。不究精微。止求 <lb ed="X" n="0751a21"/><lb ed="R040" n="0243a10"/>持诵以释愆。无有信心而修证。则于<persName>如来</persName>至妙之心 <lb ed="X" n="0751a22"/><lb ed="R040" n="0243a11"/>法。遂无由梦见。而<persName>佛</persName>教亦缘此似明实晦。不深可歎 <lb ed="X" n="0751a23"/><lb ed="R040" n="0243a12"/>哉。<note place="inline">念劬</note>根钝习深。苦缠蔽集。晚节末路。履蹈唯艰。尝 <lb ed="X" n="0751a24"/><lb ed="R040" n="0243a13"/>发愤于是经。不知而求其知。不解而求其解。以自祛 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0751b" n="0751b"/> <lb ed="X" n="0751b01"/><lb ed="R040" n="0243a14"/>其烦惑。爰取诸家註说。为之剪讹削肤。提纲挈维。节 <lb ed="X" n="0751b02"/><lb ed="R040" n="0243a15"/>要以存義。参互以明体。反复以示蕴。专录以启奥。两 <lb ed="X" n="0751b03"/><lb ed="R040" n="0243a16"/>存以质疑。以为是说也。殆庶幾近之。凡三阅寒暑而 <lb ed="X" n="0751b04"/><lb ed="R040" n="0243a17"/>成。名曰彙纂。虽用力之勤。艰苦不辞。而谓于是经之 <lb ed="X" n="0751b05"/><lb ed="R040" n="0243a18"/>大旨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0751b0501" n="0751b0501"/><anchor xml:id="beg0751b0501" n="0751b0501"/>已<anchor xml:id="end0751b0501"/>无不详无不合。所不敢知也。赖藉众力。镌梓 <lb ed="X" n="0751b06"/><lb ed="R040" n="0243b01"/>以公善信。上根之人。顿以明心。次根之人。渐以穷理。 <lb ed="X" n="0751b07"/><lb ed="R040" n="0243b02"/>世之轧轧焉唯利欲是溺。迷失本来。堕烦恼障而不 <lb ed="X" n="0751b08"/><lb ed="R040" n="0243b03"/>知悟者。盍向淸冷中觅一波罗蜜乎。</p> <lb ed="X" n="0751b09"/><lb ed="R040" n="0243b04"/><p xml:id="pX25p0751b0901">乾隆五十八年岁次癸丑三月朢日洁斋孙念劬谨 <lb ed="X" n="0751b10"/><lb ed="R040" n="0243b05"/>识</p></cb:div> <lb ed="X" n="0751b11"/> <lb ed="X" n="0751b12"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 504-B 重刻金刚经彙纂序</cb:mulu><head>No. 504-B <lb ed="X" n="0751b13"/><lb ed="R040" n="0243b07"/> 重刻金刚经彙纂序</head> <lb ed="X" n="0751b14"/> <lb ed="X" n="0751b15"/><lb ed="R040" n="0243b08"/><p xml:id="pX25p0751b1501">三藏教文。无非证明心体。为成<persName>佛</persName>阶梯。唯金刚直指 <lb ed="X" n="0751b16"/><lb ed="R040" n="0243b09"/>无住本心。以显般若之真智妙用。不捨一法。不存一 <lb ed="X" n="0751b17"/><lb ed="R040" n="0243b10"/>法。是中出生诸<persName>佛</persName>。慧命不断。在最上利根。随機涣释。 <lb ed="X" n="0751b18"/><lb ed="R040" n="0243b11"/>直下承当。固得金刚正眼。即在下根。苟知信受奉行。 <lb ed="X" n="0751b19"/><lb ed="R040" n="0243b12"/>亦能破欲離尘。遣诸烦恼。度苦济厄。灵应超然。然此 <lb ed="X" n="0751b20"/><lb ed="R040" n="0243b13"/>经解说纷如。未易窥其崖略。诸解或博而寡要。或简 <lb ed="X" n="0751b21"/><lb ed="R040" n="0243b14"/>而多遗。或字析而章未联。或章联而義犹隐。若欲专 <lb ed="X" n="0751b22"/><lb ed="R040" n="0243b15"/>从一家。则谈理深奥者。有妨于初学。立辞显易者。恐 <lb ed="X" n="0751b23"/><lb ed="R040" n="0243b16"/>弃于高明。或详事相而简精微。或指本源而脱章句。 <lb ed="X" n="0751b24"/><lb ed="R040" n="0243b17"/>各有所长。难于幷美。<note place="inline">念劬</note>不揣冒昧。于昔年会集诸 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0751c" n="0751c"/> <lb ed="X" n="0751c01"/><lb ed="R040" n="0243b18"/>家。纂成一帙。然局于见闻。搜辑未廣。意義之肤浅。阐 <lb ed="X" n="0751c02"/><lb ed="R040" n="0244a01"/>发之未透。殊有所不自知。因远方同志。索者甚众。甲 <lb ed="X" n="0751c03"/><lb ed="R040" n="0244a02"/>寅春仲。仓猝付梓。雠校未细。字讹句脱。不可勝指。故 <lb ed="X" n="0751c04"/><lb ed="R040" n="0244a03"/>印二百部即行停止。观察章公。乐善心切。竟将此讹 <lb ed="X" n="0751c05"/><lb ed="R040" n="0244a04"/>本刊刻。印送<anchor xml:id="nkr_note_add_0751c0501" n="0751c0501"/><anchor xml:id="beg0751c0501" n="0751c0501"/>已<anchor xml:id="end0751c0501"/>多。<note place="inline">念劬</note>自误误人。孽非浅鲜。仗<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0751c06"/><lb ed="R040" n="0244a05"/>灵。数年内连得佳本。披览之下。悔悟交迫。因廣为搜 <lb ed="X" n="0751c07"/><lb ed="R040" n="0244a06"/>辑。易稿再镌。凡原刻之引義肤浅。阐发未透处。一一 <lb ed="X" n="0751c08"/><lb ed="R040" n="0244a07"/>有以補其不逮。剪讹削肤。庶幾精实详尽。显豁贯穿。 <lb ed="X" n="0751c09"/><lb ed="R040" n="0244a08"/>挈领提纲。本末洞彻。至此而稿<anchor xml:id="nkr_note_add_0751c0901" n="0751c0901"/><anchor xml:id="beg0751c0901" n="0751c0901"/>已<anchor xml:id="end0751c0901"/>七易矣。欲救前刻 <lb ed="X" n="0751c10"/><lb ed="R040" n="0244a09"/>之失。镌刻反不容缓。于丁巳仲春告竣。以公同志。较 <lb ed="X" n="0751c11"/><lb ed="R040" n="0244a10"/>原刻<anchor xml:id="nkr_note_add_0751c1101" n="0751c1101"/><anchor xml:id="beg0751c1101" n="0751c1101"/>已<anchor xml:id="end0751c1101"/>十增其四。盖此经義蕴甚深。非详不达。学者 <lb ed="X" n="0751c12"/><lb ed="R040" n="0244a11"/>当具细静心。反复推勘。求明自性。则演说灵文。愚迷 <lb ed="X" n="0751c13"/><lb ed="R040" n="0244a12"/>立破。圣阶可接。若存虚妄心。入文字障。或存粗率心。 <lb ed="X" n="0751c14"/><lb ed="R040" n="0244a13"/>入邀福障。是反将金刚种智刬断矣。虽诵读万卷。岂 <lb ed="X" n="0751c15"/><lb ed="R040" n="0244a14"/>能窥见<persName>佛</persName>法耶。经即<persName>佛</persName>也。<persName>佛</persName>即心也。无住心者。常住 <lb ed="X" n="0751c16"/><lb ed="R040" n="0244a15"/>真心也。常住真心者。不生灭心也。不生灭心者。金刚 <lb ed="X" n="0751c17"/><lb ed="R040" n="0244a16"/>心也。得金刚心之谓应住心。得应住心之谓降伏其 <lb ed="X" n="0751c18"/><lb ed="R040" n="0244a17"/>心云何应住。得无所得也。住无所住也。无住何尝有。 <lb ed="X" n="0751c19"/><lb ed="R040" n="0244a18"/>生其心何尝无。读者以心学<persName>佛</persName>。毋以口学<persName>佛</persName>。于泡影 <lb ed="X" n="0751c20"/><lb ed="R040" n="0244b01"/>见无住。不于无住见断。于金刚见常住。不于常住见 <lb ed="X" n="0751c21"/><lb ed="R040" n="0244b02"/>常。断常双遣。人法两空。岂不到彼岸。与诸<persName>佛</persName>同登安 <lb ed="X" n="0751c22"/><lb ed="R040" n="0244b03"/>乐哉。</p> <lb ed="X" n="0751c23"/><lb ed="R040" n="0244b04"/><p xml:id="pX25p0751c2301">嘉庆元年岁次丙辰腊月朢日述甫孙念劬谨识</p></cb:div> <lb ed="X" n="0751c24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0752a" n="0752a"/> <lb ed="X" n="0752a01"/> <lb ed="X" n="0752a02"/> <lb ed="X" n="0752a03"/> <lb ed="X" n="0752a04"/><lb ed="R040" n="0244b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">金刚经註说彙纂凡例</cb:mulu><head>金刚经註说彙纂 <lb ed="X" n="0752a05"/><lb ed="R040" n="0244b07"/>凡例</head> <lb ed="X" n="0752a06"/><lb ed="R040" n="0244b08"/><list><item xml:id="itemX25p0752a0601"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752a0601" n="0752a0601"/><anchor xml:id="beg0752a0601" n="0752a0601"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752a0601"/>此经註解。自晋梁迄今。不下数百种。或由大德。或 <lb ed="X" n="0752a07"/><lb ed="R040" n="0244b09"/>自通儒。義无不备。非後学所可更加。然解者日众。 <lb ed="X" n="0752a08"/><lb ed="R040" n="0244b10"/>观者日纷。论说註证。累牍难尽。抉疑阐奥。发明固 <lb ed="X" n="0752a09"/><lb ed="R040" n="0244b11"/>多。而臆註岐言。正复不少。是编彙集各本。由博取 <lb ed="X" n="0752a10"/><lb ed="R040" n="0244b12"/>约。因异求同。弃其粗浅。选其精要。未谛当者。槪不 <lb ed="X" n="0752a11"/><lb ed="R040" n="0244b13"/>採入。疑难处。必精求其是。</item> <lb ed="X" n="0752a12"/><lb ed="R040" n="0244b14"/><item xml:id="itemX25p0752a1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752a1201" n="0752a1201"/><anchor xml:id="beg0752a1201" n="0752a1201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752a1201"/>经解虽繁。而足以传留者。亦只有十馀种。其最善 <lb ed="X" n="0752a13"/><lb ed="R040" n="0244b15"/>者。唐之圭峰有疏。宋之长水有记。明之憨山有决 <lb ed="X" n="0752a14"/><lb ed="R040" n="0244b16"/>疑。曾凤仪有宗通。大圆居士张有誉有義趣廣演。 <lb ed="X" n="0752a15"/><lb ed="R040" n="0244b17"/>如如居士张国维有註说。数书实堪羽翼大乘。近 <lb ed="X" n="0752a16"/><lb ed="R040" n="0244b18"/>代剩闲居士龚<anchor xml:id="nkr_note_add_0752a1601" n="0752a1601"/><anchor xml:id="beg0752a1601" n="0752a1601"/>穊<anchor xml:id="end0752a1601"/>綵有正解。诚斋居士盛符升有 <lb ed="X" n="0752a17"/><lb ed="R040" n="0245a01"/>五释。又彙集各家而採其精要。可称善本。以上各 <lb ed="X" n="0752a18"/><lb ed="R040" n="0245a02"/>种。是编採录最多。</item> <lb ed="X" n="0752a19"/><lb ed="R040" n="0245a03"/><item xml:id="itemX25p0752a1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752a1901" n="0752a1901"/><anchor xml:id="beg0752a1901" n="0752a1901"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752a1901"/>近今刊送诸本。字比句栉。依文解義者。十有见其 <lb ed="X" n="0752a20"/><lb ed="R040" n="0245a04"/>八九。提纲挈领。贯通脉络。阐发全经宗旨者。百止 <lb ed="X" n="0752a21"/><lb ed="R040" n="0245a05"/>见其二三。是编廣搜善本。弃粗择精。解必求其切 <lb ed="X" n="0752a22"/><lb ed="R040" n="0245a06"/>实。旨必求其贯穿。于全经之纲领脉络。承接关照 <lb ed="X" n="0752a23"/><lb ed="R040" n="0245a07"/>处。融会阐发。于各章各句。解说引证。仍不敢略。</item> <lb ed="X" n="0752a24"/><lb ed="R040" n="0245a08"/><item xml:id="itemX25p0752a2401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752a2401" n="0752a2401"/><anchor xml:id="beg0752a2401" n="0752a2401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752a2401"/>是编凡遇论说引证。及畅发旨趣处。註解同异处。 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0752b" n="0752b"/> <lb ed="X" n="0752b01"/><lb ed="R040" n="0245a09"/>俱各冠以姓氏。或即冠以原书之名。其解释字句 <lb ed="X" n="0752b02"/><lb ed="R040" n="0245a10"/>及文義。俱杂摭各书。不列书名姓氏。</item> <lb ed="X" n="0752b03"/><lb ed="R040" n="0245a11"/><item xml:id="itemX25p0752b0301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752b0301" n="0752b0301"/><anchor xml:id="beg0752b0301" n="0752b0301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752b0301"/>三十二分。各有原题。如经眼目。每分先明题義于 <lb ed="X" n="0752b04"/><lb ed="R040" n="0245a12"/>前。幷即冠以经旨。使大意炳如。读者易晓。</item> <lb ed="X" n="0752b05"/><lb ed="R040" n="0245a13"/><item xml:id="itemX25p0752b0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752b0501" n="0752b0501"/><anchor xml:id="beg0752b0501" n="0752b0501"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752b0501"/>每分中文长義奥者。列註必多。今逐节分註。以便 <lb ed="X" n="0752b06"/><lb ed="R040" n="0245a14"/>观览。每分後加以总註。务使旨趣详畅。脉络贯通。 <lb ed="X" n="0752b07"/><lb ed="R040" n="0245a15"/>幷将要领标于上方。以淸眉目。</item> <lb ed="X" n="0752b08"/><lb ed="R040" n="0245a16"/><item xml:id="itemX25p0752b0801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752b0801" n="0752b0801"/><anchor xml:id="beg0752b0801" n="0752b0801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752b0801"/>集说次第。俱由浅至深。随顺文義。不以人代为叙。 <lb ed="X" n="0752b09"/><lb ed="R040" n="0245a17"/>或註中又有義须解释者。幷補列于上方。</item> <lb ed="X" n="0752b10"/><lb ed="R040" n="0245a18"/><item xml:id="itemX25p0752b1001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752b1001" n="0752b1001"/><anchor xml:id="beg0752b1001" n="0752b1001"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752b1001"/>各本中有论说冗长者。限于短幅。不能全载。俱从 <lb ed="X" n="0752b11"/><lb ed="R040" n="0245b01"/>节录。观者幸弗以割截为嫌。</item> <lb ed="X" n="0752b12"/><lb ed="R040" n="0245b02"/><item xml:id="itemX25p0752b1201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752b1201" n="0752b1201"/><anchor xml:id="beg0752b1201" n="0752b1201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752b1201"/>诸本引证。多用偈语及诗句。是编槪不採入<note place="inline">弥勒作偈 <lb ed="X" n="0752b13"/><lb ed="R040" n="0245b03"/>释经。无著天亲俱作论以释偈。天亲更为明切。倘若列偈。又须释偈。太觉烦冗。偈本可以另观。若引诗则 <lb ed="X" n="0752b14"/><lb ed="R040" n="0245b04"/>甚无足取</note>。</item> <lb ed="X" n="0752b15"/><lb ed="R040" n="0245b05"/><item xml:id="itemX25p0752b1501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752b1501" n="0752b1501"/><anchor xml:id="beg0752b1501" n="0752b1501"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752b1501"/>此经各本只用句点。但孰是<persName>如来</persName>语。孰是须菩提 <lb ed="X" n="0752b16"/><lb ed="R040" n="0245b06"/>语。在明眼自易分辨。而初学不晓。此刻凡<persName>如来</persName>语 <lb ed="X" n="0752b17"/><lb ed="R040" n="0245b07"/>句。俱用圆圈。须菩提语句。俱用尖圈。阿难结集语 <lb ed="X" n="0752b18"/><lb ed="R040" n="0245b08"/>用点。起止加以方匡。则问答分明。了如指掌。</item> <lb ed="X" n="0752b19"/><lb ed="R040" n="0245b09"/><item xml:id="itemX25p0752b1901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752b1901" n="0752b1901"/><anchor xml:id="beg0752b1901" n="0752b1901"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752b1901"/>此经各本。只用点以释句。此刻凡系工夫密旨。及 <lb ed="X" n="0752b20"/><lb ed="R040" n="0245b10"/>紧要眼目处。皆用连圈。或用尖圈。或加连点。</item> <lb ed="X" n="0752b21"/><lb ed="R040" n="0245b11"/><item xml:id="itemX25p0752b2101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752b2101" n="0752b2101"/><anchor xml:id="beg0752b2101" n="0752b2101"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752b2101"/>此经前後凡六译。一後秦罗什。二後魏流支。三陈 <lb ed="X" n="0752b22"/><lb ed="R040" n="0245b12"/>真谛。四隋笈多。五唐<anchor xml:id="nkr_note_add_0752b2201" n="0752b2201"/><anchor xml:id="beg0752b2201" n="0752b2201"/><name role="" type="person">玄奘</name><anchor xml:id="end0752b2201"/>。六周義净。六法师皆称 <lb ed="X" n="0752b23"/><lb ed="R040" n="0245b13"/>三藏。今所流传。乃秦译本<note place="inline">魏本与秦本稍异</note>。</item> <lb ed="X" n="0752b24"/><lb ed="R040" n="0245b14"/><item xml:id="itemX25p0752b2401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752b2401" n="0752b2401"/><anchor xml:id="beg0752b2401" n="0752b2401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752b2401"/>此经三十二分。定自昭明太子。王真如谓其品节 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0752c" n="0752c"/> <lb ed="X" n="0752c01"/><lb ed="R040" n="0245b15"/>详明。有功<persName>佛</persName>教。而人反有议其割裂者。然如无著 <lb ed="X" n="0752c02"/><lb ed="R040" n="0245b16"/>论本。<anchor xml:id="nkr_note_add_0752c0201" n="0752c0201"/><anchor xml:id="beg0752c0201" n="0752c0201"/>已<anchor xml:id="end0752c0201"/>分十八住。天亲论本。<anchor xml:id="nkr_note_add_0752c0202" n="0752c0202"/><anchor xml:id="beg0752c0202" n="0752c0202"/>已<anchor xml:id="end0752c0202"/>分二十七疑。总是 <lb ed="X" n="0752c03"/><lb ed="R040" n="0245b17"/>婆心。欲与人一个入路耳。今将十八住二十七疑。 <lb ed="X" n="0752c04"/><lb ed="R040" n="0245b18"/>释于上方。而昭明太子每分所标名目。仍列经前。 <lb ed="X" n="0752c05"/><lb ed="R040" n="0246a01"/>使读者易于记忆。且与经義无违。後学不得妄生 <lb ed="X" n="0752c06"/><lb ed="R040" n="0246a02"/>訾议<note place="inline">颛愚师曰。若十八住为准。则天亲不宜分二十七疑。若二十七疑为准。则无著何又判为 <lb ed="X" n="0752c07"/><lb ed="R040" n="0246a03"/>十八住。二大士既难为准。馀者可知。是则但随各人所见。成就各人一段金刚智。皆与实相不相违偝。非 <lb ed="X" n="0752c08"/><lb ed="R040" n="0246a04"/>以一美能绝其後。亦非一得尽废其前。以理无尽。智亦无尽也</note>。</item> <lb ed="X" n="0752c09"/><lb ed="R040" n="0246a05"/><item xml:id="itemX25p0752c0901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752c0901" n="0752c0901"/><anchor xml:id="beg0752c0901" n="0752c0901"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752c0901"/>经義以能断立名。故弥勒第五偈中。即有断疑之 <lb ed="X" n="0752c10"/><lb ed="R040" n="0246a06"/>说。天亲因之。分作二十七疑。总是<persName>佛</persName>之知见。无所 <lb ed="X" n="0752c11"/><lb ed="R040" n="0246a07"/>不彻。所以蹑前语迹。断後疑情。有是说。即当有是 <lb ed="X" n="0752c12"/><lb ed="R040" n="0246a08"/>发明。亦非必逆揣尊者意中。预有此疑也。</item> <lb ed="X" n="0752c13"/><lb ed="R040" n="0246a09"/><item xml:id="itemX25p0752c1301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752c1301" n="0752c1301"/><anchor xml:id="beg0752c1301" n="0752c1301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752c1301"/>经中问答。约二十九处。其间妙義。出于<persName>佛</persName>言者二 <lb ed="X" n="0752c14"/><lb ed="R040" n="0246a10"/>十四。出于当機者十六。是集务求其所以呼示。所 <lb ed="X" n="0752c15"/><lb ed="R040" n="0246a11"/>以酬答。所以发明之故。顺节而递释之。至经中文 <lb ed="X" n="0752c16"/><lb ed="R040" n="0246a12"/>句每多褈复。又求其所以褈复之故。如言不可相 <lb ed="X" n="0752c17"/><lb ed="R040" n="0246a13"/>见者四。度无可度者四。说无可说者四。菩提无所 <lb ed="X" n="0752c18"/><lb ed="R040" n="0246a14"/>得者四。无四相者九。宝施命施者九。要归虽一。取 <lb ed="X" n="0752c19"/><lb ed="R040" n="0246a15"/>義各殊。亦逐处疏别。</item> <lb ed="X" n="0752c20"/><lb ed="R040" n="0246a16"/><item xml:id="itemX25p0752c2001"><anchor xml:id="nkr_note_add_0752c2001" n="0752c2001"/><anchor xml:id="beg0752c2001" n="0752c2001"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0752c2001"/>经中句字。增减同异。从无画一。如<note place="interlinear">十三分</note>是名般若波罗 <lb ed="X" n="0752c21"/><lb ed="R040" n="0246a17"/>蜜。是名忍辱波罗蜜。<note place="interlinear">二十五分</note>是名凡夫等句。有遗失者。<note place="inline">古本 <lb ed="X" n="0752c22"/><lb ed="R040" n="0246a18"/>亦无</note>按以经義。不可少也。若非无想上减去若字。如 <lb ed="X" n="0752c23"/><lb ed="R040" n="0246b01"/>照九类理应除之。有则似分二天矣。至若取非法 <lb ed="X" n="0752c24"/><lb ed="R040" n="0246b02"/>上。<note place="inline">六分</note>何以故三字。定为衍文。<note place="inline">八分</note>若复有人句上。有<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0753a" n="0753a"/> <lb ed="X" n="0753a01"/><lb ed="R040" n="0246b03"/>须菩提五字。即非<persName>佛</persName>法句下。有是名<persName>佛</persName>法四字。俱 <lb ed="X" n="0753a02"/><lb ed="R040" n="0246b04"/>照盛龚二氏定本改正。非敢擅专。而文義亦定当 <lb ed="X" n="0753a03"/><lb ed="R040" n="0246b05"/>如此<note place="inline">此外尙有增减之字。无大关系。亦不备载</note>。</item> <lb ed="X" n="0753a04"/><lb ed="R040" n="0246b06"/><item xml:id="itemX25p0753a0401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0753a0401" n="0753a0401"/><anchor xml:id="beg0753a0401" n="0753a0401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0753a0401"/>则与即二字。各本每多不同。尝考其由。起于高丽 <lb ed="X" n="0753a05"/><lb ed="R040" n="0246b07"/>王名稷。彼人欲避其音。故于经中去即改则。因此 <lb ed="X" n="0753a06"/><lb ed="R040" n="0246b08"/>以伪乱真。海虞严氏折中诸辨。谓合两之義为即。 <lb ed="X" n="0753a07"/><lb ed="R040" n="0246b09"/>相仍之義为则。即或可用之相仍。则不可用之合 <lb ed="X" n="0753a08"/><lb ed="R040" n="0246b10"/>两。此说最为谛当。</item> <lb ed="X" n="0753a09"/><lb ed="R040" n="0246b11"/><item xml:id="itemX25p0753a0901"><anchor xml:id="nkr_note_add_0753a0901" n="0753a0901"/><anchor xml:id="beg0753a0901" n="0753a0901"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0753a0901"/>是经分卷。或一或三或二。每多不同。按全经大意。 <lb ed="X" n="0753a10"/><lb ed="R040" n="0246b12"/>自尊者再行启请。与前文浅深各见。昔人云。前言 <lb ed="X" n="0753a11"/><lb ed="R040" n="0246b13"/>粗执。後言细执。前为初发心者言。详于发心之论。 <lb ed="X" n="0753a12"/><lb ed="R040" n="0246b14"/>後为<anchor xml:id="nkr_note_add_0753a1201" n="0753a1201"/><anchor xml:id="beg0753a1201" n="0753a1201"/>已<anchor xml:id="end0753a1201"/>发心者言。直云心无可发。憨山辨上下卷 <lb ed="X" n="0753a13"/><lb ed="R040" n="0246b15"/>甚明。当仍之。</item> <lb ed="X" n="0753a14"/><lb ed="R040" n="0246b16"/><item xml:id="itemX25p0753a1401">是书原刻多讹。板<anchor xml:id="nkr_note_add_0753a1401" n="0753a1401"/><anchor xml:id="beg0753a1401" n="0753a1401"/>已<anchor xml:id="end0753a1401"/><g ref="#CB05137">毁</g>去。远方善士。刷印流通。须用 <lb ed="X" n="0753a15"/><lb ed="R040" n="0246b17"/>此定本。弗踵前讹。<note place="inline">念劬</note>庶可救疏误之愆。不至抱 <lb ed="X" n="0753a16"/><lb ed="R040" n="0246b18"/>隐憾于无穷矣。</item> <lb ed="X" n="0753a17"/><lb ed="R040" n="0247a01"/><item xml:id="itemX25p0753a1701">诵持此经。全在口读其文。心思其義。使微言了彻。全 <lb ed="X" n="0753a18"/><lb ed="R040" n="0247a02"/>旨贯通。信解受持。方为有益。若是急急赶读。含糊 <lb ed="X" n="0753a19"/><lb ed="R040" n="0247a03"/>图快。口到心不到。纵然读过万遍。亦与不读者等。</item></list> <lb ed="X" n="0753a20"/><lb ed="R040" n="0247a04"/><p xml:id="pX25p0753a2001">洁斋居士谨识</p></cb:div> <lb ed="X" n="0753a21"/> <lb ed="X" n="0753a22"/> <lb ed="X" n="0753a23"/> <lb ed="X" n="0753a24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0753b" n="0753b"/> <lb ed="X" n="0753b01"/><lb ed="R040" n="0247a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">引用书目</cb:mulu><head>引用书目</head> <lb ed="X" n="0753b02"/><lb ed="R040" n="0247a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0753b0201">隋<list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0753b0202">天台智者大师疏<note place="inline">法名智顗</note></item></list></item> <lb ed="X" n="0753b03"/><lb ed="R040" n="0247a08"/><item xml:id="itemX25p0753b0301">唐<list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0753b0302">曹溪法师直解<note place="inline">六祖法名慧能</note></item> <lb ed="X" n="0753b04"/><lb ed="R040" n="0247a09"/><item xml:id="itemX25p0753b0401">圭峰禅师疏论纂要<note place="inline">法名宗密</note></item></list></item> <lb ed="X" n="0753b05"/><lb ed="R040" n="0247a10"/><item xml:id="itemX25p0753b0501">宋<list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0753b0502">长水大师刊定记<note place="inline">法名子<g ref="#CB04636">璇</g>纂集诸家</note></item> <lb ed="X" n="0753b06"/><lb ed="R040" n="0247a11"/><item xml:id="itemX25p0753b0601">中峰禅师略義</item> <lb ed="X" n="0753b07"/><lb ed="R040" n="0247a12"/><item xml:id="itemX25p0753b0701">龙舒居士<name role="" type="person">王日休</name>註</item> <lb ed="X" n="0753b08"/><lb ed="R040" n="0247a13"/><item xml:id="itemX25p0753b0801">致政陈雄註</item></list></item> <lb ed="X" n="0753b09"/><lb ed="R040" n="0247a14"/><item xml:id="itemX25p0753b0901">明<list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0753b0902">憨山大师决疑<note place="inline">法名德淸</note></item> <lb ed="X" n="0753b10"/><lb ed="R040" n="0247a15"/><item xml:id="itemX25p0753b1001">宗泐禅师经解<note place="inline">法名如<g ref="#CB00215">玘</g>又名晓月</note></item> <lb ed="X" n="0753b11"/><lb ed="R040" n="0247a16"/><item xml:id="itemX25p0753b1101">曾凤仪宗通</item> <lb ed="X" n="0753b12"/><lb ed="R040" n="0247a17"/><item xml:id="itemX25p0753b1201">李腾芳集解</item> <lb ed="X" n="0753b13"/><lb ed="R040" n="0247a18"/><item xml:id="itemX25p0753b1301">张有誉義趣廣演<note place="inline">号大圆居士</note></item> <lb ed="X" n="0753b14"/><lb ed="R040" n="0247b01"/><item xml:id="itemX25p0753b1401">张国维疏解<note place="inline">号如如居士抄本</note></item> <lb ed="X" n="0753b15"/><lb ed="R040" n="0247b02"/><item xml:id="itemX25p0753b1501">似空法师金刚鎞<note place="inline">法名廣伸</note></item> <lb ed="X" n="0753b16"/><lb ed="R040" n="0247b03"/><item xml:id="itemX25p0753b1601">王化隆直指</item> <lb ed="X" n="0753b17"/><lb ed="R040" n="0247b04"/><item xml:id="itemX25p0753b1701">莲池大师註说</item> <lb ed="X" n="0753b18"/><lb ed="R040" n="0247b05"/><item xml:id="itemX25p0753b1801">洪莲和尙集註<note place="inline">採集五十三家</note></item></list></item> <lb ed="X" n="0753b19"/><lb ed="R040" n="0247b06"/><item xml:id="itemX25p0753b1901"><note place="inline">本朝</note><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0753b1903">剩闲居士龚穊綵集解</item> <lb ed="X" n="0753b20"/><lb ed="R040" n="0247b07"/><item xml:id="itemX25p0753b2001">诚斋居士盛符升五释</item> <lb ed="X" n="0753b21"/><lb ed="R040" n="0247b08"/><item xml:id="itemX25p0753b2101">黄成采经贯</item> <lb ed="X" n="0753b22"/><lb ed="R040" n="0247b09"/><item xml:id="itemX25p0753b2201">王履昌句解</item> <lb ed="X" n="0753b23"/><lb ed="R040" n="0247b10"/><item xml:id="itemX25p0753b2301">无名氏芥疏<note place="inline">抄本</note></item> <lb ed="X" n="0753b24"/><lb ed="R040" n="0247b11"/><item xml:id="itemX25p0753b2401">顾旦初圆旨</item> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0753c" n="0753c"/> <lb ed="X" n="0753c01"/><lb ed="R040" n="0247b12"/><item xml:id="itemX25p0753c0101">范季珍如解<note place="inline">经旨提要俱摘大圆居上</note></item> <lb ed="X" n="0753c02"/><lb ed="R040" n="0247b13"/><item xml:id="itemX25p0753c0201">石成金註论讲证<note place="inline">採读法四条</note></item></list></item> <lb ed="X" n="0753c03"/><lb ed="R040" n="0247b14"/><item xml:id="itemX25p0753c0301"><note place="inline">附记</note><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0753c0303">陆腾金刚经演说<note place="inline">字渔雲。国初松江人。此书甚佳购之未得</note></item></list></item></list> <lb ed="X" n="0753c04"/><lb ed="R040" n="0247b15"/><p xml:id="pX25p0753c0401"><note place="inline">以上各书引用最多者。长水之记。憨山之决疑。张有誉张国维两家疏解。龚穊綵盛符升两家 <lb ed="X" n="0753c05"/><lb ed="R040" n="0247b16"/>集说。此数种书经疏中。最为精美。令人有观止之歎</note>。</p> <lb ed="X" n="0753c06"/><lb ed="R040" n="0247b17"/><p xml:id="pX25p0753c0601"><note place="inline">张有誉张国维两家疏解。精实透闢。得未曾有。而龚氏集解。尤明备详。悉得所折中。惜此三书 <lb ed="X" n="0753c07"/><lb ed="R040" n="0247b18"/>得之最後。致有祸枣灾梨。自误误人之恨</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0753c08"/> <lb ed="X" n="0753c09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 504-C 总说</cb:mulu><head>No. 504-C <lb ed="X" n="0753c10"/><lb ed="R040" n="0248a01"/> 总说<note place="inline">採摘各书</note></head> <lb ed="X" n="0753c11"/> <lb ed="X" n="0753c12"/><lb ed="R040" n="0248a02"/><p xml:id="pX25p0753c1201">此经要義有五。一以法喩为名。二辨实相为体。三明 <lb ed="X" n="0753c13"/><lb ed="R040" n="0248a03"/>无住为宗。四论断疑为用。五判大乘为教相。若昧法 <lb ed="X" n="0753c14"/><lb ed="R040" n="0248a04"/>师曰。法身真智曰般若。法身理果曰彼岸。必以真智 <lb ed="X" n="0753c15"/><lb ed="R040" n="0248a05"/>为先导。然後能断烦恼。出生死。圆证理果。故曰智慧 <lb ed="X" n="0753c16"/><lb ed="R040" n="0248a06"/>到彼岸。实相常住为体。体即法身。观照契理为宗。宗 <lb ed="X" n="0753c17"/><lb ed="R040" n="0248a07"/>即般若。文字断疑为用。用即解脱。般若二字。包括宗 <lb ed="X" n="0753c18"/><lb ed="R040" n="0248a08"/>体用。而独标般若为名者。以法身非智慧不显。解脱 <lb ed="X" n="0753c19"/><lb ed="R040" n="0248a09"/>非智慧不成也。</p> <lb ed="X" n="0753c20"/><lb ed="R040" n="0248a10"/><p xml:id="pX25p0753c2001">智者大师曰。般若有三种。实相。观照。文字。实相即第 <lb ed="X" n="0753c21"/><lb ed="R040" n="0248a11"/>一義谛。观照即智慧。文字能作诠。亦为般若。</p> <lb ed="X" n="0753c22"/><lb ed="R040" n="0248a12"/><p xml:id="pX25p0753c2201">无著云。金刚难壞。坚也。金刚能断。利也。坚喩般若本 <lb ed="X" n="0753c23"/><lb ed="R040" n="0248a13"/>觉。利喩般若始觉记云本即实相。始即观照也实相 <lb ed="X" n="0753c24"/><lb ed="R040" n="0248a14"/>是体心本无相以本来真理为实相<note place="interlinear">是生实相妙解真诠</note>。即<persName>如来</persName>藏自性 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0754a" n="0754a"/> <lb ed="X" n="0754a01"/><lb ed="R040" n="0248a15"/>淸净心。观照是用。心本有觉。以真智所现为观照。即 <lb ed="X" n="0754a02"/><lb ed="R040" n="0248a16"/>相应本觉之妙慧<note place="interlinear">体用双疏理智互发分明的当一读一快</note>。故体用虽分。理智则一。疏云。即智 <lb ed="X" n="0754a03"/><lb ed="R040" n="0248a17"/>之理为实相。即理之智为观照也<note place="interlinear">破的语</note>。般若正翻曰慧。今 <lb ed="X" n="0754a04"/><lb ed="R040" n="0248a18"/>云智慧。慧即智体。智即慧用。</p> <lb ed="X" n="0754a05"/><lb ed="R040" n="0248b01"/><p xml:id="pX25p0754a0501">记云。金刚般若有二种。实相者。理也。观照者。事也。離 <lb ed="X" n="0754a06"/><lb ed="R040" n="0248b02"/>理无智。離智无理。故能断一切。即坚即利也。</p> <lb ed="X" n="0754a07"/><lb ed="R040" n="0248b03"/><p xml:id="pX25p0754a0701">此经为众生性中所有。人自不见。但知诵读文字。只 <lb ed="X" n="0754a08"/><lb ed="R040" n="0248b04"/>于身外觅<persName>佛</persName>。句下求经。若悟得本心。始知此经不在 <lb ed="X" n="0754a09"/><lb ed="R040" n="0248b05"/>文字。始知诸<persName>佛</persName>皆从此经出。学者持内心经。以立见 <lb ed="X" n="0754a10"/><lb ed="R040" n="0248b06"/>性之法。即此经不假立法矣。</p> <lb ed="X" n="0754a11"/><lb ed="R040" n="0248b07"/><p xml:id="pX25p0754a1101">此经通部总是发明大乘義理。善现耻小慕大。故特 <lb ed="X" n="0754a12"/><lb ed="R040" n="0248b08"/>为启请。有应住降伏之问。此问直开千万世教门心 <lb ed="X" n="0754a13"/><lb ed="R040" n="0248b09"/>法。经云。是经为发大乘者说。为发最上乘者说。明以 <lb ed="X" n="0754a14"/><lb ed="R040" n="0248b10"/>大乘为教相也。</p> <lb ed="X" n="0754a15"/><lb ed="R040" n="0248b11"/><p xml:id="pX25p0754a1501">此经以发阿耨多罗三藐三菩提心十字为纲。一点 <lb ed="X" n="0754a16"/><lb ed="R040" n="0248b12"/>菩提心。却是金刚正眼。万法总持。要看得十分郑重。 <lb ed="X" n="0754a17"/><lb ed="R040" n="0248b13"/>方知切实下手工夫处。菩提心一发。智光便现。名为 <lb ed="X" n="0754a18"/><lb ed="R040" n="0248b14"/>般若。一切万行。从此而生。所以学<persName>佛</persName>人。初从净信。直 <lb ed="X" n="0754a19"/><lb ed="R040" n="0248b15"/>至成<persName>佛</persName>。总離不得发菩提心。<note place="inline">倘不发此心。则不应住而住。当降伏而不降伏。 <lb ed="X" n="0754a20"/><lb ed="R040" n="0248b16"/>即护念付嘱不信从矣。是以经中于发阿耨多罗句。凡二十九见</note>。</p> <lb ed="X" n="0754a21"/><lb ed="R040" n="0248b17"/><p xml:id="pX25p0754a2101">金刚经<persName>佛</persName>说无相。但去妄念。不去天理。若幷天理去 <lb ed="X" n="0754a22"/><lb ed="R040" n="0248b18"/>了。岂非行屍走肉。虚生世间。故于第十四分中说出 <lb ed="X" n="0754a23"/><lb ed="R040" n="0249a01"/>生实相三字。慧根人虚于此著眼。<note place="inline">要知说无相处。俱是说实相处。乃是 <lb ed="X" n="0754a24"/><lb ed="R040" n="0249a02"/><persName>佛</persName>家命脉</note>紫柏老人云。後人目释氏为空门。殊非释氏本 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0754b" n="0754b"/> <lb ed="X" n="0754b01"/><lb ed="R040" n="0249a03"/>旨。吾儒不去细究。但言<persName>佛</persName>氏虚无寂灭。岂不罪过。</p> <lb ed="X" n="0754b02"/><lb ed="R040" n="0249a04"/><p xml:id="pX25p0754b0201">圆旨云。般若固在離相。然必以離相般若。贯彻于施 <lb ed="X" n="0754b03"/><lb ed="R040" n="0249a05"/>忍等五度中间。实实去行。方能打成一片。故经文说 <lb ed="X" n="0754b04"/><lb ed="R040" n="0249a06"/>般若。必从佈施忍辱等处见之。</p><p xml:id="pX25p0754b0413" cb:place="inline">修学人心有解悟。 <lb ed="X" n="0754b05"/><lb ed="R040" n="0249a07"/>而未从事上证过。所见终不实落。空生既悟实相。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0754b06"/><lb ed="R040" n="0249a08"/>复为说忍辱一大段经文。正欲其从极难忍境界。一 <lb ed="X" n="0754b07"/><lb ed="R040" n="0249a09"/>一历过。毫不动念。方是真正实相般若也。</p><p xml:id="pX25p0754b0717" cb:place="inline">離相般 <lb ed="X" n="0754b08"/><lb ed="R040" n="0249a10"/>若。原从森罗万象中见。幷非断灭相也。<persName>佛</persName>一路说離 <lb ed="X" n="0754b09"/><lb ed="R040" n="0249a11"/>相般若。入後陡提可以三十二相观<persName>如来</persName>试空生。空 <lb ed="X" n="0754b10"/><lb ed="R040" n="0249a12"/>生直答云可以观。正见其所见谛当处。後人不知<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0754b11"/><lb ed="R040" n="0249a13"/>意。见转轮王一难。便谓空生不该如此说。埋没空生 <lb ed="X" n="0754b12"/><lb ed="R040" n="0249a14"/>多矣。</p> <lb ed="X" n="0754b13"/><lb ed="R040" n="0249a15"/><p xml:id="pX25p0754b1301">佈施为六度之首。是修行中一大事。首言灭度无量 <lb ed="X" n="0754b14"/><lb ed="R040" n="0249a16"/>无数无边众生。实无众生得度。是<persName>如来</persName>之般若法施 <lb ed="X" n="0754b15"/><lb ed="R040" n="0249a17"/>也。此经句句是般若法施。菩萨心施。与财宝施身命 <lb ed="X" n="0754b16"/><lb ed="R040" n="0249a18"/>施不同。一无住著。不落根尘。故第四分中。即云菩萨 <lb ed="X" n="0754b17"/><lb ed="R040" n="0249b01"/>于法应无所住行于佈施。</p><p xml:id="pX25p0754b1711" cb:place="inline">〇末世以佈施为修行。以 <lb ed="X" n="0754b18"/><lb ed="R040" n="0249b02"/>施捨为佈施。又藉佈施以求福利。是执四相以求<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0754b19"/><lb ed="R040" n="0249b03"/>也。根尘不净。性海弗澄。修行者岂其如是。</p> <lb ed="X" n="0754b20"/><lb ed="R040" n="0249b04"/><p xml:id="pX25p0754b2001">经中屡言淸净。盖一切诸相。有淸有浊。有垢有净。实 <lb ed="X" n="0754b21"/><lb ed="R040" n="0249b05"/>相般若。一切捨離。故淸净二字。唯实相般若足以当 <lb ed="X" n="0754b22"/><lb ed="R040" n="0249b06"/>之。长老说信心淸净。则生实相。苟未淸净。不名信心。</p> <lb ed="X" n="0754b23"/><lb ed="R040" n="0249b07"/><p xml:id="pX25p0754b2301">舍利弗告<persName>佛</persName>言。菩萨有四淸净行法。情淸净。法淸 <lb ed="X" n="0754b24"/><lb ed="R040" n="0249b08"/>净。愿淸净。<persName>佛</persName>土莊严功德淸净。</p><p xml:id="pX25p0754b2413" cb:place="inline">此经彻底掀翻。一 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0754c" n="0754c"/> <lb ed="X" n="0754c01"/><lb ed="R040" n="0249b09"/>味鞭挞妄情。直下如迅雷杲日。古剑太阿。无物不摧。 <lb ed="X" n="0754c02"/><lb ed="R040" n="0249b10"/>无微不照。<note place="inline">所谓般若如大火聚。触著便烧</note>直使法法皆无所得头头 <lb ed="X" n="0754c03"/><lb ed="R040" n="0249b11"/>始是家珍。而本来淸净之体见矣。</p> <lb ed="X" n="0754c04"/><lb ed="R040" n="0249b12"/><p xml:id="pX25p0754c0401">金刚经无前半部。演说不开。无後半部。搜括不尽。自 <lb ed="X" n="0754c05"/><lb ed="R040" n="0249b13"/>十七分中。复说云何应住一段。收拾全旨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0754c0501" n="0754c0501"/><anchor xml:id="beg0754c0501" n="0754c0501"/>已<anchor xml:id="end0754c0501"/>後先详 <lb ed="X" n="0754c06"/><lb ed="R040" n="0249b14"/>者略之。先略者详之。节节相承。各有妙義。</p> <lb ed="X" n="0754c07"/><lb ed="R040" n="0249b15"/><p xml:id="pX25p0754c0701">上半部说无相三昧。是菩萨法。下半部说第一義谛。 <lb ed="X" n="0754c08"/><lb ed="R040" n="0249b16"/>是<persName>佛</persName>法。菩萨即<persName>佛</persName>因。<persName>佛</persName>即菩萨果。所谓因赅果海。果 <lb ed="X" n="0754c09"/><lb ed="R040" n="0249b17"/>彻因源。</p> <lb ed="X" n="0754c10"/><lb ed="R040" n="0249b18"/><p xml:id="pX25p0754c1001">第六分中一信字。与第二十八分中一忍字。相为表 <lb ed="X" n="0754c11"/><lb ed="R040" n="0250a01"/>裡。信是入道之门。忍是守道之根。</p> <lb ed="X" n="0754c12"/><lb ed="R040" n="0250a02"/><p xml:id="pX25p0754c1201">大圆云。十三分以前。止说根本智。结经名般若。十四 <lb ed="X" n="0754c13"/><lb ed="R040" n="0250a03"/>分後。从六波罗蜜说起。直至得菩提。俱明一切法皆 <lb ed="X" n="0754c14"/><lb ed="R040" n="0250a04"/><persName>佛</persName>法。连差别智亦说完了。恐人疑般若外别有善法 <lb ed="X" n="0754c15"/><lb ed="R040" n="0250a05"/>可修。故二十四分又提出般若经名。以见差别智。即 <lb ed="X" n="0754c16"/><lb ed="R040" n="0250a06"/>在根本智内。总名般若。因以修善法福德。挍量结之。 <lb ed="X" n="0754c17"/><lb ed="R040" n="0250a07"/><note place="inline">十六分前。说解行发心。是从根本说到差别。十七分後。说证发心。皆从差别摄归根本</note>。</p> <lb ed="X" n="0754c18"/><lb ed="R040" n="0250a08"/><p xml:id="pX25p0754c1801">自十七分至二十五分。是证发心。意在泯一切法。以 <lb ed="X" n="0754c19"/><lb ed="R040" n="0250a09"/>通达无我之真如法。以一切法无我为義。以菩提无 <lb ed="X" n="0754c20"/><lb ed="R040" n="0250a10"/>得而得为趣。二十六分至三十一分。是破一切见。以 <lb ed="X" n="0754c21"/><lb ed="R040" n="0250a11"/>显<persName>如来</persName>知见无见之正见。总为发菩提心人说。以知 <lb ed="X" n="0754c22"/><lb ed="R040" n="0250a12"/>见无见为義。以不生法相为趣<note place="inline">二十五分前。是教人通达无我法。二十六 <lb ed="X" n="0754c23"/><lb ed="R040" n="0250a13"/>分後是。教人破除有我见</note>。</p> <lb ed="X" n="0754c24"/><lb ed="R040" n="0250a14"/><p xml:id="pX25p0754c2401">欲通达无我法。先须破除有我见。通达无我法。要合 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0755a" n="0755a"/> <lb ed="X" n="0755a01"/><lb ed="R040" n="0250a15"/>得浑成。合得浑成。方能破一切相。所以将即非是名 <lb ed="X" n="0755a02"/><lb ed="R040" n="0250a16"/>三句一时说。拣破有我见。要分得淸楚。分得淸楚。方 <lb ed="X" n="0755a03"/><lb ed="R040" n="0250a17"/>能破一切见。所以将即非是名三句劈开说。我见不 <lb ed="X" n="0755a04"/><lb ed="R040" n="0250a18"/>出有无一异。二十九分。说出无所从来。亦无所去。故 <lb ed="X" n="0755a05"/><lb ed="R040" n="0250b01"/>名<persName>如来</persName>。方是三句一时说。而有无四句之我见破尽 <lb ed="X" n="0755a06"/><lb ed="R040" n="0250b02"/>矣。三十分断法身化身一异疑。说个尘非尘。界非界。 <lb ed="X" n="0755a07"/><lb ed="R040" n="0250b03"/>一合非一合。而一异四句之我见又破尽矣。如如不 <lb ed="X" n="0755a08"/><lb ed="R040" n="0250b04"/>动。不取于相二句。是以離相会如。为说法之式。而本 <lb ed="X" n="0755a09"/><lb ed="R040" n="0250b05"/>之观法妙智。非根本差别二智俱圆。不能成此一观。 <lb ed="X" n="0755a10"/><lb ed="R040" n="0250b06"/>故一部般若。以此结之。</p> <lb ed="X" n="0755a11"/><lb ed="R040" n="0250b07"/><p xml:id="pX25p0755a1101">圣贤差别。不在实相理体上。却在观照智用上。说出 <lb ed="X" n="0755a12"/><lb ed="R040" n="0250b08"/>般若即非般若。连觉照亦无住著处。然後遍尘遍界。 <lb ed="X" n="0755a13"/><lb ed="R040" n="0250b09"/>即相非相的大身。一时现出。空生方纔解得实相即 <lb ed="X" n="0755a14"/><lb ed="R040" n="0250b10"/>是非相。众生相即是非相。離一切诸相。即名诸<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0755a15"/><lb ed="R040" n="0250b11"/>眼法眼。一时开矣。不住相的般若。方得彻底。根本智 <lb ed="X" n="0755a16"/><lb ed="R040" n="0250b12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0755a1601" n="0755a1601"/><anchor xml:id="beg0755a1601" n="0755a1601"/>已<anchor xml:id="end0755a1601"/>得。纔可去行六波罗蜜。忍辱下便教他将这離一 <lb ed="X" n="0755a17"/><lb ed="R040" n="0250b13"/>切相约智慧。贯入万事头边。实实行将出来。俾众生 <lb ed="X" n="0755a18"/><lb ed="R040" n="0250b14"/>咸受利益。自此至不可思议。总在功德上说。所谓迴 <lb ed="X" n="0755a19"/><lb ed="R040" n="0250b15"/>理向事也。及再问離相如何发心。却又从度生说出 <lb ed="X" n="0755a20"/><lb ed="R040" n="0250b16"/>实无有法发菩提得菩提。十七分自<persName>如来</persName>所得阿耨 <lb ed="X" n="0755a21"/><lb ed="R040" n="0250b17"/>多罗以前。是迴事向理。无实无虚。至真是菩萨。是事 <lb ed="X" n="0755a22"/><lb ed="R040" n="0250b18"/>理无碍。五眼福德相好言说四章。是離即離非。是即 <lb ed="X" n="0755a23"/><lb ed="R040" n="0251a01"/>非即。教中则双照双遮。宗门则所谓同生同死也。到 <lb ed="X" n="0755a24"/><lb ed="R040" n="0251a02"/>此方了得三四分之度生行施。不住相之案。一经大 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0755b" n="0755b"/> <lb ed="X" n="0755b01"/><lb ed="R040" n="0251a03"/>旨方完。後面有无一异将四句劈开。正所以显即非 <lb ed="X" n="0755b02"/><lb ed="R040" n="0251a04"/>是名三句一时说妙旨。以见分之即成我人众生寿 <lb ed="X" n="0755b03"/><lb ed="R040" n="0251a05"/>者四相。有个一合在。四见亦未全忘。直到有无一异 <lb ed="X" n="0755b04"/><lb ed="R040" n="0251a06"/>俱離。一合相亦不可得。方是四见俱離之正见。因示 <lb ed="X" n="0755b05"/><lb ed="R040" n="0251a07"/>人以受持之法。教以演说之方<note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0755b0501" n="0755b0501"/><anchor xml:id="beg0755b0501" n="0755b0501"/>已<anchor xml:id="end0755b0501"/>上四说俱摘张有誉</note>。</p> <lb ed="X" n="0755b06"/><lb ed="R040" n="0251a08"/><p xml:id="pX25p0755b0601">宗密曰。此经为对治我法二执。烦恼所知二障。二执 <lb ed="X" n="0755b07"/><lb ed="R040" n="0251a09"/>若除。二障随断。为除二执。故说此经。</p><p xml:id="pX25p0755b0715" cb:place="inline">宋征舆曰。凡 <lb ed="X" n="0755b08"/><lb ed="R040" n="0251a10"/>夫计五蕴以为我。名我执。外道二乘计诸法有性。名 <lb ed="X" n="0755b09"/><lb ed="R040" n="0251a11"/>法执。由我执起烦恼。为烦恼障。由法执起所知。为所 <lb ed="X" n="0755b10"/><lb ed="R040" n="0251a12"/>知障。故曰二执若除。二障随断也。</p> <lb ed="X" n="0755b11"/><lb ed="R040" n="0251a13"/><p xml:id="pX25p0755b1101">陈雄曰。殖善根者。始而诵经。终而悟理。得坚固力。金 <lb ed="X" n="0755b12"/><lb ed="R040" n="0251a14"/>刚是也。具大智慧。般若是也。度生死海登菩提岸。波 <lb ed="X" n="0755b13"/><lb ed="R040" n="0251a15"/>罗蜜是也。五祖大师常劝僧俗。但持金刚经。自能见 <lb ed="X" n="0755b14"/><lb ed="R040" n="0251a16"/>性。必至成<persName>佛</persName>。</p> <lb ed="X" n="0755b15"/><lb ed="R040" n="0251a17"/><p xml:id="pX25p0755b1501">盛诚斋云。观大乘诸部。多诸菩萨。互相参证。而是经 <lb ed="X" n="0755b16"/><lb ed="R040" n="0251a18"/>当機。独一空生尊者。或启请。或呼示。或领受。浅深粗 <lb ed="X" n="0755b17"/><lb ed="R040" n="0251b01"/>细。自成条理。当于前後一贯中求之。诸经问答每以 <lb ed="X" n="0755b18"/><lb ed="R040" n="0251b02"/>逆征取证。而空生领受。语语顺承。随機所触。迎刃辄 <lb ed="X" n="0755b19"/><lb ed="R040" n="0251b03"/>解。故毋烦辞费。大乘所论。如五法三性八识二执界 <lb ed="X" n="0755b20"/><lb ed="R040" n="0251b04"/>入处有种种多名。而是经唯说一心。前有无住生心 <lb ed="X" n="0755b21"/><lb ed="R040" n="0251b05"/>一语。後有不可得三言。枝葉悉空。独标根本。斯为了 <lb ed="X" n="0755b22"/><lb ed="R040" n="0251b06"/>義。第三时後。一味谭空。而是经所说。空字亦所不立。 <lb ed="X" n="0755b23"/><lb ed="R040" n="0251b07"/>唯以无相为实相。即无住为应住。自发心以至心无 <lb ed="X" n="0755b24"/><lb ed="R040" n="0251b08"/>可发。再以无实无虚统而明之。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0755c" n="0755c"/> <lb ed="X" n="0755c01"/><lb ed="R040" n="0251b09"/><p xml:id="pX25p0755c0101">金刚经中。<persName>佛</persName>言其大。则谓如<name role="" type="person">须弥山</name>王。言其多。则谓 <lb ed="X" n="0755c02"/><lb ed="R040" n="0251b10"/>如恒河沙等。言其久。则谓如无量阿僧祇劫实因极 <lb ed="X" n="0755c03"/><lb ed="R040" n="0251b11"/>大极多极久。无尽之数也。非<persName>如来</persName>形容过当。亦非如 <lb ed="X" n="0755c04"/><lb ed="R040" n="0251b12"/>来好为此等语以骇世俗。读者当求其理。</p> <lb ed="X" n="0755c05"/><lb ed="R040" n="0251b13"/><p xml:id="pX25p0755c0501">金刚经<note place="interlinear">第八</note>依法出生分中满三千大千世界七宝佈施。 <lb ed="X" n="0755c06"/><lb ed="R040" n="0251b14"/>不如持经之福。<note place="interlinear">第十一</note>无为福勝分中。恒河沙世界七宝。比 <lb ed="X" n="0755c07"/><lb ed="R040" n="0251b15"/>大千又多矣。亦不如持经之福。<note place="interlinear">第十三</note>如法受持分中。以<anchor xml:id="nkr_note_orig_0755001" n="0755001"/>河 <lb ed="X" n="0755c08"/><lb ed="R040" n="0251b16"/>河沙等身命佈施。不徒七宝矣。较之受持解说。终不 <lb ed="X" n="0755c09"/><lb ed="R040" n="0251b17"/>能勝。<note place="interlinear">第十五</note>持经功德分中。以恒河沙等三度身命佈施。视 <lb ed="X" n="0755c10"/><lb ed="R040" n="0251b18"/>前又甚矣。终不及持经功德。能净业障分中。自叙供 <lb ed="X" n="0755c11"/><lb ed="R040" n="0252a01"/>养诸<persName>佛</persName>之多。视七宝身命佈施。大有间矣。亦不如持 <lb ed="X" n="0755c12"/><lb ed="R040" n="0252a02"/>经解说之万一。<note place="interlinear">第二十四</note>福智无比分中。以<name role="" type="person">须弥山</name>王之七宝 <lb ed="X" n="0755c13"/><lb ed="R040" n="0252a03"/>比喩。又多且高大矣。亦不及持经解说之福。言虽重 <lb ed="X" n="0755c14"/><lb ed="R040" n="0252a04"/>叠。意实一步紧一步。总表此经乃见性要旨。能见自 <lb ed="X" n="0755c15"/><lb ed="R040" n="0252a05"/>性。即得成<persName>佛</persName>。岂佈施之福所能比量哉<note place="inline"><persName>佛</persName>知末法劫中多以佈施 <lb ed="X" n="0755c16"/><lb ed="R040" n="0252a06"/>当修行。不知解说见性要旨。所以谆切反复言之耳</note>。</p> <lb ed="X" n="0755c17"/><lb ed="R040" n="0252a07"/><p xml:id="pX25p0755c1701">读金刚经者。当先有慈悲喜捨四无量心。又须静坐 <lb ed="X" n="0755c18"/><lb ed="R040" n="0252a08"/>观心。心无其心。然後可入大道而悟金刚之義<note place="inline">七祖所撰 <lb ed="X" n="0755c19"/><lb ed="R040" n="0252a09"/>开经偈。先请八金刚。欲转身中之八识也。次请眷索爱语四菩萨。乃慈悲喜捨四无量心。吾身中之菩萨也。能 <lb ed="X" n="0755c20"/><lb ed="R040" n="0252a10"/>见自性。何必于身外觅<persName>佛</persName></note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0755c21"/> <lb ed="X" n="0755c22"/> <lb ed="X" n="0755c23"/> <lb ed="X" n="0755c24"/> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0756a" n="0756a"/> <lb ed="X" n="0756a01"/> <lb ed="X" n="0756a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 504-D</cb:mulu><head>No. 504-D</head> <lb ed="X" n="0756a03"/> <lb ed="X" n="0756a04"/><lb ed="R040" n="0252b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2"> 全经纲领</cb:mulu><head>全经纲领</head> <lb ed="X" n="0756a05"/><lb ed="R040" n="0252b02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0756a0501">若菩萨有我相人相众生相寿者相。即非菩萨。<note place="inline">三分</note></item> <lb ed="X" n="0756a06"/><lb ed="R040" n="0252b03"/><item xml:id="itemX25p0756a0601">若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>。<note place="inline">五分</note></item><item xml:id="itemX25p0756a0613">一切圣贤皆以无为 <lb ed="X" n="0756a07"/><lb ed="R040" n="0252b04"/>法。而有差别。<note place="inline">七分</note></item><item xml:id="itemX25p0756a0708">应无所住而生其心。<note place="inline">十分</note></item><item xml:id="itemX25p0756a0718">信心淸 <lb ed="X" n="0756a08"/><lb ed="R040" n="0252b05"/>净即生实相。 若心有住即为非住。 此法无实无 <lb ed="X" n="0756a09"/><lb ed="R040" n="0252b06"/>虚。<note place="inline">俱十四分</note></item><item xml:id="itemX25p0756a0906">实无有法。 通达无我法。<note place="inline">俱下卷十七分</note></item><item xml:id="itemX25p0756a0921">过去 <lb ed="X" n="0756a10"/><lb ed="R040" n="0252b07"/>心不可得。现在心不可得。未来心不可得。<note place="inline">十八分</note></item><item xml:id="itemX25p0756a1020">一 <lb ed="X" n="0756a11"/><lb ed="R040" n="0252b08"/>切法无我得成于忍。<note place="inline">二十八分</note></item><item xml:id="itemX25p0756a1113">应如是知如是见如是 <lb ed="X" n="0756a12"/><lb ed="R040" n="0252b09"/>信解不生法相。<note place="inline">三十一分</note></item><item xml:id="itemX25p0756a1211">为人演说不取于相如如不 <lb ed="X" n="0756a13"/><lb ed="R040" n="0252b10"/>动<note place="inline">三十二分</note></item></list></cb:div> <lb ed="X" n="0756a14"/><lb ed="R040" n="0252b11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">各分经旨</cb:mulu><head>各分经旨</head> <lb ed="X" n="0756a15"/><lb ed="R040" n="0252b12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemX25p0756a1501"><note place="inline">一分</note>是证信序</item><item xml:id="itemX25p0756a1507"><note place="inline">二分</note>是询求要旨</item><item xml:id="itemX25p0756a1514"><note place="inline">三四</note>是正答住降。</item> <lb ed="X" n="0756a16"/><lb ed="R040" n="0252b13"/><item xml:id="itemX25p0756a1601"><note place="inline">五分</note>明有相皆妄。而显无相之真<persName>佛</persName></item><item xml:id="itemX25p0756a1615"><note place="inline">六七</note>明非法皆相 <lb ed="X" n="0756a17"/><lb ed="R040" n="0252b14"/>而显无为之真法</item><item xml:id="itemX25p0756a1708"><note place="inline">五分至十四分</note>明诸<persName>佛</persName>总是離相见<persName>佛</persName>。</item> <lb ed="X" n="0756a18"/><lb ed="R040" n="0252b15"/><item xml:id="itemX25p0756a1801"><note place="inline">九十</note>是历征一切圣贤证修处。皆不可取说</item><item xml:id="itemX25p0756a1818"><note place="inline">十一十三</note> <lb ed="X" n="0756a19"/><lb ed="R040" n="0252b16"/>挍量经勝</item><item xml:id="itemX25p0756a1905"><note place="inline">十三</note>示以经名。幷示奉持之法</item><item xml:id="itemX25p0756a1917"><note place="inline">十四</note>教以 <lb ed="X" n="0756a20"/><lb ed="R040" n="0252b17"/>从解起行。離相发心。以利益众生</item><item xml:id="itemX25p0756a2014"><note place="inline">十五十六</note>明行持此 <lb ed="X" n="0756a21"/><lb ed="R040" n="0252b18"/>经功德难量</item><item xml:id="itemX25p0756a2106">〔下卷〕<note place="inline">十七分</note>详言实无有法以明诸 <lb ed="X" n="0756a22"/><lb ed="R040" n="0253a01"/>法之如義。而以通达无我法结之</item><item xml:id="itemX25p0756a2214"><note place="inline">十八至二十一</note>正明一 <lb ed="X" n="0756a23"/><lb ed="R040" n="0253a02"/>切法无我</item><item xml:id="itemX25p0756a2305"><note place="inline">二十三二十四</note>言修善法不外般若</item><item xml:id="itemX25p0756a2319"><note place="inline">二十五分</note>说 <lb ed="X" n="0756a24"/><lb ed="R040" n="0253a03"/><persName>如来</persName>度生。实无灭度</item><item xml:id="itemX25p0756a2409"><note place="inline">自十七分至二十五分</note>总名忘法证如。</item> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0756b" n="0756b"/> <lb ed="X" n="0756b01"/><lb ed="R040" n="0253a04"/><item xml:id="itemX25p0756b0101"><note place="inline">自二十六分至三十一分</note>总是破见显智</item><item xml:id="itemX25p0756b0117"><note place="inline">二十六分</note>明著有者之 <lb ed="X" n="0756b02"/><lb ed="R040" n="0253a05"/>为邪道</item><item xml:id="itemX25p0756b0204"><note place="inline">二十七分</note>明著无者之为断灭</item><item xml:id="itemX25p0756b0216"><note place="inline">二十八分</note>明无我 <lb ed="X" n="0756b03"/><lb ed="R040" n="0253a06"/>之功德独勝。一切法无我。是成于忍。非忍则不能守 <lb ed="X" n="0756b04"/><lb ed="R040" n="0253a07"/>道</item><item xml:id="itemX25p0756b0402"><note place="inline">二十九分</note>约法身破有无以明无去来</item><item xml:id="itemX25p0756b0417"><note place="inline">三十分</note>约 <lb ed="X" n="0756b05"/><lb ed="R040" n="0253a08"/>尘界破一异。为诸人扫除贪著事相。以界喩法身。以 <lb ed="X" n="0756b06"/><lb ed="R040" n="0253a09"/>尘喩化身</item><item xml:id="itemX25p0756b0605"><note place="inline">三十一分</note>约止观破我法二见。 我空法空。 <lb ed="X" n="0756b07"/><lb ed="R040" n="0253a10"/>故能无住。无住故能住。此是般若究竟</item><item xml:id="itemX25p0756b0716"><note place="inline">三十二分</note>以流 <lb ed="X" n="0756b08"/><lb ed="R040" n="0253a11"/>通终焉</item></list></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0756b09"/> <lb ed="X" n="0756b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 504-E 金刚经三十二分总提</cb:mulu><head>No. 504-E <lb ed="X" n="0756b11"/><lb ed="R040" n="0253a13"/> 金刚经三十二分总提</head><byline cb:type="author"><note place="inline">明王化隆撰</note></byline> <lb ed="X" n="0756b12"/> <lb ed="X" n="0756b13"/><lb ed="R040" n="0253a14"/><p xml:id="pX25p0756b1301">此一卷经。俱谈真空无相。<persName>佛</persName>初于鹿苑三转四谛法 <lb ed="X" n="0756b14"/><lb ed="R040" n="0253a15"/>轮。不过令人知有。迷人遽执有相以修行。<persName>佛</persName>又恐人 <lb ed="X" n="0756b15"/><lb ed="R040" n="0253a16"/>著有。方说此经。名破相宗。盖云凡所有相。皆是虚妄。 <lb ed="X" n="0756b16"/><lb ed="R040" n="0253a17"/>必悟有而非有。空而不空。始是本来真性也。始焉群 <lb ed="X" n="0756b17"/><lb ed="R040" n="0253a18"/>弟子聚会说法。<note place="inline">法会因由分</note>而须菩提致一问端云。此菩 <lb ed="X" n="0756b18"/><lb ed="R040" n="0253b01"/>提心如何住。妄心如何降伏。<note place="inline">善现启请分</note><persName>佛</persName>告以胎卵湿 <lb ed="X" n="0756b19"/><lb ed="R040" n="0253b02"/>化。色相想非色相想等。皆是众生妄心结习所致。皆 <lb ed="X" n="0756b20"/><lb ed="R040" n="0253b03"/>当灭度。若无我人众生寿者四相。乃为大乘正宗之 <lb ed="X" n="0756b21"/><lb ed="R040" n="0253b04"/>教。<note place="inline">大乘正宗分</note>故凡有佈施。不可住相。<note place="inline">妙行无住分</note>以其虚妄 <lb ed="X" n="0756b22"/><lb ed="R040" n="0253b05"/>不实。必见相非相。则照心启而<persName>如来</persName>见矣。<note place="inline">如理实相分</note>此 <lb ed="X" n="0756b23"/><lb ed="R040" n="0253b06"/>其理最宜笃信。而不多得者也。<note place="inline">正信稀有分</note>皆尔本有之 <lb ed="X" n="0756b24"/><lb ed="R040" n="0253b07"/>性。自悟自修。何假言说。<note place="inline">无得无说分</note>是诸<persName>佛</persName>皆从此经之 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0756c" n="0756c"/> <lb ed="X" n="0756c01"/><lb ed="R040" n="0253b08"/>所流出。<note place="inline">依法出生分</note>四果皆从此理之所印证。<note place="inline">一相无相分</note>吾 <lb ed="X" n="0756c02"/><lb ed="R040" n="0253b09"/>心淸净。始为莊严。<note place="inline">莊严净土分</note>吾心无为。始称福德。<note place="inline">无为福勝 <lb ed="X" n="0756c03"/><lb ed="R040" n="0253b10"/>分</note>乃最上第一稀有之法。所当尊而重之者也。<note place="inline">尊重正教 <lb ed="X" n="0756c04"/><lb ed="R040" n="0253b11"/>分</note>又当受而持之者也。<note place="inline">如法受持分</note>離一切诸相。则寂灭 <lb ed="X" n="0756c05"/><lb ed="R040" n="0253b12"/>现前。<note place="inline">離相寂灭分</note>能诵读演说。则功德无量。<note place="inline">持经功德分</note>凡有 <lb ed="X" n="0756c06"/><lb ed="R040" n="0253b13"/>业障。悉皆淸净。<note place="inline">能净业障分</note>究竟将来名为菩萨无我法。 <lb ed="X" n="0756c07"/><lb ed="R040" n="0253b14"/><note place="inline">究竟无我分</note>所以然者。盖由过去现在未来之心本无可 <lb ed="X" n="0756c08"/><lb ed="R040" n="0253b15"/>得。<note place="inline">一体同观分</note>虚明湛寂。浑然一法界也。<note place="inline">法界通化分</note>三心既 <lb ed="X" n="0756c09"/><lb ed="R040" n="0253b16"/>泯。则色相俱離。<note place="inline">離色離相分</note>言说俱亡。<note place="inline">非说所说分</note>又何一法 <lb ed="X" n="0756c10"/><lb ed="R040" n="0253b17"/>可得。<note place="inline">一体同观分</note>但当悟平等性。<note place="inline">净心行善分</note>施妙智福。<note place="inline">福智无比 <lb ed="X" n="0756c11"/><lb ed="R040" n="0253b18"/>分</note>凡圣互融。安知有众生可化度<note place="inline">化无所化分</note>有<persName>如来</persName>可 <lb ed="X" n="0756c12"/><lb ed="R040" n="0254a01"/>相求乎。<note place="inline">法身非相分</note>夫曰无相。则落于顽空矣。故于法不 <lb ed="X" n="0756c13"/><lb ed="R040" n="0254a02"/>说断灭相。<note place="inline">无断无灭分</note>妙湛圆通。时或佈施。心不贪受。<note place="inline">不受 <lb ed="X" n="0756c14"/><lb ed="R040" n="0254a03"/>不贪分</note>时或应感。理无来去。<note place="inline">威仪寂静分</note>则理与相合。表裡 <lb ed="X" n="0756c15"/><lb ed="R040" n="0254a04"/>兼该。<note place="inline">一合理相分</note>妄见尽融矣。<note place="inline">知见不生分</note>然此经教人诵读 <lb ed="X" n="0756c16"/><lb ed="R040" n="0254a05"/>演说。只是一个真空本性。而凡应用感化。何尝有真 <lb ed="X" n="0756c17"/><lb ed="R040" n="0254a06"/>实哉。<note place="inline">应化非真分</note>一言以蔽之曰。不取于相。如如不动。斯 <lb ed="X" n="0756c18"/><lb ed="R040" n="0254a07"/>言至矣尽矣。能直下承当。一字尙无。何用三十二分。 <lb ed="X" n="0756c19"/><lb ed="R040" n="0254a08"/>不然渡河藉筏。过海须船。此经皆当奉持。幸谛观之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0756c20"/> <lb ed="X" n="0756c21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">No. 504-F 全经大纲</cb:mulu><head>No. 504-F <lb ed="X" n="0756c22"/><lb ed="R040" n="0254a09"/> 全经大纲</head><byline cb:type="author"><note place="inline">述甫纂录</note></byline> <lb ed="X" n="0756c23"/> <lb ed="X" n="0756c24"/><lb ed="R040" n="0254a10"/><p xml:id="pX25p0756c2401">此经初序分有二。初陈信闻时主处众以证信次陈 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0757a" n="0757a"/> <lb ed="X" n="0757a01"/><lb ed="R040" n="0254a11"/>戒定慧以发起。自二分至三十一分为正宗。<persName>佛</persName>告须 <lb ed="X" n="0757a02"/><lb ed="R040" n="0254a12"/>菩提起至如所教住<note place="interlinear">二分至四分</note>。是略说般若。自须菩提于意云 <lb ed="X" n="0757a03"/><lb ed="R040" n="0254a13"/>何。至应作如是观<note place="interlinear">五分至三十二分</note>。是廣谈般若。智度论所谓廣略二 <lb ed="X" n="0757a04"/><lb ed="R040" n="0254a14"/>门是也。略中分三。<persName>佛</persName>告须菩提节<note place="interlinear">第三分</note>略说降伏。内具四 <lb ed="X" n="0757a05"/><lb ed="R040" n="0254a15"/>心。是菩萨所修理观也。复次须菩提节<note place="interlinear">第四分上</note>略说应住。外 <lb ed="X" n="0757a06"/><lb ed="R040" n="0254a16"/>行六度。是菩萨所修事行也。何以故节<note place="interlinear">第四分下</note>。是挍量功德。 <lb ed="X" n="0757a07"/><lb ed="R040" n="0254a17"/>为遮断灭见故。福等虚空。是菩萨所得果报也。廣中 <lb ed="X" n="0757a08"/><lb ed="R040" n="0254a18"/>分七。上卷三段。是菩萨无相三昧。正答应住。而降伏 <lb ed="X" n="0757a09"/><lb ed="R040" n="0254b01"/>在其中。初约菩萨果以明无相。<persName>如来</persName>现身无相<note place="interlinear">第五分</note>。说法 <lb ed="X" n="0757a10"/><lb ed="R040" n="0254b02"/>无相<note place="interlinear">第七分</note>是也。次约菩萨位以明无相。教通十地。即菩萨 <lb ed="X" n="0757a11"/><lb ed="R040" n="0254b03"/>之位也。首言四果以无相证<note place="interlinear">第九分</note>。二言辟支以无相证。三 <lb ed="X" n="0757a12"/><lb ed="R040" n="0254b04"/>言菩萨以无相证<note place="interlinear">第十分</note>。四言<persName>佛</persName>以无相证是也。三约菩萨 <lb ed="X" n="0757a13"/><lb ed="R040" n="0254b05"/>行以明无相。行六度。修忍辱。即菩萨之行也<note place="interlinear">第十四分</note>。首即慧 <lb ed="X" n="0757a14"/><lb ed="R040" n="0254b06"/>度发明无相。次即忍度发明无相。更即佈施以申言 <lb ed="X" n="0757a15"/><lb ed="R040" n="0254b07"/>之。而极言相无可住之故。为離相究竟了義。以结前 <lb ed="X" n="0757a16"/><lb ed="R040" n="0254b08"/>起後。中间尔时须菩提白<persName>佛</persName>言一段。乃破我见以入 <lb ed="X" n="0757a17"/><lb ed="R040" n="0254b09"/>中道。为承上接下之文。文故重起。<note place="inline">此重起者。见经家重叙。非是须菩提 <lb ed="X" n="0757a18"/><lb ed="R040" n="0254b10"/>之褈问也</note>下卷分四段。是<persName>如来</persName>第一義谛。正答降伏而住 <lb ed="X" n="0757a19"/><lb ed="R040" n="0254b11"/>修在其中。初约<persName>如来</persName>见智。安立第一義。五眼能见明 <lb ed="X" n="0757a20"/><lb ed="R040" n="0254b12"/>见净也<note place="interlinear">第十八</note>。三心不可得。明智净也。次约<persName>如来</persName>三业安立 <lb ed="X" n="0757a21"/><lb ed="R040" n="0254b13"/>第一義非相是相。为身具足<note place="interlinear">二十分</note>。无法可说。为语具足<note place="interlinear">二十一分</note>。得 <lb ed="X" n="0757a22"/><lb ed="R040" n="0254b14"/>无所得。为心具足<note place="interlinear">二十二分</note>。三约<persName>如来</persName>度生安立第一義。见有 <lb ed="X" n="0757a23"/><lb ed="R040" n="0254b15"/>众生。是凡夫偏计。不见有众生。是二乘空观。实无众 <lb ed="X" n="0757a24"/><lb ed="R040" n="0254b16"/>生得灭度。如是而度。所谓即空即假即中方是<persName>如来</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0757b" n="0757b"/> <lb ed="X" n="0757b01"/><lb ed="R040" n="0254b17"/>第一義谛<note place="interlinear">二十五分</note>。四约<persName>如来</persName>来去安立第一義。<persName>如来</persName>法身遍 <lb ed="X" n="0757b02"/><lb ed="R040" n="0254b18"/>一切处。安得有去来。众生缘熟则见其来<note place="interlinear">二十九分</note>。譬如微尘 <lb ed="X" n="0757b03"/><lb ed="R040" n="0255a01"/>之合为世界。众生缘尽则见其去。譬如世界之碎为 <lb ed="X" n="0757b04"/><lb ed="R040" n="0255a02"/>微尘。故以世界微尘作喩。天亲论作一处异处释之。 <lb ed="X" n="0757b05"/><lb ed="R040" n="0255a03"/>立義可云精矣。段段挍量功德。起信论所谓如实不 <lb ed="X" n="0757b06"/><lb ed="R040" n="0255a04"/>空也。末云应如是知见信解正结。答前云何应住云 <lb ed="X" n="0757b07"/><lb ed="R040" n="0255a05"/>何降伏等问也。我见破。法见无。故能无住。无住故能 <lb ed="X" n="0757b08"/><lb ed="R040" n="0255a06"/>住。此经以无相无主。故以不生法相收拾全经。末後 <lb ed="X" n="0757b09"/><lb ed="R040" n="0255a07"/>又标不取于相。以为演说之要。示以六喩。为般若正 <lb ed="X" n="0757b10"/><lb ed="R040" n="0255a08"/>观要门。诸修行人。宜从此入。第三十二为流通分。有 <lb ed="X" n="0757b11"/><lb ed="R040" n="0255a09"/>二。一较福勝。二喜奉行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0757b12"/> <lb ed="X" n="0757b13"/> <lb ed="X" n="0757b14"/> <lb ed="X" n="0757b15"/> <lb ed="X" n="0757b16"/> <lb ed="X" n="0757b17"/> <lb ed="X" n="0757b18"/> <lb ed="X" n="0757b19"/> <lb ed="X" n="0757b20"/> <lb ed="X" n="0757b21"/> <lb ed="X" n="0757b22"/> <lb ed="X" n="0757b23"/><cb:docNumber>No. 504</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0757b24"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0757001" n="0757001"/>金刚经彙纂</cb:jhead></cb:juan> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0757c" n="0757c"/> <lb ed="X" n="0757c01"/><lb ed="R040" n="0255b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">经题</cb:mulu><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0757c0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0757j01" n="0757j01"/>金刚般若波罗蜜经<note place="inline">经题有喩有法。此经合法喩为题</note></p></cb:div> <lb ed="X" n="0757c02"/><lb ed="R040" n="0255b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0757c0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0757j02" n="0757j02"/>金刚是喩。般若是法。假喩彰法也。金中之刚。最坚 <lb ed="X" n="0757c03"/><lb ed="R040" n="0255b03"/>最利。金取不变为義。喩般若之体。真常淸净。虽绵 <lb ed="X" n="0757c04"/><lb ed="R040" n="0255b04"/>历多生。流逬六道。不迁不变。即实相般若也。刚取 <lb ed="X" n="0757c05"/><lb ed="R040" n="0255b05"/>断截为義。喩般若之用。此慧显时。见五蕴诸法皆 <lb ed="X" n="0757c06"/><lb ed="R040" n="0255b06"/>空。断一切有漏惑业。即观照般若也。梵语般若。华 <lb ed="X" n="0757c07"/><lb ed="R040" n="0255b07"/>言智慧。乃不动智光離相之真见。所谓<persName>佛</persName>智慧也。 <lb ed="X" n="0757c08"/><lb ed="R040" n="0255b08"/>智慧不为诸相所迷。而能剖破诸相。金刚似之。梵 <lb ed="X" n="0757c09"/><lb ed="R040" n="0255b09"/>语波罗蜜。华言到彼岸。谓造道之极也。人著诸相。 <lb ed="X" n="0757c10"/><lb ed="R040" n="0255b10"/>如入苦海。涉中流。历风波。最易沉溺。能有智慧。離 <lb ed="X" n="0757c11"/><lb ed="R040" n="0255b11"/>一切相。心常淸净。即登彼岸。所谓涅槃是也。经。正 <lb ed="X" n="0757c12"/><lb ed="R040" n="0255b12"/>也。至正无邪。经。常也。常道不易经。径路也。尽人当 <lb ed="X" n="0757c13"/><lb ed="R040" n="0255b13"/>行。</p> <lb ed="X" n="0757c14"/><lb ed="R040" n="0255b14"/><p xml:id="pX25p0757c1401">释文 金刚。天上宝名。帝释有之。又云。护法力士 <lb ed="X" n="0757c15"/><lb ed="R040" n="0255b15"/>所执杵。即此宝也。</p><p xml:id="pX25p0757c1508" cb:place="inline">翁集英曰。五金皆谓之金。凡 <lb ed="X" n="0757c16"/><lb ed="R040" n="0255b16"/>止言金。谓铁也。此言金刚。若刀剑之有刚铁。</p><p xml:id="pX25p0757c1618" cb:place="inline">疏 <lb ed="X" n="0757c17"/><lb ed="R040" n="0255b17"/>云。般若。乃本心现量无漏之圣智。非识心比量知 <lb ed="X" n="0757c18"/><lb ed="R040" n="0255b18"/>见推测之妄智。是以经文不译华语。所以别于世 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0758a" n="0758a"/> <lb ed="X" n="0758a01"/><lb ed="R040" n="0256a01"/>俗所云智慧也。</p><p xml:id="pX25p0758a0107" cb:place="inline">集解。般若为成<persName>佛</persName>正法。</p><p xml:id="pX25p0758a0116" cb:place="inline">陈雄 <lb ed="X" n="0758a02"/><lb ed="R040" n="0256a02"/>曰。波罗蜜有六。佈施度悭贪。持戒度婬邪。忍辱度 <lb ed="X" n="0758a03"/><lb ed="R040" n="0256a03"/>嗔恚。精进度懈退。禅定度散乱。唯一般若能生八 <lb ed="X" n="0758a04"/><lb ed="R040" n="0256a04"/>万四千智慧。是故<persName>如来</persName>以智慧力。凿人我山。以智 <lb ed="X" n="0758a05"/><lb ed="R040" n="0256a05"/>慧因。取烦恼矿。以智慧火。炼成<persName>佛</persName>性精金。夫殖善 <lb ed="X" n="0758a06"/><lb ed="R040" n="0256a06"/>根者。始而诵经。终而悟理。得坚固力。金刚是也。具 <lb ed="X" n="0758a07"/><lb ed="R040" n="0256a07"/>大智慧。般若是也。度生死海。登菩提岸。波罗蜜是 <lb ed="X" n="0758a08"/><lb ed="R040" n="0256a08"/>也。五祖大师。常劝僧俗。但持金刚经。即自能见性。 <lb ed="X" n="0758a09"/><lb ed="R040" n="0256a09"/>必至成<persName>佛</persName>。</p> <lb ed="X" n="0758a10"/><lb ed="R040" n="0256a10"/><p xml:id="pX25p0758a1001">释旨 无所住而生其心一句。是全经之要旨。所 <lb ed="X" n="0758a11"/><lb ed="R040" n="0256a11"/>云住与降伏。先在不执于相。次在不泥于法。其功 <lb ed="X" n="0758a12"/><lb ed="R040" n="0256a12"/>夫在无我。其究竟在如如不动。上半卷说空三昧。 <lb ed="X" n="0758a13"/><lb ed="R040" n="0256a13"/>是菩萨法。下半卷说中道第一義。是<persName>佛</persName>法。菩萨即 <lb ed="X" n="0758a14"/><lb ed="R040" n="0256a14"/><persName>佛</persName>因。<persName>佛</persName>即菩萨果。所谓因赅果海。果彻因源。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0758a15"/><lb ed="R040" n="0256a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法会因由分第一</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0758j01" n="0758j01"/>〇法会因由分第一</head> <lb ed="X" n="0758a16"/><lb ed="R040" n="0256a16"/><p xml:id="pX25p0758a1601">说法聚会。由此起因。</p><p xml:id="pX25p0758a1609" cb:place="inline">〇一部经。只是一片说话。 <lb ed="X" n="0758a17"/><lb ed="R040" n="0256a17"/>昭明太子科作三十二分。欲与人一条入路。亦 <lb ed="X" n="0758a18"/><lb ed="R040" n="0256a18"/>便于记诵耳。传流<anchor xml:id="nkr_note_add_0758a1801" n="0758a1801"/><anchor xml:id="beg0758a1801" n="0758a1801"/>已<anchor xml:id="end0758a1801"/>久。今仍其旧。</p><p xml:id="pX25p0758a1814" cb:place="inline">〇此分全是 <lb ed="X" n="0758a19"/><lb ed="R040" n="0256b01"/>阿难迦葉结集之词。</p> <lb ed="X" n="0758a20"/><lb ed="R040" n="0256b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0758a2001">如是我闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0758a21"/><lb ed="R040" n="0256b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0758a2101">是。此也。指此一经之所言也。我。集经者自谓。言如 <lb ed="X" n="0758a22"/><lb ed="R040" n="0256b04"/>是金刚般若之法。非我臆说。乃亲闻之于<persName>佛</persName>。</p><p xml:id="pX25p0758a2218" cb:place="inline">集 <lb ed="X" n="0758a23"/><lb ed="R040" n="0256b05"/>解。如是我闻四字。重在遵前信後。令知法有自授。 <lb ed="X" n="0758a24"/><lb ed="R040" n="0256b06"/>非隐覆之语。直示般若无秘密故。</p><p xml:id="pX25p0758a2414" cb:place="inline">〇经贯。如是二 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0758b" n="0758b"/> <lb ed="X" n="0758b01"/><lb ed="R040" n="0256b07"/>字。最要著眼。正直揭全经之宗旨。以後曰如是住。 <lb ed="X" n="0758b02"/><lb ed="R040" n="0256b08"/>如是降伏。如是生淸净心。如是知。如是见。如是信 <lb ed="X" n="0758b03"/><lb ed="R040" n="0256b09"/>解。俱照应此如是二字。曰<persName>如来</persName>。如语。诸法如義。如 <lb ed="X" n="0758b04"/><lb ed="R040" n="0256b10"/>如不动。诸如字。亦照应此如字。如者不动。是者不 <lb ed="X" n="0758b05"/><lb ed="R040" n="0256b11"/>非也。如其真性。不变动本体。乃为是而无非也。此 <lb ed="X" n="0758b06"/><lb ed="R040" n="0256b12"/>悬指般若而言。当下直指也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0758b07"/><lb ed="R040" n="0256b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0758b0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0758j02" n="0758j02"/>一时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name>祇树<name role="" type="person">给孤独园</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0758b08"/><lb ed="R040" n="0256b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0758b0801">一时。说此般若时也。<persName>佛</persName>是释迦牟尼。<persName>佛</persName>者梵音。华 <lb ed="X" n="0758b09"/><lb ed="R040" n="0256b15"/>言觉也。内觉无诸妄念。外觉不染六尘。</p><p xml:id="pX25p0758b0916" cb:place="inline">盛註觉 <lb ed="X" n="0758b10"/><lb ed="R040" n="0256b16"/>有三義。一自觉异凡夫。二觉他异二乘。三觉满异 <lb ed="X" n="0758b11"/><lb ed="R040" n="0256b17"/>菩萨。</p><p xml:id="pX25p0758b1103" cb:place="inline"><name role="" type="person">舍卫国</name>。中天竺波斯匿王所居。只者。匿王太 <lb ed="X" n="0758b12"/><lb ed="R040" n="0256b18"/>子祇陀。树是祇陀所植。故名祇树。</p><p xml:id="pX25p0758b1214" cb:place="inline">祇陀太子有园 <lb ed="X" n="0758b13"/><lb ed="R040" n="0257a01"/>大八十顷。方廣严洁。有长者名须达拏。给济孤独 <lb ed="X" n="0758b14"/><lb ed="R040" n="0257a02"/>之人。称<name role="" type="person">给孤独</name>长者。欲卜勝地。请<persName>佛</persName>说法。乃往恳 <lb ed="X" n="0758b15"/><lb ed="R040" n="0257a03"/>之。太子戏曰。尔布金满园。我即与汝。须达拏不吝 <lb ed="X" n="0758b16"/><lb ed="R040" n="0257a04"/>重價。太子鉴其诚。将园幷树施之。同建精舍。请<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0758b17"/><lb ed="R040" n="0257a05"/>在此说法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0758b18"/><lb ed="R040" n="0257a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0758b1801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0758j03" n="0758j03"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0758j03" n="0758j03"/>与大比丘众千二百五十人俱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0758b19"/><lb ed="R040" n="0257a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0758b1901">比丘。僧也。梵语比丘。华言乞士。谓上乞法于诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0758b20"/><lb ed="R040" n="0257a08"/>下乞食于世人。乞食资身。乞法资心也。大比丘。则 <lb ed="X" n="0758b21"/><lb ed="R040" n="0257a09"/>得道之深者。乃菩萨阿罗汉之类。</p><p xml:id="pX25p0758b2114" cb:place="inline">李文会云。去 <lb ed="X" n="0758b22"/><lb ed="R040" n="0257a10"/>恶取善。名小比丘。善恶俱遣。名大比丘。</p><p xml:id="pX25p0758b2216" cb:place="inline">盛註。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0758b23"/><lb ed="R040" n="0257a11"/>度比丘甚多。独标千二百五十人者。以归<persName>佛</persName>最先。 <lb ed="X" n="0758b24"/><lb ed="R040" n="0257a12"/>又常不離<persName>佛</persName>。故诸经首列大众。皆云千二百五十 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0758c" n="0758c"/> <lb ed="X" n="0758c01"/><lb ed="R040" n="0257a13"/>人俱。</p><p xml:id="pX25p0758c0103" cb:place="inline">旧说。<persName>佛</persName>成道时。先度<anchor xml:id="nkr_note_orig_0758j04" n="0758j04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0758c0101" n="0758c0101"/><anchor xml:id="beg0758c0101" n="0758c0101"/>憍陈<anchor xml:id="end0758c0101"/>如等五人。次度 <lb ed="X" n="0758c02"/><lb ed="R040" n="0257a14"/>迦葉三兄弟幷徒众千人。次度舍利弗及目连。各 <lb ed="X" n="0758c03"/><lb ed="R040" n="0257a15"/>兼徒百人。次度耶舍长者子等五十人。合成千二 <lb ed="X" n="0758c04"/><lb ed="R040" n="0257a16"/>百五十五人。不言五者。略也。俱。谓一时一处。</p><p xml:id="pX25p0758c0418" cb:place="inline">〇此 <lb ed="X" n="0758c05"/><lb ed="R040" n="0257a17"/>一节为证信序。十一善法。信居其首。如是者。证信 <lb ed="X" n="0758c06"/><lb ed="R040" n="0257a18"/>之辞。闻字。兼耳识与意识言。此序中有六种成就。 <lb ed="X" n="0758c07"/><lb ed="R040" n="0257b01"/>曰信。曰闻。曰时。曰主。曰处。曰众。必缘具而教兴也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0758c08"/><lb ed="R040" n="0257b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0758c0801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0758j05" n="0758j05"/>尔时<persName>世尊</persName>食时著衣持钵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0758c09"/><lb ed="R040" n="0257b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0758c0901">尔时。当是时也。<persName>佛</persName>为三界之尊。故称<persName>世尊</persName>。乃<persName>佛</persName>十 <lb ed="X" n="0758c10"/><lb ed="R040" n="0257b04"/>号之一。食时。谓将食时。非受食时也。经云。诸天神 <lb ed="X" n="0758c11"/><lb ed="R040" n="0257b05"/>旦食。诸鬼夕食。诸<persName>佛</persName>日中食。乞食当辰巳。受食当 <lb ed="X" n="0758c12"/><lb ed="R040" n="0257b06"/>午时也。衣。即二十五条大衣。制象水田。钵。即绀琉 <lb ed="X" n="0758c13"/><lb ed="R040" n="0257b07"/>璃钵。应量器也。六祖云。著衣持钵。为显教示迹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0758c14"/><lb ed="R040" n="0257b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0758c1401">入舍卫大城乞食。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0758c15"/><lb ed="R040" n="0257b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0758c1501">园在城外。自园入城。乞食必于人众聚处也。<persName>佛</persName>是 <lb ed="X" n="0758c16"/><lb ed="R040" n="0257b10"/>金轮王子。岂无供养之者。况祇陀太子。与<name role="" type="person">给孤独</name> <lb ed="X" n="0758c17"/><lb ed="R040" n="0257b11"/>长者。同建精舍。请<persName>佛</persName>说法。我<persName>佛</persName>又岂少食者。而犹 <lb ed="X" n="0758c18"/><lb ed="R040" n="0257b12"/>行乞。欲历头陀苦行。示同凡僧。亦使後缁徒。不殖 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0759a" n="0759a"/> <lb ed="X" n="0759a01"/><lb ed="R040" n="0257b13"/>资产。去彼贪心。折其憍慢。以炼种姓也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0759a02"/><lb ed="R040" n="0257b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0759a0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0759j01" n="0759j01"/>于其城中。次第乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0759a0201" n="0759a0201"/><anchor xml:id="beg0759a0201" n="0759a0201"/>已<anchor xml:id="end0759a0201"/>。还至本处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0759a03"/><lb ed="R040" n="0257b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0759a0301"><persName>佛</persName>心平等。无有分别。不越贫先富。不捨贱先贵。故 <lb ed="X" n="0759a04"/><lb ed="R040" n="0257b16"/>曰次第。乞<anchor xml:id="nkr_note_add_0759a0401" n="0759a0401"/><anchor xml:id="beg0759a0401" n="0759a0401"/>已<anchor xml:id="end0759a0401"/>者。应量而止。不求多也。本处。即祇园。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0759a05"/><lb ed="R040" n="0257b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0759a0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0759j02" n="0759j02"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0759j02" n="0759j02"/>饭食讫。收衣钵。洗足<anchor xml:id="nkr_note_add_0759a0501" n="0759a0501"/><anchor xml:id="beg0759a0501" n="0759a0501"/>已<anchor xml:id="end0759a0501"/>。敷座而坐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0759a06"/><lb ed="R040" n="0257b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0759a0601">饭字。作<g ref="#CB04432">餐</g>字解。讫。犹毕也。收起袈裟钵盂。屛资缘 <lb ed="X" n="0759a07"/><lb ed="R040" n="0258a01"/>也。<persName>佛</persName>行跣足。故洗之。净身业也。<persName>佛</persName>每会说法。必自 <lb ed="X" n="0759a08"/><lb ed="R040" n="0258a02"/>敷座具。以般若出生诸<persName>佛</persName>。表敬法也。四威仪中。唯 <lb ed="X" n="0759a09"/><lb ed="R040" n="0258a03"/>坐为勝。从定发言。言无不当。</p><p xml:id="pX25p0759a0912" cb:place="inline">〇此一节发起序也。 <lb ed="X" n="0759a10"/><lb ed="R040" n="0258a04"/>乞食是戒。趺坐是定。戒能资定。定能发慧。故以戒 <lb ed="X" n="0759a11"/><lb ed="R040" n="0258a05"/>定发起般若正宗。</p><p xml:id="pX25p0759a1108" cb:place="inline">疏云。祇园法会。表<persName>佛</persName>与大众 <lb ed="X" n="0759a12"/><lb ed="R040" n="0258a06"/>平等。具足无言说之金刚般若波罗蜜。而以著衣 <lb ed="X" n="0759a13"/><lb ed="R040" n="0258a07"/>乞食。序列经前。显示甚深般若。不離寻常日用也。</p> <lb ed="X" n="0759a14"/><lb ed="R040" n="0258a08"/><p xml:id="pX25p0759a1401">圆旨云。<persName>佛</persName>动静不二。岂待还禅林而入定。<persName>佛</persName>身 <lb ed="X" n="0759a15"/><lb ed="R040" n="0258a09"/>即是金刚。无生熟脏。岂复需食。<persName>佛</persName>妙圆明。无作本 <lb ed="X" n="0759a16"/><lb ed="R040" n="0258a10"/>心。原无所著。岂待收衣钵而後休息攀缘。<persName>佛</persName>行離 <lb ed="X" n="0759a17"/><lb ed="R040" n="0258a11"/>地四指。莲花承足。岂染尘垢。总顺世示现以垂笵 <lb ed="X" n="0759a18"/><lb ed="R040" n="0258a12"/>也。</p> <lb ed="X" n="0759a19"/><lb ed="R040" n="0258a13"/><p xml:id="pX25p0759a1901">△此第一分。序说法之因由也。</p><p xml:id="pX25p0759a1913" cb:place="inline">大圆曰。证信中。 <lb ed="X" n="0759a20"/><lb ed="R040" n="0258a14"/>如是。法也。<persName>佛</persName>在。<persName>佛</persName>也。大比丘。僧也。三宝不具。法会 <lb ed="X" n="0759a21"/><lb ed="R040" n="0258a15"/>不成。故经首必列此数语。</p><p xml:id="pX25p0759a2111" cb:place="inline">发起中。乞食。威仪。戒也。 <lb ed="X" n="0759a22"/><lb ed="R040" n="0258a16"/>敷座。定也。自<persName>世尊</persName>言之。则皆慧也。戒定慧。不可相 <lb ed="X" n="0759a23"/><lb ed="R040" n="0258a17"/>離。此经虽专言慧。而首言持戒修福。劝行六波罗 <lb ed="X" n="0759a24"/><lb ed="R040" n="0258a18"/>蜜。实兼戒定。故以此发端。</p><p xml:id="pX25p0759a2411" cb:place="inline">如解云。将欲说般若 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0759b" n="0759b"/> <lb ed="X" n="0759b01"/><lb ed="R040" n="0258b01"/>先序<persName>如来</persName>乞食动止。以见无上智慧。不在语言文 <lb ed="X" n="0759b02"/><lb ed="R040" n="0258b02"/>字间。只在寻常日用内。要人于著衣吃饭。行动坐 <lb ed="X" n="0759b03"/><lb ed="R040" n="0258b03"/>息处。及时中节。向庸言庸行边。识取自家本来面 <lb ed="X" n="0759b04"/><lb ed="R040" n="0258b04"/>目耳。</p><p xml:id="pX25p0759b0403" cb:place="inline">经贯云。<persName>佛</persName>依人性说法。非于人性之外。另 <lb ed="X" n="0759b05"/><lb ed="R040" n="0258b05"/>有法可说也。人性是无字经。<persName>佛</persName>之说法。不过是註 <lb ed="X" n="0759b06"/><lb ed="R040" n="0258b06"/>疏。知法不離性。自修自度。不从人得。即解自性释 <lb ed="X" n="0759b07"/><lb ed="R040" n="0258b07"/>迦矣。此卷经。随说随扫。又随扫随说。何也。只为接 <lb ed="X" n="0759b08"/><lb ed="R040" n="0258b08"/>引众生之未明本性者。不得不权立文字而详说 <lb ed="X" n="0759b09"/><lb ed="R040" n="0258b09"/>之。譬之无筏安得以渡。借筏到彼岸。则捨而不用 <lb ed="X" n="0759b10"/><lb ed="R040" n="0258b10"/>矣。夫人不藉语言文字。自悟而度者。上也。其次则 <lb ed="X" n="0759b11"/><lb ed="R040" n="0258b11"/>假法矣。能悟不须法。未悟尙须法。法安得不说。只 <lb ed="X" n="0759b12"/><lb ed="R040" n="0258b12"/>要知说归无说耳。故有下分善现之启请。<persName>佛</persName>之欲 <lb ed="X" n="0759b13"/><lb ed="R040" n="0258b13"/>言。至三十二分。说法始完。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0759b14"/><lb ed="R040" n="0258b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">善现启请分第二</cb:mulu><head>〇善现启请分第二</head> <lb ed="X" n="0759b15"/><lb ed="R040" n="0258b15"/><p xml:id="pX25p0759b1501">善现。即须菩提名。起身请问<persName>佛</persName>法。</p><p xml:id="pX25p0759b1514" cb:place="inline">〇此是询求要 <lb ed="X" n="0759b16"/><lb ed="R040" n="0258b16"/>旨。</p><p xml:id="pX25p0759b1602" cb:place="inline">大圆曰。一部金刚般若。全从空生一问发起。 <lb ed="X" n="0759b17"/><lb ed="R040" n="0258b17"/>般若真空。非解空者不能与<persName>佛</persName>激扬。故此经以须 <lb ed="X" n="0759b18"/><lb ed="R040" n="0258b18"/>菩提为当機。</p> <lb ed="X" n="0759b19"/><lb ed="R040" n="0259a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0759b1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0759j03" n="0759j03"/>时长老须菩提。在大众中。即从座起。偏袒右肩。右膝 <lb ed="X" n="0759b20"/><lb ed="R040" n="0259a02"/>著地。合掌恭敬而白<persName>佛</persName>言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0759b21"/><lb ed="R040" n="0259a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0759b2101">德长年长曰长老。须菩提。译云解空。亦称善现。善 <lb ed="X" n="0759b22"/><lb ed="R040" n="0259a04"/>吉。空生。长老生时。相师占之。唯善唯吉。又随缘利 <lb ed="X" n="0759b23"/><lb ed="R040" n="0259a05"/>物。能应现利人为善现。空性出生万法为空生。全 <lb ed="X" n="0759b24"/><lb ed="R040" n="0259a06"/>空之性。真是菩提。故名须菩提。袒肩。膝地。合掌。皆 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0759c" n="0759c"/> <lb ed="X" n="0759c01"/><lb ed="R040" n="0259a07"/>修敬之仪仪。皆从右。其俗右为顺。左为逆也。</p><p xml:id="pX25p0759c0118" cb:place="inline">疏 <lb ed="X" n="0759c02"/><lb ed="R040" n="0259a08"/>云。右为正。左为邪。示去邪归正之義。偏袒右肩。全 <lb ed="X" n="0759c03"/><lb ed="R040" n="0259a09"/>身担荷也。右膝著地。屈<anchor xml:id="nkr_note_add_0759c0301" n="0759c0301"/><anchor xml:id="beg0759c0301" n="0759c0301"/>己<anchor xml:id="end0759c0301"/>顺承也。合掌。心合于道。 <lb ed="X" n="0759c04"/><lb ed="R040" n="0259a10"/>道合于心也。所以收敛起敬。总是整理威仪以伸 <lb ed="X" n="0759c05"/><lb ed="R040" n="0259a11"/>问词。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0759c06"/><lb ed="R040" n="0259a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0759c0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0759j04" n="0759j04"/>稀有<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0759c07"/><lb ed="R040" n="0259a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0759c0701">稀有者。赞<persName>佛</persName>之词。谓难得也。<persName>如来</persName>旷劫难逢。是时 <lb ed="X" n="0759c08"/><lb ed="R040" n="0259a14"/>稀有。三千界中唯一<persName>佛</persName>。是处稀有。实相般若。唯<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0759c09"/><lb ed="R040" n="0259a15"/>穷底。福慧超绝无比。是德稀有。<anchor xml:id="nkr_note_add_0759c0901" n="0759c0901"/><anchor xml:id="beg0759c0901" n="0759c0901"/>已<anchor xml:id="end0759c0901"/>证实智。具大慈 <lb ed="X" n="0759c10"/><lb ed="R040" n="0259a16"/>悲极。巧度生。演无量法门。是事稀有。下护念付嘱。 <lb ed="X" n="0759c11"/><lb ed="R040" n="0259a17"/>正是稀有之事。</p><p xml:id="pX25p0759c1107" cb:place="inline">释文。<persName>佛</persName>有十号。一<persName>如来</persName>。二<persName>应供</persName>。 <lb ed="X" n="0759c12"/><lb ed="R040" n="0259a18"/>三<persName>正遍知</persName>。四<persName>明行足</persName>。五<persName>善逝</persName><persName>世间解</persName>。六<persName>无上士</persName>。七 <lb ed="X" n="0759c13"/><lb ed="R040" n="0259b01"/><persName>调御丈夫</persName>。八<persName>天人师</persName>。九<persName>佛</persName>。十<persName>世尊</persName>。经中须菩提俱 <lb ed="X" n="0759c14"/><lb ed="R040" n="0259b02"/>称<persName>世尊</persName>称<persName>如来</persName>。而<persName>佛</persName>之自称。亦曰<persName>如来</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0759c15"/><lb ed="R040" n="0259b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0759c1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0759j05" n="0759j05"/><persName>如来</persName>善护念诸菩萨。善付嘱诸菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0759c16"/><lb ed="R040" n="0259b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0759c1601">二句起引全经。以後凡<persName>佛</persName>所言。皆是善护念善付 <lb ed="X" n="0759c17"/><lb ed="R040" n="0259b05"/>嘱。<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>之总称。真性自如无碍曰如。真性随所 <lb ed="X" n="0759c18"/><lb ed="R040" n="0259b06"/>来现曰来。诸菩萨。指凡学于<persName>如来</persName>者。善护念。谓护 <lb ed="X" n="0759c19"/><lb ed="R040" n="0259b07"/>念现在。善付嘱。谓付嘱未来。</p><p xml:id="pX25p0759c1912" cb:place="inline">盛註。付者。将小菩 <lb ed="X" n="0759c20"/><lb ed="R040" n="0259b08"/>萨托大菩萨。嘱者。命大菩萨化小菩萨也。梵语菩 <lb ed="X" n="0759c21"/><lb ed="R040" n="0259b09"/>萨。本云菩提萨埵。欲省文便称。故止称菩萨。菩提 <lb ed="X" n="0759c22"/><lb ed="R040" n="0259b10"/>者。觉也。萨埵。谓有情众生。有情不能自觉。菩萨能 <lb ed="X" n="0759c23"/><lb ed="R040" n="0259b11"/>自觉。而又能觉一切有情众生也。</p><p xml:id="pX25p0759c2314" cb:place="inline">大圆曰。善护 <lb ed="X" n="0759c24"/><lb ed="R040" n="0259b12"/>念。谓护念现在信根成熟永无退转者。与实智力。 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0760a" n="0760a"/> <lb ed="X" n="0760a01"/><lb ed="R040" n="0259b13"/>令证真如。与权智力。令化众生。付嘱者。谓付嘱未 <lb ed="X" n="0760a02"/><lb ed="R040" n="0259b14"/>来根未熟菩萨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0760a0201" n="0760a0201"/><anchor xml:id="beg0760a0201" n="0760a0201"/>已<anchor xml:id="end0760a0201"/>得大乘者令其不捨。未得大乘 <lb ed="X" n="0760a03"/><lb ed="R040" n="0259b15"/>者令其精进。盖不护念。恐恶魔或得恼乱。不付嘱。 <lb ed="X" n="0760a04"/><lb ed="R040" n="0259b16"/>恐勝法有时断绝。故须菩提于大众听法之初。不 <lb ed="X" n="0760a05"/><lb ed="R040" n="0259b17"/>遑他说。唯愿<persName>如来</persName>护念付嘱而<anchor xml:id="nkr_note_add_0760a0501" n="0760a0501"/><anchor xml:id="beg0760a0501" n="0760a0501"/>已<anchor xml:id="end0760a0501"/>。</p><p xml:id="pX25p0760a0514" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0760j01" n="0760j01"/>如解。瞿昙设 <lb ed="X" n="0760a06"/><lb ed="R040" n="0259b18"/>教。廣为众生。此何以护念付嘱。专在菩萨。缘众生 <lb ed="X" n="0760a07"/><lb ed="R040" n="0260a01"/>根劣。未契上乘。菩萨悲智俱深。能信解所说。又能 <lb ed="X" n="0760a08"/><lb ed="R040" n="0260a02"/>为人演说。<persName>世尊</persName>为众生。故善护嘱之。护者。防其偏 <lb ed="X" n="0760a09"/><lb ed="R040" n="0260a03"/>邪。念者。护之切。有显加冥加之力。付者。传以正道。 <lb ed="X" n="0760a10"/><lb ed="R040" n="0260a04"/>嘱者。付之殷。兼口授心授之宜。善者。权实互施。圣 <lb ed="X" n="0760a11"/><lb ed="R040" n="0260a05"/>凡等际。曲尽利济众生之法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0760a12"/><lb ed="R040" n="0260a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0760a1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0760j02" n="0760j02"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0760j02" n="0760j02"/><persName>世尊</persName>。善男子。善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0760a13"/><lb ed="R040" n="0260a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0760a1301">言菩萨初修行。皆发此廣大心。阿。无也。耨多罗。上 <lb ed="X" n="0760a14"/><lb ed="R040" n="0260a08"/>也。无上。无以加也。三。正也。藐。等也。菩提。觉也。皆梵 <lb ed="X" n="0760a15"/><lb ed="R040" n="0260a09"/>语也。无上正<persName>等正觉</persName>心。即是<persName>佛</persName>心。人之真性也。真 <lb ed="X" n="0760a16"/><lb ed="R040" n="0260a10"/>性包含太虚。无得而上之。故云无上。然上自诸<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0760a17"/><lb ed="R040" n="0260a11"/>下至蠢动。此性正相平等。故云正等。其觉圆明普 <lb ed="X" n="0760a18"/><lb ed="R040" n="0260a12"/>照。无偏无亏。故云正觉。</p><p xml:id="pX25p0760a1810" cb:place="inline">如如居士曰。学人证果。 <lb ed="X" n="0760a19"/><lb ed="R040" n="0260a13"/>先正其因。故首问发心。前云护嘱菩萨。此却以善 <lb ed="X" n="0760a20"/><lb ed="R040" n="0260a14"/>男子善女人为问。以众生俱可证菩萨也。发阿耨 <lb ed="X" n="0760a21"/><lb ed="R040" n="0260a15"/>多罗三藐三菩提心者。非外自心而求<persName>佛</persName>。乃发吾 <lb ed="X" n="0760a22"/><lb ed="R040" n="0260a16"/>当下具足之菩提心也。无上正<persName>等正觉</persName>。乃诸<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0760a23"/><lb ed="R040" n="0260a17"/>果。如何未修行人。便<anchor xml:id="nkr_note_add_0760a2301" n="0760a2301"/><anchor xml:id="beg0760a2301" n="0760a2301"/>已<anchor xml:id="end0760a2301"/>具得。盖心为觉体。包含万 <lb ed="X" n="0760a24"/><lb ed="R040" n="0260a18"/>象。澄莹周彻。本是至正至遍的。唯菩提乃可为心。 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0760b" n="0760b"/> <lb ed="X" n="0760b01"/><lb ed="R040" n="0260b01"/>非于心。中有菩提心。只因众生为无明所覆。然一 <lb ed="X" n="0760b02"/><lb ed="R040" n="0260b02"/>悟则全体俱发。<persName>佛</persName>菩萨之修者。修此而<anchor xml:id="nkr_note_add_0760b0201" n="0760b0201"/><anchor xml:id="beg0760b0201" n="0760b0201"/>已<anchor xml:id="end0760b0201"/>。得果报 <lb ed="X" n="0760b03"/><lb ed="R040" n="0260b03"/>者得此而<anchor xml:id="nkr_note_add_0760b0301" n="0760b0301"/><anchor xml:id="beg0760b0301" n="0760b0301"/>已<anchor xml:id="end0760b0301"/>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0760b04"/><lb ed="R040" n="0260b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0760b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0760j03" n="0760j03"/>云何应住。云何降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0760b05"/><lb ed="R040" n="0260b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0760b0501">言善男淑女。学道之初。发此无上菩提之<persName>佛</persName>心。当 <lb ed="X" n="0760b06"/><lb ed="R040" n="0260b06"/>如何常住。而使之不退转。妄心若起。当如何降伏。 <lb ed="X" n="0760b07"/><lb ed="R040" n="0260b07"/>使不惑乱我真心。</p><p xml:id="pX25p0760b0708" cb:place="inline">盛註。二句是一经纲领。言未 <lb ed="X" n="0760b08"/><lb ed="R040" n="0260b08"/>发心时。住六尘境。既发心<anchor xml:id="nkr_note_add_0760b0801" n="0760b0801"/><anchor xml:id="beg0760b0801" n="0760b0801"/>已<anchor xml:id="end0760b0801"/>。住何境界。未发心时。 <lb ed="X" n="0760b09"/><lb ed="R040" n="0260b09"/>心逐妄生。既发心<anchor xml:id="nkr_note_add_0760b0901" n="0760b0901"/><anchor xml:id="beg0760b0901" n="0760b0901"/>已<anchor xml:id="end0760b0901"/>。妄将安伏。俱切发心菩萨言。</p> <lb ed="X" n="0760b10"/><lb ed="R040" n="0260b10"/><p xml:id="pX25p0760b1001">无著云。须菩提问。有六因缘。一断疑。二起信解。 <lb ed="X" n="0760b11"/><lb ed="R040" n="0260b11"/>三入甚深義。四不退转。五生喜。六正法久住。皆令 <lb ed="X" n="0760b12"/><lb ed="R040" n="0260b12"/><persName>佛</persName>种不断故。</p><p xml:id="pX25p0760b1206" cb:place="inline">决疑云。小乘住空。只知自度。不知 <lb ed="X" n="0760b13"/><lb ed="R040" n="0260b13"/>度生。既发大心。将以下化众生。上成<persName>佛</persName>果。然捨前 <lb ed="X" n="0760b14"/><lb ed="R040" n="0260b14"/>空。未得真空。恐执<persName>佛</persName>果可求。便以求<persName>佛</persName>果为住处。 <lb ed="X" n="0760b15"/><lb ed="R040" n="0260b15"/>又见满眼众生。未度如何成<persName>佛</persName>。急于求住。心将不 <lb ed="X" n="0760b16"/><lb ed="R040" n="0260b16"/>安。故问安心之法。令发心者。知所修行也。</p><p xml:id="pX25p0760b1617" cb:place="inline">如如 <lb ed="X" n="0760b17"/><lb ed="R040" n="0260b17"/>居士曰。发心三句。一气贯下。意谓所发之心如何 <lb ed="X" n="0760b18"/><lb ed="R040" n="0260b18"/>安住。所住之心如何降伏。降伏。不作。制妄说。盖发 <lb ed="X" n="0760b19"/><lb ed="R040" n="0261a01"/>心无安住之处。则属偏空。然安住之心不可无。亦 <lb ed="X" n="0760b20"/><lb ed="R040" n="0261a02"/>不可著。故须用降伏。定中摄持。有不即不離之妙。 <lb ed="X" n="0760b21"/><lb ed="R040" n="0261a03"/>下文莫作是念是也。空生此问。深得般若之意。</p> <lb ed="X" n="0760b22"/><lb ed="R040" n="0261a04"/><p xml:id="pX25p0760b2201">法忍居士参。上下两心字相应。菩提心。乃最初真 <lb ed="X" n="0760b23"/><lb ed="R040" n="0261a05"/>心也。原系故主。今为物迁而作过客。若非安住。则 <lb ed="X" n="0760b24"/><lb ed="R040" n="0261a06"/>倏去而倏来矣。其心。烦恼顚倒之妄心也。本是外 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0760c" n="0760c"/> <lb ed="X" n="0760c01"/><lb ed="R040" n="0261a07"/>贼。误认作子。与我最亲。若不降伏。则盘结而难解 <lb ed="X" n="0760c02"/><lb ed="R040" n="0261a08"/>矣。是最能障菩提者。故发此心者。安住降伏。幷不 <lb ed="X" n="0760c03"/><lb ed="R040" n="0261a09"/>容<anchor xml:id="nkr_note_add_0760c0301" n="0760c0301"/><anchor xml:id="beg0760c0301" n="0760c0301"/>己<anchor xml:id="end0760c0301"/>。其实烦恼与菩提。真妄虽殊。而心总是一个。 <lb ed="X" n="0760c04"/><lb ed="R040" n="0261a10"/>迷则即菩提为烦恼。悟则即烦恼为菩提。故工夫 <lb ed="X" n="0760c05"/><lb ed="R040" n="0261a11"/>亦无两样。若能降伏。则安住在其中矣。故下首标 <lb ed="X" n="0760c06"/><lb ed="R040" n="0261a12"/>降伏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0760c07"/><lb ed="R040" n="0261a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0760c0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0760j04" n="0760j04"/><persName>佛</persName>言。善哉善哉。须菩提。如汝所说。<persName>如来</persName>善护念诸菩 <lb ed="X" n="0760c08"/><lb ed="R040" n="0261a14"/>萨。善付嘱诸菩萨。汝今谛听。当为汝说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0760c09"/><lb ed="R040" n="0261a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0760c0901">善现请问。妙契<persName>佛</persName>心。故重言善哉以美之。而印可 <lb ed="X" n="0760c10"/><lb ed="R040" n="0261a16"/>其护念付嘱之说。因嘱以详审真实而听。言勿以 <lb ed="X" n="0760c11"/><lb ed="R040" n="0261a17"/>生灭心。听真实法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0760c12"/><lb ed="R040" n="0261a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0760c1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0760j05" n="0760j05"/>善男子。善女人。发阿耨多罗三藐三菩提心。应如是 <lb ed="X" n="0760c13"/><lb ed="R040" n="0261b01"/>住。如是降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0760c14"/><lb ed="R040" n="0261b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0760c1401">发菩提心。乃千<persName>佛</persName>入道之总门。如是者。只这是也。 <lb ed="X" n="0760c15"/><lb ed="R040" n="0261b03"/>即指菩提心言。</p><p xml:id="pX25p0760c1507" cb:place="inline">长水曰。如是二字。即悬指向下 <lb ed="X" n="0760c16"/><lb ed="R040" n="0261b04"/>总答之文。</p><p xml:id="pX25p0760c1605" cb:place="inline">正解云。如是二句。承上起下。上承发 <lb ed="X" n="0760c17"/><lb ed="R040" n="0261b05"/>菩提心来。下照度生佈施去。要含蓄不露。纔得语 <lb ed="X" n="0760c18"/><lb ed="R040" n="0261b06"/>意。</p><p xml:id="pX25p0760c1802" cb:place="inline">大圆曰。既发无上正<persName>等正觉</persName>之心。即应如其 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0761a" n="0761a"/> <lb ed="X" n="0761a01"/><lb ed="R040" n="0261b07"/>所发之觉心而安住。如其所发之觉心而降伏。两 <lb ed="X" n="0761a02"/><lb ed="R040" n="0261b08"/>如是。言这裡便是。不待他求也。住是本体。降是工 <lb ed="X" n="0761a03"/><lb ed="R040" n="0261b09"/>夫。即本体是工夫。即初心是究竟。燎原之火。由于 <lb ed="X" n="0761a04"/><lb ed="R040" n="0261b10"/>始然。放海之泉。因乎始达。非于菩提外别有倚著 <lb ed="X" n="0761a05"/><lb ed="R040" n="0261b11"/>修为也。</p><p xml:id="pX25p0761a0504" cb:place="inline">莲池师云。二句。一串看。所当住者住之。 <lb ed="X" n="0761a06"/><lb ed="R040" n="0261b12"/>则所不当住者。自然伏之矣。不是应如是住。又如 <lb ed="X" n="0761a07"/><lb ed="R040" n="0261b13"/>是去降伏也。</p><p xml:id="pX25p0761a0706" cb:place="inline">如解云。此经为末世开<persName>佛</persName>知见。其 <lb ed="X" n="0761a08"/><lb ed="R040" n="0261b14"/>所请问。正是菩提心行相。<persName>如来</persName>答以不住一切法。 <lb ed="X" n="0761a09"/><lb ed="R040" n="0261b15"/>是真住。降伏一切取相之心。是真降。不住一切法。 <lb ed="X" n="0761a10"/><lb ed="R040" n="0261b16"/>即降伏取相之心。既降伏取相之心。即不住一切 <lb ed="X" n="0761a11"/><lb ed="R040" n="0261b17"/>法。</p><p xml:id="pX25p0761a1102" cb:place="inline">按当知<persName>世尊</persName>意中则然。口中不曾说破。而以 <lb ed="X" n="0761a12"/><lb ed="R040" n="0261b18"/>虚词总答。不即详言者。郑重其说。欲其谛听也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761a13"/><lb ed="R040" n="0262a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0761a1301">〇唯然<persName>世尊</persName>。愿乐欲闻。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761a14"/><lb ed="R040" n="0262a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0761a1401">愿闻安住降伏之详也。须菩提领略大意。故唯而 <lb ed="X" n="0761a15"/><lb ed="R040" n="0262a03"/>然之。又欲知其详。故复请曰。愿乐欲闻。</p><p xml:id="pX25p0761a1516" cb:place="inline">如如居 <lb ed="X" n="0761a16"/><lb ed="R040" n="0262a04"/>士曰。闻字最细。说无所说。闻无所闻。方是个中授 <lb ed="X" n="0761a17"/><lb ed="R040" n="0262a05"/>受。愿乐欲三字。乃闻道之引磁针也。愿是诚心。如 <lb ed="X" n="0761a18"/><lb ed="R040" n="0262a06"/>寒士之急功名。乐是鼓舞心。如审音者之听鼓乐。 <lb ed="X" n="0761a19"/><lb ed="R040" n="0262a07"/>欲是迫切心。如饥渴者之见盘<g ref="#CB04432">餐</g>。有此三心。如能 <lb ed="X" n="0761a20"/><lb ed="R040" n="0262a08"/>谛听。故继以涕泣。终于欢喜。</p> <lb ed="X" n="0761a21"/><lb ed="R040" n="0262a09"/><p xml:id="pX25p0761a2101">△大圆曰。问个发菩提心。是入大乘的要门。发菩 <lb ed="X" n="0761a22"/><lb ed="R040" n="0262a10"/>提问个应住。是要合他本然的觉体。问个云何降 <lb ed="X" n="0761a23"/><lb ed="R040" n="0262a11"/>伏。是要显他本具的智用问得极其真切所以如 <lb ed="X" n="0761a24"/><lb ed="R040" n="0262a12"/>来直捷提示。说个如是住。如是降伏。一如菩提住 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0761b" n="0761b"/> <lb ed="X" n="0761b01"/><lb ed="R040" n="0262a13"/>降。所谓始觉合本觉之谓<persName>佛</persName>。後面说个<persName>如来</persName>无所 <lb ed="X" n="0761b02"/><lb ed="R040" n="0262a14"/>说。又说个实无有法发菩提。实无有法得菩提。正 <lb ed="X" n="0761b03"/><lb ed="R040" n="0262a15"/>显如是二字之旨。</p><p xml:id="pX25p0761b0308" cb:place="inline">宗镜云。菩提心。为金刚正眼。 <lb ed="X" n="0761b04"/><lb ed="R040" n="0262a16"/>此心发处。即是<persName>佛</persName>所住处。安住而不迁。便是降伏。 <lb ed="X" n="0761b05"/><lb ed="R040" n="0262a17"/>故降伏即在住修中。而住修即在发心中。</p><p xml:id="pX25p0761b0517" cb:place="inline">经贯 <lb ed="X" n="0761b06"/><lb ed="R040" n="0262a18"/>云。以如是二字答云何之问。又应开章如是二字 <lb ed="X" n="0761b07"/><lb ed="R040" n="0262b01"/>以起下文。如是二字。便含下无住。及以无住为住。 <lb ed="X" n="0761b08"/><lb ed="R040" n="0262b02"/>无住便无相。无相便无诸相。无诸相即是实相。即 <lb ed="X" n="0761b09"/><lb ed="R040" n="0262b03"/>众生之本性也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0761b10"/><lb ed="R040" n="0262b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">大乘正宗分第三</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0761j01" n="0761j01"/>〇大乘正宗分第三</head> <lb ed="X" n="0761b11"/><lb ed="R040" n="0262b05"/><p xml:id="pX25p0761b1101">最大之乘。至正之宗。</p><p xml:id="pX25p0761b1109" cb:place="inline">〇此答降伏之问。</p><p xml:id="pX25p0761b1116" cb:place="inline">〇此章 <lb ed="X" n="0761b12"/><lb ed="R040" n="0262b06"/>是答降伏。而安住即在其中。虽答降伏安住。实 <lb ed="X" n="0761b13"/><lb ed="R040" n="0262b07"/>正说发阿耨多罗三藐三菩提心也。弥勒偈分 <lb ed="X" n="0761b14"/><lb ed="R040" n="0262b08"/>出四心。谓廣大心。第一心。常心。不顚倒心。即菩 <lb ed="X" n="0761b15"/><lb ed="R040" n="0262b09"/>提心。乘。载也。载度一切众生。而不见能度所度。 <lb ed="X" n="0761b16"/><lb ed="R040" n="0262b10"/>乃正大之宗派。</p> <lb ed="X" n="0761b17"/><lb ed="R040" n="0262b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0761b1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0761j02" n="0761j02"/><persName>佛</persName>告须菩提。诸菩萨摩诃萨。应如是降伏其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761b18"/><lb ed="R040" n="0262b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0761b1801">此句语意。直贯到实无生得度句始全。摩诃。大也。 <lb ed="X" n="0761b19"/><lb ed="R040" n="0262b13"/>谓心量廣大也。是大觉性人。又高菩萨一头地。未 <lb ed="X" n="0761b20"/><lb ed="R040" n="0262b14"/>发心称善人。<anchor xml:id="nkr_note_add_0761b2001" n="0761b2001"/><anchor xml:id="beg0761b2001" n="0761b2001"/>已<anchor xml:id="end0761b2001"/>发心称菩萨。应如是降伏其心是 <lb ed="X" n="0761b21"/><lb ed="R040" n="0262b15"/>复述语。下文详之。盖这个降伏。不仅仅在自家身 <lb ed="X" n="0761b22"/><lb ed="R040" n="0262b16"/>心上检点。作个自了汉<anchor xml:id="nkr_note_add_0761b2201" n="0761b2201"/><anchor xml:id="beg0761b2201" n="0761b2201"/>已<anchor xml:id="end0761b2201"/>也。菩萨与众生。不分二 <lb ed="X" n="0761b23"/><lb ed="R040" n="0262b17"/>心。发菩提与度众生。不分二事。降伏正在度生上 <lb ed="X" n="0761b24"/><lb ed="R040" n="0262b18"/>见。如下文度尽众生。而不见有众生得灭度者。方 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0761c" n="0761c"/> <lb ed="X" n="0761c01"/><lb ed="R040" n="0263a01"/>无四相。方为降伏其心而成菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761c02"/><lb ed="R040" n="0263a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0761c0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0761j03" n="0761j03"/>所有一切众生之类。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761c03"/><lb ed="R040" n="0263a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0761c0301">该下文九种而言。</p><p xml:id="pX25p0761c0308" cb:place="inline">盛註。三界众生。不出五道。有 <lb ed="X" n="0761c04"/><lb ed="R040" n="0263a04"/>十二类。以此四生摄之。四生中不过色心二法。故 <lb ed="X" n="0761c05"/><lb ed="R040" n="0263a05"/>以九种分之。此总标。下析言也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761c06"/><lb ed="R040" n="0263a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0761c0601">若卵生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761c07"/><lb ed="R040" n="0263a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0761c0701">无明复蔽。因想而生。六祖曰。迷性也。迷。故造诸孽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761c08"/><lb ed="R040" n="0263a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0761c0801">若胎生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761c09"/><lb ed="R040" n="0263a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0761c0901">烦恼包裡。因情而有。六祖曰。习性也。习。故常流转。 <lb ed="X" n="0761c10"/><lb ed="R040" n="0263a10"/>註谓习气深重。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761c11"/><lb ed="R040" n="0263a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0761c1101">若湿生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761c12"/><lb ed="R040" n="0263a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0761c1201">爱水浸婬。以合而感。六祖云。随邪性也。随邪。心不 <lb ed="X" n="0761c13"/><lb ed="R040" n="0263a13"/>定。註谓心随邪见。沉沦不省。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761c14"/><lb ed="R040" n="0263a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0761c1401">若化生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761c15"/><lb ed="R040" n="0263a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0761c1501">欻起烦恼。以離而应。六祖云。见趣性也。见趣。堕阿 <lb ed="X" n="0761c16"/><lb ed="R040" n="0263a16"/>鼻。谓心见景趣。迁变起幻。每多沦堕。</p><p xml:id="pX25p0761c1615" cb:place="inline">〇此四种。是 <lb ed="X" n="0761c17"/><lb ed="R040" n="0263a17"/>欲界受生差别也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0761c18"/><lb ed="R040" n="0263a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0761c1801">若有色。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0762a" n="0762a"/> <lb ed="X" n="0762a01"/><lb ed="R040" n="0263b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0762a0101">六祖云。起心修行。执有之心。妄见是非。内不契无 <lb ed="X" n="0762a02"/><lb ed="R040" n="0263b02"/>相之理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762a03"/><lb ed="R040" n="0263b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0762a0301">若无色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762a04"/><lb ed="R040" n="0263b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0762a0401">六祖云。内心守真。执著空相。不修福慧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762a05"/><lb ed="R040" n="0263b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0762a0501">若有想。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762a06"/><lb ed="R040" n="0263b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0762a0601">六祖云。心想思惟。爱著法相。口说<persName>佛</persName>行。心不依行。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762a07"/><lb ed="R040" n="0263b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0762a0701">若无想。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762a08"/><lb ed="R040" n="0263b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0762a0801">六祖云。坐禅除妄。无有作用。犹如木石。不学慈悲 <lb ed="X" n="0762a09"/><lb ed="R040" n="0263b09"/>喜捨智慧方便。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762a10"/><lb ed="R040" n="0263b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0762a1001">若非有想。若<note place="inline">此若字古本无</note>非无想。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762a11"/><lb ed="R040" n="0263b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0762a1101">六祖云。不著二法想。而求理在心者。教中经云。有 <lb ed="X" n="0762a12"/><lb ed="R040" n="0263b12"/>无俱遣。语默双忘。有取捨爱憎之心。不了中道。</p><p xml:id="pX25p0762a1219" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0762a13"/><lb ed="R040" n="0263b13"/>此五种。俱指心念差别言之。</p><p xml:id="pX25p0762a1312" cb:place="inline">〇正義。四生者。卵以 <lb ed="X" n="0762a14"/><lb ed="R040" n="0263b14"/>想生。胎以情有。湿以合感。化以離应。此欲界受生 <lb ed="X" n="0762a15"/><lb ed="R040" n="0263b15"/>差别也。有色。是四禅天。有身形。无情欲。无色。是四 <lb ed="X" n="0762a16"/><lb ed="R040" n="0263b16"/>空天。以受想行识为身。此依止差别也。而无色界 <lb ed="X" n="0762a17"/><lb ed="R040" n="0263b17"/>中。空识二处为有想。第一第二天也。无所有处为 <lb ed="X" n="0762a18"/><lb ed="R040" n="0263b18"/>无想。第三天也。非有想非无想在三界顶。为第四 <lb ed="X" n="0762a19"/><lb ed="R040" n="0264a01"/>天。此境界差别也。旧註皆同。唯六祖俱指心说。</p> <lb ed="X" n="0762a20"/><lb ed="R040" n="0264a02"/><p xml:id="pX25p0762a2001">按名曰众生。以在五蕴法中受生也。真性既迷。则 <lb ed="X" n="0762a21"/><lb ed="R040" n="0264a03"/>为胎卵湿化。迁流无极。六祖则就性习上剖示其 <lb ed="X" n="0762a22"/><lb ed="R040" n="0264a04"/>受性转变之所以然。其意要人自悟。非谓人心如 <lb ed="X" n="0762a23"/><lb ed="R040" n="0264a05"/>此即谓之卵生。人心如彼即名为湿生化生也。</p> <lb ed="X" n="0762a24"/><lb ed="R040" n="0264a06"/><p xml:id="pX25p0762a2401">疏云。九种众生心。皆非菩提真心。一或有之。死即 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0762b" n="0762b"/> <lb ed="X" n="0762b01"/><lb ed="R040" n="0264a07"/>随类受生。堕于胎卵湿化之物。虚空等神。天魔等 <lb ed="X" n="0762b02"/><lb ed="R040" n="0264a08"/>鬼。所以轮迴六道。难入涅槃。</p><p xml:id="pX25p0762b0212" cb:place="inline">觉非曰。一切众生。 <lb ed="X" n="0762b03"/><lb ed="R040" n="0264a09"/>皆从业现。所谓只因一念错。现出万般形。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762b04"/><lb ed="R040" n="0264a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0762b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0762j01" n="0762j01"/>我皆令<note place="inline">指上九种</note>入无馀涅槃而灭度之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762b05"/><lb ed="R040" n="0264a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0762b0501">我者。对众之称。代度生菩萨。设为自任之词。非<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0762b06"/><lb ed="R040" n="0264a12"/>自谓也。入者。入于其中。大涅槃。一切修行者之所 <lb ed="X" n="0762b07"/><lb ed="R040" n="0264a13"/>依归。盖指本来淸净真空心境也。</p><p xml:id="pX25p0762b0714" cb:place="inline">疏云。不生为 <lb ed="X" n="0762b08"/><lb ed="R040" n="0264a14"/>涅。不灭为槃。是圆满淸净。能所全消。超脱轮迴。出 <lb ed="X" n="0762b09"/><lb ed="R040" n="0264a15"/>離生死。即究竟到彼岸地位。误认为死。则大谬矣。 <lb ed="X" n="0762b10"/><lb ed="R040" n="0264a16"/>无馀。六祖作无馀习气烦恼解。莲池师作无剩義 <lb ed="X" n="0762b11"/><lb ed="R040" n="0264a17"/>解。经贯作智慧无馀剩。造道之极至解。</p><p xml:id="pX25p0762b1116" cb:place="inline">按释義。 <lb ed="X" n="0762b12"/><lb ed="R040" n="0264a18"/>二乘亦有涅槃。能破烦恼障。不能破所知障。能離 <lb ed="X" n="0762b13"/><lb ed="R040" n="0264b01"/>分段生死。未離变易生死。则尙有身智之馀。为有 <lb ed="X" n="0762b14"/><lb ed="R040" n="0264b02"/>馀涅槃。唯二障都尽。二死永離。无身智馀剩。方谓 <lb ed="X" n="0762b15"/><lb ed="R040" n="0264b03"/>无馀涅槃。盖无妄可断。无真可证。不著于有。不著 <lb ed="X" n="0762b16"/><lb ed="R040" n="0264b04"/>于无。此正我<persName>佛</persName>化度众生之術也。灭。消灭。尽一切 <lb ed="X" n="0762b17"/><lb ed="R040" n="0264b05"/>愚痴烦恼。度。化度。度脱生死苦海。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762b18"/><lb ed="R040" n="0264b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0762b1801">如是灭度无量无数无边众生。实无有众生得灭度 <lb ed="X" n="0762b19"/><lb ed="R040" n="0264b07"/>者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762b20"/><lb ed="R040" n="0264b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0762b2001">大乘<persName>佛</persName>法在度众生。而<persName>佛</persName>绝不著度众生之相。盖 <lb ed="X" n="0762b21"/><lb ed="R040" n="0264b09"/>众生本性原有<persName>佛</persName>。原能自度。即使度尽一切众生。 <lb ed="X" n="0762b22"/><lb ed="R040" n="0264b10"/>不过还其本然而<anchor xml:id="nkr_note_add_0762b2201" n="0762b2201"/><anchor xml:id="beg0762b2201" n="0762b2201"/>已<anchor xml:id="end0762b2201"/>。我无功也。</p><p xml:id="pX25p0762b2213" cb:place="inline">疏芥云。一切众 <lb ed="X" n="0762b23"/><lb ed="R040" n="0264b11"/>生。皆从业现。而业缘无有实性。当体即空。业缘既 <lb ed="X" n="0762b24"/><lb ed="R040" n="0264b12"/>空。众生何有。既无众生。又灭度甚么。降伏四相。即 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0762c" n="0762c"/> <lb ed="X" n="0762c01"/><lb ed="R040" n="0264b13"/>得身住于无馀涅槃。亦能令众生安住于无馀涅 <lb ed="X" n="0762c02"/><lb ed="R040" n="0264b14"/>槃。经中实无众生一语。正降伏之要。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762c03"/><lb ed="R040" n="0264b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0762c0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0762j02" n="0762j02"/>何以故。须菩提。若菩萨有我相。人相。众生相。寿者相。 <lb ed="X" n="0762c04"/><lb ed="R040" n="0264b16"/>即非菩萨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762c05"/><lb ed="R040" n="0264b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0762c0501"><persName>如来</persName>唯无此四相。故度而无度也。</p><p xml:id="pX25p0762c0514" cb:place="inline">大圆曰。众生 <lb ed="X" n="0762c06"/><lb ed="R040" n="0264b18"/>有众生的四相。从色心内有主宰而起。菩萨有菩 <lb ed="X" n="0762c07"/><lb ed="R040" n="0265a01"/>萨的四相。是证悟法相而起。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0762j03" n="0762j03"/>若菩萨见有无馀涅 <lb ed="X" n="0762c08"/><lb ed="R040" n="0265a02"/>槃。便是菩萨的我相。见有涅槃可以度人。便是菩 <lb ed="X" n="0762c09"/><lb ed="R040" n="0265a03"/>萨的人相。见我所灭度无量无边。便是菩萨的众 <lb ed="X" n="0762c10"/><lb ed="R040" n="0265a04"/>生相。见我与众生同到涅槃。便是菩萨的寿者相。 <lb ed="X" n="0762c11"/><lb ed="R040" n="0265a05"/>有此四相。则一切廣大心。第一心。常心。尽成顚倒 <lb ed="X" n="0762c12"/><lb ed="R040" n="0265a06"/>心。而不可称正智心。何以为菩萨。所以实无众生 <lb ed="X" n="0762c13"/><lb ed="R040" n="0265a07"/>得灭度。而後为正智也。能除四相。谓非降伏其心 <lb ed="X" n="0762c14"/><lb ed="R040" n="0265a08"/>乎。</p><p xml:id="pX25p0762c1402" cb:place="inline">挈领云。既先嘱其度生。而又说实无众生得 <lb ed="X" n="0762c15"/><lb ed="R040" n="0265a09"/>灭度者何。由真如界内。绝生<persName>佛</persName>之假名。平等会中。 <lb ed="X" n="0762c16"/><lb ed="R040" n="0265a10"/>无自他之形相。若著相者。自度不暇。焉能度人。故 <lb ed="X" n="0762c17"/><lb ed="R040" n="0265a11"/><persName>如来</persName>折之曰。即非菩萨。即此一句。便是斩钉截铁 <lb ed="X" n="0762c18"/><lb ed="R040" n="0265a12"/>降伏其心。不落于凡情圣见之金刚王宝剑也。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0763a" n="0763a"/> <lb ed="X" n="0763a01"/><lb ed="R040" n="0265a13"/><p xml:id="pX25p0763a0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0763j01" n="0763j01"/>如解云。无四相四句。正金刚经中的试金石。若四 <lb ed="X" n="0763a02"/><lb ed="R040" n="0265a14"/>相果无。降伏是真降伏。无住是真无住。一切皆真。 <lb ed="X" n="0763a03"/><lb ed="R040" n="0265a15"/>若四相尙存。则一切皆假矣。</p> <lb ed="X" n="0763a04"/><lb ed="R040" n="0265a16"/><p xml:id="pX25p0763a0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0763j02" n="0763j02"/>△此一节。先答降伏。言菩萨当内具四心以降伏 <lb ed="X" n="0763a05"/><lb ed="R040" n="0265a17"/>无明。是菩萨所修理观也。</p><p xml:id="pX25p0763a0511" cb:place="inline">盛释云。此就降伏之 <lb ed="X" n="0763a06"/><lb ed="R040" n="0265a18"/>问而答之。尊者首请应住。次问降心。而<persName>世尊</persName>先酬 <lb ed="X" n="0763a07"/><lb ed="R040" n="0265b01"/>次问者。以菩萨所发大心。为度生之心。故以度生 <lb ed="X" n="0763a08"/><lb ed="R040" n="0265b02"/>开示之。三界九地。悉归所度。而无度生之心。亦无 <lb ed="X" n="0763a09"/><lb ed="R040" n="0265b03"/>度生之相。便是降伏也。偈论列为四心。所有众生。 <lb ed="X" n="0763a10"/><lb ed="R040" n="0265b04"/>下及胎卵湿化。上及非非想天。是廣大心。令入无 <lb ed="X" n="0763a11"/><lb ed="R040" n="0265b05"/>馀。是第一心。实无灭度。是常心。无四相。是不顚倒 <lb ed="X" n="0763a12"/><lb ed="R040" n="0265b06"/>心。具此四心。即菩提本心也。实无灭度者。以众生 <lb ed="X" n="0763a13"/><lb ed="R040" n="0265b07"/>性中。自具般若。各完本性。便为灭度。所为自性自 <lb ed="X" n="0763a14"/><lb ed="R040" n="0265b08"/>度。乃名真度也。故曰度生者。如度虚空。内无能度 <lb ed="X" n="0763a15"/><lb ed="R040" n="0265b09"/>心。外无所度境。中无度生法。此处稍有繫念。即为 <lb ed="X" n="0763a16"/><lb ed="R040" n="0265b10"/>四相。四相者。诸相之总名。亦诸相之根本。以我相 <lb ed="X" n="0763a17"/><lb ed="R040" n="0265b11"/>为主。馀皆由我而生。</p><p xml:id="pX25p0763a1709" cb:place="inline">〇决疑云。此<persName>佛</persName>示安心之法 <lb ed="X" n="0763a18"/><lb ed="R040" n="0265b12"/>也。前问住降。此止言降伏者。以凡夫二乘。执著住 <lb ed="X" n="0763a19"/><lb ed="R040" n="0265b13"/>处。总是名言习气。求大乘者。遣此习气。捨此名言。 <lb ed="X" n="0763a20"/><lb ed="R040" n="0265b14"/>其心不待降伏而自安矣。既尽凡心。别无圣解。故 <lb ed="X" n="0763a21"/><lb ed="R040" n="0265b15"/>言降不言住。<persName>佛</persName>不以实法繫属于人也。</p><p xml:id="pX25p0763a2116" cb:place="inline">〇宗通云。 <lb ed="X" n="0763a22"/><lb ed="R040" n="0265b16"/>问中住降幷擧。此唯标降伏者何。盖无上菩提。本 <lb ed="X" n="0763a23"/><lb ed="R040" n="0265b17"/>无相状。如微细无明。隐隐生发。即離本位。不得名 <lb ed="X" n="0763a24"/><lb ed="R040" n="0265b18"/>住。密为防闲。便落勉强。不得名住。念念不舍。又落 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0763b" n="0763b"/> <lb ed="X" n="0763b01"/><lb ed="R040" n="0266a01"/>住著。不得名住。唯真如自体。具金刚慧。足以照破 <lb ed="X" n="0763b02"/><lb ed="R040" n="0266a02"/>而降伏之。有此降伏之智。不但心不住时能降之 <lb ed="X" n="0763b03"/><lb ed="R040" n="0266a03"/>使住。即心得所住。又能降之使无所住。无住而住。 <lb ed="X" n="0763b04"/><lb ed="R040" n="0266a04"/>是为真住也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0763b05"/><lb ed="R040" n="0266a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">妙行无住分第四</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0763j03" n="0763j03"/>〇妙行无住分第四</head> <lb ed="X" n="0763b06"/><lb ed="R040" n="0266a06"/><p xml:id="pX25p0763b0601">妙行。谓修无上正觉精妙之行。无住。不拘泥执 <lb ed="X" n="0763b07"/><lb ed="R040" n="0266a07"/>著也。</p><p xml:id="pX25p0763b0703" cb:place="inline">〇此答应住之问。</p><p xml:id="pX25p0763b0710" cb:place="inline">觉非曰。依妙明真性 <lb ed="X" n="0763b08"/><lb ed="R040" n="0266a08"/>而行。行无辙迹。故曰妙行无住。如等虚空。擧一 <lb ed="X" n="0763b09"/><lb ed="R040" n="0266a09"/>佈施。六度万行。皆归妙明。而如是住。如是降伏 <lb ed="X" n="0763b10"/><lb ed="R040" n="0266a10"/>矣。</p><p xml:id="pX25p0763b1002" cb:place="inline">〇前说度生。专谈理相。此说佈施。则兼事相。 <lb ed="X" n="0763b11"/><lb ed="R040" n="0266a11"/>盖理非事。则功行不成也。</p> <lb ed="X" n="0763b12"/><lb ed="R040" n="0266a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0763b1201">复次。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0763b13"/><lb ed="R040" n="0266a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0763b1301">次。坐次也。须菩提先于坐起。跪而请问。至是使还 <lb ed="X" n="0763b14"/><lb ed="R040" n="0266a14"/>坐而告之。又云。谓再编次<persName>佛</persName>与须菩提问答之言。 <lb ed="X" n="0763b15"/><lb ed="R040" n="0266a15"/>是集经者。自谓。又云。<persName>佛</persName>言也。复呼须菩提而告之 <lb ed="X" n="0763b16"/><lb ed="R040" n="0266a16"/>也。二说存参。经中言复次者凡四。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0763b17"/><lb ed="R040" n="0266a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0763b1701">须菩提。菩萨于法。应无所住行于佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0763b18"/><lb ed="R040" n="0266a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0763b1801">上文虽说。菩萨发心。未曾说菩萨修行。故复呼名 <lb ed="X" n="0763b19"/><lb ed="R040" n="0266b01"/>而告之曰。凡发心菩萨。不但四相不可有。即于世 <lb ed="X" n="0763b20"/><lb ed="R040" n="0266b02"/>间一切空有诸法。稍有所著。便非淸净觉体。当无 <lb ed="X" n="0763b21"/><lb ed="R040" n="0266b03"/>所住著于心也。但菩提心量。遍该法界。又当以无 <lb ed="X" n="0763b22"/><lb ed="R040" n="0266b04"/>所住之心。行于佈施。使人人亦无所住。则自他俱 <lb ed="X" n="0763b23"/><lb ed="R040" n="0266b05"/>利。而修证之功尽矣。</p><p xml:id="pX25p0763b2309" cb:place="inline">疏云。法字总六度万行诸 <lb ed="X" n="0763b24"/><lb ed="R040" n="0266b06"/>法。所该甚廣。下文六尘。从法字抽出来。以六尘为 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0763c" n="0763c"/> <lb ed="X" n="0763c01"/><lb ed="R040" n="0266b07"/>日用切要也。六度以佈施为首。佈施有三。一资生 <lb ed="X" n="0763c02"/><lb ed="R040" n="0266b08"/>施。二无畏施。三法施。此主法施言。</p><p xml:id="pX25p0763c0214" cb:place="inline">履昌云。此经 <lb ed="X" n="0763c03"/><lb ed="R040" n="0266b09"/>句句是般若法施。菩萨心施。与财宝施身命施不 <lb ed="X" n="0763c04"/><lb ed="R040" n="0266b10"/>同。一无住著。不落根尘。是教诸大菩萨之最上乘 <lb ed="X" n="0763c05"/><lb ed="R040" n="0266b11"/>法。非辟支<persName>佛</persName>之乐独善寂。非声闻人之自求涅槃。 <lb ed="X" n="0763c06"/><lb ed="R040" n="0266b12"/>故上云四相非菩萨。下云乐小法著四相。</p><p xml:id="pX25p0763c0617" cb:place="inline">疏芥 <lb ed="X" n="0763c07"/><lb ed="R040" n="0266b13"/>云。无住佈施。则心心是菩提妙心。事事是菩提大 <lb ed="X" n="0763c08"/><lb ed="R040" n="0266b14"/>用。所谓即度处见灭。而寂灭不堕偏空。于灭处行 <lb ed="X" n="0763c09"/><lb ed="R040" n="0266b15"/>度。而度生不著色相。此二句。便是菩萨日用间度 <lb ed="X" n="0763c10"/><lb ed="R040" n="0266b16"/>众生除我相的。真欛柄了。</p><p xml:id="pX25p0763c1011" cb:place="inline">如如居士曰。法门无 <lb ed="X" n="0763c11"/><lb ed="R040" n="0266b17"/>尽。皆修行所依。然一著于相。则法与非法。总障性 <lb ed="X" n="0763c12"/><lb ed="R040" n="0266b18"/>真。下文详言法字。皆本于此。前云应如是住。此何 <lb ed="X" n="0763c13"/><lb ed="R040" n="0267a01"/>云应无所住。盖如是住之住。下文忍字。是註脚。应 <lb ed="X" n="0763c14"/><lb ed="R040" n="0267a02"/>无所住之住。下文著字。是註脚。心唯无著。乃能安 <lb ed="X" n="0763c15"/><lb ed="R040" n="0267a03"/>也。下文言无法相。即兼言无非法相。此何止言于 <lb ed="X" n="0763c16"/><lb ed="R040" n="0267a04"/>法应无所住。盖凡边见。著于无。则障于有。大乘中 <lb ed="X" n="0763c17"/><lb ed="R040" n="0267a05"/>道。不著于有。即不著于无。无所住之義。兼空有无 <lb ed="X" n="0763c18"/><lb ed="R040" n="0267a06"/>二执。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0764a" n="0764a"/> <lb ed="X" n="0764a01"/><lb ed="R040" n="0267a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0764a0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0764j01" n="0764j01"/>所谓不住色佈施。不住声香味触法佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764a02"/><lb ed="R040" n="0267a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0764a0201">无住行施维何。所谓不住色佈施。不住声香味触 <lb ed="X" n="0764a03"/><lb ed="R040" n="0267a09"/>法佈施是也。如是佈施乃真佈施。若六尘未净。则 <lb ed="X" n="0764a04"/><lb ed="R040" n="0267a10"/>四相未離。欲人我兼修。岂可得乎。</p><p xml:id="pX25p0764a0414" cb:place="inline">疏芥。六尘为 <lb ed="X" n="0764a05"/><lb ed="R040" n="0267a11"/>日用切要。一切佈施。脱不得六尘。曰不住。是不住 <lb ed="X" n="0764a06"/><lb ed="R040" n="0267a12"/>于六尘之相也。世人行施。心希果报便为著相。菩 <lb ed="X" n="0764a07"/><lb ed="R040" n="0267a13"/>萨行施。了达三轮体空。内不见能施之<anchor xml:id="nkr_note_add_0764a0701" n="0764a0701"/><anchor xml:id="beg0764a0701" n="0764a0701"/>己<anchor xml:id="end0764a0701"/>。外不见 <lb ed="X" n="0764a08"/><lb ed="R040" n="0267a14"/>受施之人。中不见所施之物。故能不住于相。</p><p xml:id="pX25p0764a0818" cb:place="inline">大 <lb ed="X" n="0764a09"/><lb ed="R040" n="0267a15"/>圆云。观行于佈施行字。非是断灭。对尘有根。即根 <lb ed="X" n="0764a10"/><lb ed="R040" n="0267a16"/>为我。无尘则无根。无根则无我。不住色等佈施。即 <lb ed="X" n="0764a11"/><lb ed="R040" n="0267a17"/>不住我等佈施也。色声香味等名六尘。由眼耳鼻 <lb ed="X" n="0764a12"/><lb ed="R040" n="0267a18"/>舌身意所摄。菩萨化度众生。教以淸净六根。不染 <lb ed="X" n="0764a13"/><lb ed="R040" n="0267b01"/>六尘。可以证解脱乃法施也。</p><p xml:id="pX25p0764a1312" cb:place="inline">疏云。<persName>佛</persName>有六通。谓 <lb ed="X" n="0764a14"/><lb ed="R040" n="0267b02"/>入色界不被色惑。入声界不被声惑。入香界不被 <lb ed="X" n="0764a15"/><lb ed="R040" n="0267b03"/>香惑。入味界不被味惑。入身界不被触惑。入意界 <lb ed="X" n="0764a16"/><lb ed="R040" n="0267b04"/>不被法惑。达此六种皆是空相。不能繫缚。即是无 <lb ed="X" n="0764a17"/><lb ed="R040" n="0267b05"/>依道人。即是地行菩萨。触字该得廣。凡一身所感 <lb ed="X" n="0764a18"/><lb ed="R040" n="0267b06"/>皆是。法是方法之法。谓一切计挍也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764a19"/><lb ed="R040" n="0267b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0764a1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0764j02" n="0764j02"/>须菩提。菩萨应如是佈施不住于相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764a20"/><lb ed="R040" n="0267b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0764a2001">如如居士曰。菩萨应如是佈施句。结上不住色等 <lb ed="X" n="0764a21"/><lb ed="R040" n="0267b09"/>二句。其義<anchor xml:id="nkr_note_add_0764a2101" n="0764a2101"/><anchor xml:id="beg0764a2101" n="0764a2101"/>已<anchor xml:id="end0764a2101"/>尽。复云不住于相者。言非屛却色等 <lb ed="X" n="0764a22"/><lb ed="R040" n="0267b10"/>诸境也。但不住相耳。此相字不专指六尘。上摄四 <lb ed="X" n="0764a23"/><lb ed="R040" n="0267b11"/>相下含法非法。总是心住佈施。即降伏色等佈施 <lb ed="X" n="0764a24"/><lb ed="R040" n="0267b12"/>之心也。</p><p xml:id="pX25p0764a2404" cb:place="inline">正解云。应如是佈施。承上复一句。引起 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0764b" n="0764b"/> <lb ed="X" n="0764b01"/><lb ed="R040" n="0267b13"/>下节意。如是不住相施。乃照见身心法相皆空者 <lb ed="X" n="0764b02"/><lb ed="R040" n="0267b14"/>方能之。故菩萨应如是也。</p><p xml:id="pX25p0764b0211" cb:place="inline">履昌云。经中所说不 <lb ed="X" n="0764b03"/><lb ed="R040" n="0267b15"/>应者。皆当作降心解。所说应如是者。皆当作安住 <lb ed="X" n="0764b04"/><lb ed="R040" n="0267b16"/>修行解。此二句是劝勉力行之词。</p><p xml:id="pX25p0764b0414" cb:place="inline">〇此以上是答 <lb ed="X" n="0764b05"/><lb ed="R040" n="0267b17"/>应住。言菩萨外修六度。当住于无相。是菩萨所修 <lb ed="X" n="0764b06"/><lb ed="R040" n="0267b18"/>事行也。佈施是檀波罗蜜。无住是般若波罗蜜。何 <lb ed="X" n="0764b07"/><lb ed="R040" n="0268a01"/>以行施处離相。離相处行施。以檀施能摄六波罗 <lb ed="X" n="0764b08"/><lb ed="R040" n="0268a02"/>蜜故。偈云。檀義摄于六。资生无畏法。此中一二三。 <lb ed="X" n="0764b09"/><lb ed="R040" n="0268a03"/>名为修行住。檀者。佈施也。六者。六度也。谓佈施能 <lb ed="X" n="0764b10"/><lb ed="R040" n="0268a04"/>摄六度。此中一二三。一即资生施。二即无畏施。三 <lb ed="X" n="0764b11"/><lb ed="R040" n="0268a05"/>即法施。名为修行住。修行者应住此中也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764b12"/><lb ed="R040" n="0268a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0764b1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0764j03" n="0764j03"/>何以故。若菩萨不住相佈施。其福德不可思量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764b13"/><lb ed="R040" n="0268a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0764b1301">所以然者何故。菩萨若能如上佈施。行妙行而不 <lb ed="X" n="0764b14"/><lb ed="R040" n="0268a08"/>住于相。不泥著色声香味触法。则自性运用。所有 <lb ed="X" n="0764b15"/><lb ed="R040" n="0268a09"/>善根。纯熟圆满。永得无上菩提之道。其福德与十 <lb ed="X" n="0764b16"/><lb ed="R040" n="0268a10"/>方虚空等。不可以心思量度也。</p><p xml:id="pX25p0764b1613" cb:place="inline">正解云。<persName>佛</persName>恐人 <lb ed="X" n="0764b17"/><lb ed="R040" n="0268a11"/>疑不住相。则落顽空。故言福德以唤醒之。福德无 <lb ed="X" n="0764b18"/><lb ed="R040" n="0268a12"/>量。福报亦无量。<persName>佛</persName>止言福德者。菩萨但修福。不望 <lb ed="X" n="0764b19"/><lb ed="R040" n="0268a13"/>福报也。</p><p xml:id="pX25p0764b1904" cb:place="inline">疏芥云。不住相。则心如虚空。福德不可 <lb ed="X" n="0764b20"/><lb ed="R040" n="0268a14"/>思量。是指心境如如也。盖福德。是言不住相之妙。 <lb ed="X" n="0764b21"/><lb ed="R040" n="0268a15"/>不可思量。又是言福德之妙。而虚空。又是喩思量 <lb ed="X" n="0764b22"/><lb ed="R040" n="0268a16"/>之无可容。以显福德自然之妙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764b23"/><lb ed="R040" n="0268a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0764b2301">须菩提。于意云何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764b24"/><lb ed="R040" n="0268a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0764b2401">于汝意中。自谓如何。经中多用此四字。为发问之 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0764c" n="0764c"/> <lb ed="X" n="0764c01"/><lb ed="R040" n="0268b01"/>端。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764c02"/><lb ed="R040" n="0268b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0764c0201">东方虚空可思量不。</p><p xml:id="pX25p0764c0209" cb:place="inline">〇不也。<persName>世尊</persName>。</p><p xml:id="pX25p0764c0214" cb:place="inline">〇须菩提。南西北 <lb ed="X" n="0764c03"/><lb ed="R040" n="0268b03"/>方四维上下虚空可思量不。</p><p xml:id="pX25p0764c0312" cb:place="inline">〇不也。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764c04"/><lb ed="R040" n="0268b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0764c0401">言及虚空。则思惟路绝。故答云弗可思量。语毕复 <lb ed="X" n="0764c05"/><lb ed="R040" n="0268b05"/>呼<persName>世尊</persName>者。敬之至也。凡问之不字音否。答之不字 <lb ed="X" n="0764c06"/><lb ed="R040" n="0268b06"/>音弗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764c07"/><lb ed="R040" n="0268b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0764c0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0764j04" n="0764j04"/>〇须菩提。菩萨无住相佈施。福德亦复如是不可思 <lb ed="X" n="0764c08"/><lb ed="R040" n="0268b08"/>量。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764c09"/><lb ed="R040" n="0268b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0764c0901">菩萨如上佈施。不住于相。则自性运用。无住之福。 <lb ed="X" n="0764c10"/><lb ed="R040" n="0268b10"/>遍满一切。究竟莫穷。与十方虚空等。不可以心思 <lb ed="X" n="0764c11"/><lb ed="R040" n="0268b11"/>限量也。真性如虚空。妙行如虚空。福德亦如虚空。 <lb ed="X" n="0764c12"/><lb ed="R040" n="0268b12"/>岂复有住相妄心哉。</p><p xml:id="pX25p0764c1209" cb:place="inline">疏云。<persName>佛</persName>贵无相。何说得福 <lb ed="X" n="0764c13"/><lb ed="R040" n="0268b13"/>德。盖愍众生被六尘染。未可遽化。姑诱之也。因以 <lb ed="X" n="0764c14"/><lb ed="R040" n="0268b14"/>虚空喩之。东西南北。四维上下。如是尽十方界。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0764c15"/><lb ed="R040" n="0268b15"/>总要透出一个大字。</p><p xml:id="pX25p0764c1509" cb:place="inline">如如居士曰。何以故者。合 <lb ed="X" n="0764c16"/><lb ed="R040" n="0268b16"/>承上灭度佈施言。经文于此。止言佈施。不言灭度。 <lb ed="X" n="0764c17"/><lb ed="R040" n="0268b17"/>以修证无二義。言一即二。于意云何者。恐空生疑 <lb ed="X" n="0764c18"/><lb ed="R040" n="0268b18"/>福德是有为之业。故标虚空二字。以明不可思量。 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0765a" n="0765a"/> <lb ed="X" n="0765a01"/><lb ed="R040" n="0269a01"/>有福德不著福德。名曰虚空。下文福德性。福德无。 <lb ed="X" n="0765a02"/><lb ed="R040" n="0269a02"/>皆阐明虚空之義。</p><p xml:id="pX25p0765a0208" cb:place="inline">无著云。虚空有三因缘。一遍 <lb ed="X" n="0765a03"/><lb ed="R040" n="0269a03"/>一切处。谓色非色中。皆有虚空。空虽无相。非谓无 <lb ed="X" n="0765a04"/><lb ed="R040" n="0269a04"/>空。福虽无住。非谓无福也。二高廣殊勝。高则竖穷 <lb ed="X" n="0765a05"/><lb ed="R040" n="0269a05"/>三际。廣则遍横十方。殊勝者。四相不迁。犹之三灾 <lb ed="X" n="0765a06"/><lb ed="R040" n="0269a06"/>不壞也。三究竟不穷。世界有尽。虚空无穷。有漏之 <lb ed="X" n="0765a07"/><lb ed="R040" n="0269a07"/>福有穷。无漏之福无量也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0765a08"/><lb ed="R040" n="0269a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0765a0801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0765j01" n="0765j01"/>须菩提。菩萨但应如所教住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0765a09"/><lb ed="R040" n="0269a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0765a0901"><persName>如来</persName>教菩萨法。不过住无所住。菩萨受<persName>如来</persName>教。亦 <lb ed="X" n="0765a10"/><lb ed="R040" n="0269a10"/>但当如其所教。以无住为住也。以无住为住。是全 <lb ed="X" n="0765a11"/><lb ed="R040" n="0269a11"/>经大旨。</p><p xml:id="pX25p0765a1104" cb:place="inline">大圆曰。须菩提两问住降。<persName>佛</persName>答以度生 <lb ed="X" n="0765a12"/><lb ed="R040" n="0269a12"/>不住我相。佈施不住法相。单说降伏一边。然有度 <lb ed="X" n="0765a13"/><lb ed="R040" n="0269a13"/>有施。不著于无无度无住。不著于有。两头不住。離 <lb ed="X" n="0765a14"/><lb ed="R040" n="0269a14"/>相離名。菩提本来如是。发心修行。亦复如是。无住 <lb ed="X" n="0765a15"/><lb ed="R040" n="0269a15"/>而住。乃为真住。所谓如是住也。故以应如教住结 <lb ed="X" n="0765a16"/><lb ed="R040" n="0269a16"/>之。</p><p xml:id="pX25p0765a1602" cb:place="inline">如如居士曰。末句应如所教住者。总承上文 <lb ed="X" n="0765a17"/><lb ed="R040" n="0269a17"/>言。因地果报。总一无相。是为无上菩提。菩萨如是 <lb ed="X" n="0765a18"/><lb ed="R040" n="0269a18"/>住心。不必于住外求降伏矣。教与说微分。说以言 <lb ed="X" n="0765a19"/><lb ed="R040" n="0269b01"/>传。教兼意授。<persName>佛</persName>以付嘱寓护念。以所说寓不可说。 <lb ed="X" n="0765a20"/><lb ed="R040" n="0269b02"/>故不言住于所说。而言住于所教也。自诸菩萨摩 <lb ed="X" n="0765a21"/><lb ed="R040" n="0269b03"/>诃句至此。皆言无相。以酬应住降伏之问。但众生 <lb ed="X" n="0765a22"/><lb ed="R040" n="0269b04"/>执情太重。此相旋祛。彼相旋伏。无日于相中去相。 <lb ed="X" n="0765a23"/><lb ed="R040" n="0269b05"/>只是心上加心。故下文层层淘汰。始证无相之体。 <lb ed="X" n="0765a24"/><lb ed="R040" n="0269b06"/>然其要不外此段也。</p><p xml:id="pX25p0765a2409" cb:place="inline">〇此一节。略较功德。以遮凡 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0765b" n="0765b"/> <lb ed="X" n="0765b01"/><lb ed="R040" n="0269b07"/>夫断灭见。而言福等虚空。即是菩萨所得果报也。 <lb ed="X" n="0765b02"/><lb ed="R040" n="0269b08"/>恐人疑云。既離相施。则无福报。故<persName>佛</persName>告以離相之 <lb ed="X" n="0765b03"/><lb ed="R040" n="0269b09"/>施。其福转多。以施契性空。性空无边。故福施无边。 <lb ed="X" n="0765b04"/><lb ed="R040" n="0269b10"/>此段挍量。<anchor xml:id="nkr_note_add_0765b0401" n="0765b0401"/><anchor xml:id="beg0765b0401" n="0765b0401"/>已<anchor xml:id="end0765b0401"/>为极至。为总挍量。後文蹑此。复有七 <lb ed="X" n="0765b05"/><lb ed="R040" n="0269b11"/>番挍量。为别挍量也。</p> <lb ed="X" n="0765b06"/><lb ed="R040" n="0269b12"/><p xml:id="pX25p0765b0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0765j02" n="0765j02"/>△此分正答云何应住之问。所谓理观兼修事观 <lb ed="X" n="0765b07"/><lb ed="R040" n="0269b13"/>也。不住是理。佈施是事。上第三分答降伏。在发不 <lb ed="X" n="0765b08"/><lb ed="R040" n="0269b14"/>住相的大心。此分答应住。在行不住相的大行。意 <lb ed="X" n="0765b09"/><lb ed="R040" n="0269b15"/>实一贯。即降即住。无二法也。</p><p xml:id="pX25p0765b0912" cb:place="inline">大圆曰。降伏之法。 <lb ed="X" n="0765b10"/><lb ed="R040" n="0269b16"/>上章<anchor xml:id="nkr_note_add_0765b1001" n="0765b1001"/><anchor xml:id="beg0765b1001" n="0765b1001"/>已<anchor xml:id="end0765b1001"/>说尽。即安住之法。亦<anchor xml:id="nkr_note_add_0765b1002" n="0765b1002"/><anchor xml:id="beg0765b1002" n="0765b1002"/>已<anchor xml:id="end0765b1002"/>说尽。若便结个如 <lb ed="X" n="0765b11"/><lb ed="R040" n="0269b17"/>所教住。亦无剩義。但灭度二字。中间有许多事在。 <lb ed="X" n="0765b12"/><lb ed="R040" n="0269b18"/>上章只在理上说。不曾在事上说。恐人将六度万 <lb ed="X" n="0765b13"/><lb ed="R040" n="0270a01"/>行。与菩提涅槃。打作两橛。便要坐在无相处又成 <lb ed="X" n="0765b14"/><lb ed="R040" n="0270a02"/>住著。所以此章说个应无所住。又在事相上指点 <lb ed="X" n="0765b15"/><lb ed="R040" n="0270a03"/>出灭度实际处来。因而点出福德不可思量来。方 <lb ed="X" n="0765b16"/><lb ed="R040" n="0270a04"/>显得个福足慧足。然後结出住字。则以无住为住。 <lb ed="X" n="0765b17"/><lb ed="R040" n="0270a05"/>所谓应如是住也。</p><p xml:id="pX25p0765b1708" cb:place="inline">疏芥云。此解应住。擧佈施为 <lb ed="X" n="0765b18"/><lb ed="R040" n="0270a06"/>言者。根者。能住之主。尘者。所住之物。施者。有住之 <lb ed="X" n="0765b19"/><lb ed="R040" n="0270a07"/>反。一根能施。即一根不住。六根能施。即六尘不住。 <lb ed="X" n="0765b20"/><lb ed="R040" n="0270a08"/>得六不住。即得六应住矣。不住应住无两法也。故 <lb ed="X" n="0765b21"/><lb ed="R040" n="0270a09"/>结之曰。菩萨但应如所教住。</p><p xml:id="pX25p0765b2112" cb:place="inline">长水云。準此问答。 <lb ed="X" n="0765b22"/><lb ed="R040" n="0270a10"/>便<anchor xml:id="nkr_note_add_0765b2201" n="0765b2201"/><anchor xml:id="beg0765b2201" n="0765b2201"/>已<anchor xml:id="end0765b2201"/>经终。<persName>如来</persName>知见。恐闻者于句下生疑。所以预 <lb ed="X" n="0765b23"/><lb ed="R040" n="0270a11"/>为断之。断<anchor xml:id="nkr_note_add_0765b2301" n="0765b2301"/><anchor xml:id="beg0765b2301" n="0765b2301"/>已<anchor xml:id="end0765b2301"/>复起。辗转滋多。此下天亲分为二十 <lb ed="X" n="0765b24"/><lb ed="R040" n="0270a12"/>七疑。皆是蹑前语迹。断後疑情。经中虽无疑词。而 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0765c" n="0765c"/> <lb ed="X" n="0765c01"/><lb ed="R040" n="0270a13"/>实伏在文内。</p><p xml:id="pX25p0765c0106" cb:place="inline">经贯云。<persName>佛</persName>答二问<anchor xml:id="nkr_note_add_0765c0101" n="0765c0101"/><anchor xml:id="beg0765c0101" n="0765c0101"/>已<anchor xml:id="end0765c0101"/>竟。<anchor xml:id="nkr_note_add_0765c0102" n="0765c0102"/><anchor xml:id="beg0765c0102" n="0765c0102"/>已<anchor xml:id="end0765c0102"/>为善护 <lb ed="X" n="0765c02"/><lb ed="R040" n="0270a14"/>念善付嘱矣。此下复有若干未尽之意者。恐人随 <lb ed="X" n="0765c03"/><lb ed="R040" n="0270a15"/>语生疑。有一相于心。终不能住。终不能降。终非善 <lb ed="X" n="0765c04"/><lb ed="R040" n="0270a16"/>护念善付嘱也。故有下文至末许多经文。然疑有 <lb ed="X" n="0765c05"/><lb ed="R040" n="0270a17"/>二。有须菩提显有疑词者。有<persName>世尊</persName>逆知其有疑。而 <lb ed="X" n="0765c06"/><lb ed="R040" n="0270a18"/>为之断者。须知不是断须菩提之疑。是断在坐大 <lb ed="X" n="0765c07"/><lb ed="R040" n="0270b01"/>众。及天下後世之疑也。</p> <lb ed="X" n="0765c08"/><lb ed="R040" n="0270b02"/><p xml:id="pX25p0765c0801">释旨。</p><p xml:id="pX25p0765c0803" cb:place="inline">按智度论。般若有廣略二门。以上<persName>佛</persName>告须 <lb ed="X" n="0765c09"/><lb ed="R040" n="0270b03"/>菩提。至应如所教住。是略说般若。以下须菩提于 <lb ed="X" n="0765c10"/><lb ed="R040" n="0270b04"/>意云何。至应作如是观。是廣谈般若。略中分三。理 <lb ed="X" n="0765c11"/><lb ed="R040" n="0270b05"/>观。事行。及果报是也。廣中分七。前三段。是菩萨无 <lb ed="X" n="0765c12"/><lb ed="R040" n="0270b06"/>相三昧。後四段。是<persName>如来</persName>第一義谛。各段之旨。幷二 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0766a" n="0766a"/> <lb ed="X" n="0766a01"/><lb ed="R040" n="0270b07"/>十七疑。俱标于上方。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0766a02"/><lb ed="R040" n="0270b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如理实见分第五</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0766j01" n="0766j01"/>〇如理实见分第五</head> <lb ed="X" n="0766a03"/><lb ed="R040" n="0270b09"/><p xml:id="pX25p0766a0301">破执相虚妄习情。始悟真如之理。实见真性如 <lb ed="X" n="0766a04"/><lb ed="R040" n="0270b10"/>来。</p><p xml:id="pX25p0766a0402" cb:place="inline">〇此言不住身相。</p><p xml:id="pX25p0766a0409" cb:place="inline">〇觉非曰。色身有相。法身 <lb ed="X" n="0766a05"/><lb ed="R040" n="0270b11"/>无相。有相见形。无相见理。故曰如理实见。谓实 <lb ed="X" n="0766a06"/><lb ed="R040" n="0270b12"/>见本性<persName>如来</persName>也。</p><p xml:id="pX25p0766a0607" cb:place="inline">正解。凡人之形色。皆属虚妄。 <lb ed="X" n="0766a07"/><lb ed="R040" n="0270b13"/>非真实也。所见非真见也。唯此如如之理。乃人 <lb ed="X" n="0766a08"/><lb ed="R040" n="0270b14"/>本性。是为真实。不以目见。而以心见。不求相见。 <lb ed="X" n="0766a09"/><lb ed="R040" n="0270b15"/>而求理见。是为实见。</p><p xml:id="pX25p0766a0909" cb:place="inline">〇此章是明有相皆妄。而 <lb ed="X" n="0766a10"/><lb ed="R040" n="0270b16"/>显无相之真<persName>佛</persName>。要人具无相正见。</p><p xml:id="pX25p0766a1014" cb:place="inline">大圆曰。上 <lb ed="X" n="0766a11"/><lb ed="R040" n="0270b17"/>文说个不住相。尙未说出所以不当住相之故。 <lb ed="X" n="0766a12"/><lb ed="R040" n="0270b18"/>得无量福德。只说得无相的果报。是应化边事。 <lb ed="X" n="0766a13"/><lb ed="R040" n="0271a01"/>不曾说得无相的源头。至此分说凡有所相。皆 <lb ed="X" n="0766a14"/><lb ed="R040" n="0271a02"/>是虚妄。虚妄岂可住著。若见诸相非相等。乃知 <lb ed="X" n="0766a15"/><lb ed="R040" n="0271a03"/>此无相处。即<persName>如来</persName>法身也。此经是破相宗。无相 <lb ed="X" n="0766a16"/><lb ed="R040" n="0271a04"/>是真<persName>佛</persName>。乃从源头上破恐二乘以相见<persName>佛</persName>。于不 <lb ed="X" n="0766a17"/><lb ed="R040" n="0271a05"/>住相起疑。故擧<persName>佛</persName>果以问。令知果实无相。自然 <lb ed="X" n="0766a18"/><lb ed="R040" n="0271a06"/>于因不疑无住矣。</p> <lb ed="X" n="0766a19"/><lb ed="R040" n="0271a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0766a1901">须菩提。于意云何。可以身相见<persName>如来</persName>不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0766a20"/><lb ed="R040" n="0271a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0766a2001">身相者。谓<persName>佛</persName>应身三十二相也。见<persName>如来</persName>。指法身言。</p> <lb ed="X" n="0766a21"/><lb ed="R040" n="0271a09"/><p xml:id="pX25p0766a2101">正解云。<persName>佛</persName>恐须菩提虽闻无相之旨。所悟尙未 <lb ed="X" n="0766a22"/><lb ed="R040" n="0271a10"/>尽澈。故擧身相以征诘之。</p><p xml:id="pX25p0766a2211" cb:place="inline">大圆曰。前说无住相 <lb ed="X" n="0766a23"/><lb ed="R040" n="0271a11"/>施。降伏其心。是成<persName>佛</persName>之因。恐空生疑<persName>佛</persName>果是有为 <lb ed="X" n="0766a24"/><lb ed="R040" n="0271a12"/>身相。故擧此以问。</p><p xml:id="pX25p0766a2408" cb:place="inline">集解云。此<persName>如来</persName>。指法身言。乃 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0766b" n="0766b"/> <lb ed="X" n="0766b01"/><lb ed="R040" n="0271a13"/>谓真性<persName>佛</persName>也。<persName>佛</persName>欲人见自性<persName>佛</persName>。故呼而问之。是<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0766b02"/><lb ed="R040" n="0271a14"/>第一问。</p><p xml:id="pX25p0766b0204" cb:place="inline">如如居士曰。<persName>佛</persName>于此问。特为提出见如 <lb ed="X" n="0766b03"/><lb ed="R040" n="0271a15"/>来三字。此六度万行之指南。入法门者。首当体认。 <lb ed="X" n="0766b04"/><lb ed="R040" n="0271a16"/>于诸相中独拈身相者。盖众生无始顚倒。在于妄 <lb ed="X" n="0766b05"/><lb ed="R040" n="0271a17"/>认身相。须识幻身乃证法身。</p><p xml:id="pX25p0766b0512" cb:place="inline">盛释。此是现身说 <lb ed="X" n="0766b06"/><lb ed="R040" n="0271a18"/>法见得身相可无。诸相皆无可住也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0766b07"/><lb ed="R040" n="0271b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0766b0701">〇不也。<persName>世尊</persName>。不可以身相得见<persName>如来</persName>。<note place="inline">此谓法身</note>何以故。如 <lb ed="X" n="0766b08"/><lb ed="R040" n="0271b02"/>来<note place="inline">此是<persName>佛</persName>号</note>所说身相即非身相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0766b09"/><lb ed="R040" n="0271b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0766b0901">须菩提解<persName>佛</persName>问意。应声曰不可。盖<persName>如来</persName>所说。应身。 <lb ed="X" n="0766b10"/><lb ed="R040" n="0271b04"/>是有生住异灭的。<persName>佛</persName>体异此。此为幻形。非真实身 <lb ed="X" n="0766b11"/><lb ed="R040" n="0271b05"/>相也。身之不可执应以当法。犹镜之不可执影以 <lb ed="X" n="0766b12"/><lb ed="R040" n="0271b06"/>当光。安可以应身当之。身相原是四大假合。故不 <lb ed="X" n="0766b13"/><lb ed="R040" n="0271b07"/>可以身相见。此须菩提自为问答以释也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0766b14"/><lb ed="R040" n="0271b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0766b1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0766j02" n="0766j02"/>〇<persName>佛</persName>告须菩提。凡所有相皆是虚妄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0766b15"/><lb ed="R040" n="0271b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0766b1501">盛释。<persName>佛</persName>乃印可其言而推廣之。言非但<persName>佛</persName>身为然。 <lb ed="X" n="0766b16"/><lb ed="R040" n="0271b10"/>凡有为之相。皆从妄念而生。能生之妄念本空。所 <lb ed="X" n="0766b17"/><lb ed="R040" n="0271b11"/>生之诸相何实。此二句。是全经要领。然非于相外 <lb ed="X" n="0766b18"/><lb ed="R040" n="0271b12"/>别有一无相法身。故又云。见相非相即见<persName>如来</persName>。</p> <lb ed="X" n="0766b19"/><lb ed="R040" n="0271b13"/><p xml:id="pX25p0766b1901">如解。善现<anchor xml:id="nkr_note_add_0766b1901" n="0766b1901"/><anchor xml:id="beg0766b1901" n="0766b1901"/>已<anchor xml:id="end0766b1901"/>知身相虚妄。<persName>佛</persName>即为迎機而扩之曰。 <lb ed="X" n="0766b20"/><lb ed="R040" n="0271b14"/>凡所有相。皆是虚妄。幻身既灭。诸幻亦灭也。又为 <lb ed="X" n="0766b21"/><lb ed="R040" n="0271b15"/>下一转语曰。若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>。知幻即離。 <lb ed="X" n="0766b22"/><lb ed="R040" n="0271b16"/>離幻即觉也。见非相。不落于有。见相非相。不滞于 <lb ed="X" n="0766b23"/><lb ed="R040" n="0271b17"/>无。有无双遣。中谛逼观。见<persName>如来</persName>者。见众生本性之 <lb ed="X" n="0766b24"/><lb ed="R040" n="0271b18"/><persName>如来</persName>。即菩提心是也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0766c" n="0766c"/> <lb ed="X" n="0766c01"/><lb ed="R040" n="0272a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0766c0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0766j03" n="0766j03"/>若见诸相非相即<note place="interlinear">一作则</note>见<persName>如来</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0766c02"/><lb ed="R040" n="0272a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0766c0201">法忍居士曰。<persName>佛</persName>恐须菩提離此有相之妄。别求无 <lb ed="X" n="0766c03"/><lb ed="R040" n="0272a03"/>相之真。仍堕二乘见中。<persName>佛</persName>乃引进之。而以即相无 <lb ed="X" n="0766c04"/><lb ed="R040" n="0272a04"/>住告之。即妄即真。即有即空。原无二体。若能见诸 <lb ed="X" n="0766c05"/><lb ed="R040" n="0272a05"/>相当体全空之非相。则真妄不二。空有一如。此第 <lb ed="X" n="0766c06"/><lb ed="R040" n="0272a06"/>一義谛。大乘之见也。诸相非相者。盖言有无诸相。 <lb ed="X" n="0766c07"/><lb ed="R040" n="0272a07"/>性本空故。不见空性者。非著相。即離相。如见色住 <lb ed="X" n="0766c08"/><lb ed="R040" n="0272a08"/>色。是凡夫之常见也。见空住空。是二乘之断见也。 <lb ed="X" n="0766c09"/><lb ed="R040" n="0272a09"/>凡夫二乘。随诸相转。堕落有无。只见得一边。若见 <lb ed="X" n="0766c10"/><lb ed="R040" n="0272a10"/>到色即是空。空即是色。则不有不无。非即非離。是 <lb ed="X" n="0766c11"/><lb ed="R040" n="0272a11"/>为菩萨之正见。得见真空实相。故曰即见<persName>如来</persName>。</p> <lb ed="X" n="0766c12"/><lb ed="R040" n="0272a12"/><p xml:id="pX25p0766c1201">黄上彩曰。见诸相非相。是破相。即见<persName>如来</persName>。是显性。 <lb ed="X" n="0766c13"/><lb ed="R040" n="0272a13"/>破相正所以显性。见字。要看得细。乃无见之真见。</p> <lb ed="X" n="0766c14"/><lb ed="R040" n="0272a14"/><p xml:id="pX25p0766c1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0766j04" n="0766j04"/>王履昌曰。此乃破相宗之四句偈也。经所谓四 <lb ed="X" n="0766c15"/><lb ed="R040" n="0272a15"/>句偈。当即指此。下经若以色见我四句。即此见相 <lb ed="X" n="0766c16"/><lb ed="R040" n="0272a16"/>非相二句。如梦幻泡影四句。即此凡所有相二句。</p> <lb ed="X" n="0766c17"/><lb ed="R040" n="0272a17"/><p xml:id="pX25p0766c1701">△此一节言。<persName>如来</persName>现身无相也。菩萨果即是<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0766c18"/><lb ed="R040" n="0272a18"/><persName>如来</persName>法性如虚空。论其功德。不过现身说法。若離 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0767a" n="0767a"/> <lb ed="X" n="0767a01"/><lb ed="R040" n="0272b01"/>此二事。别无有<persName>如来</persName>。<persName>佛</persName>恐善现以相为<persName>佛</persName>。故先征 <lb ed="X" n="0767a02"/><lb ed="R040" n="0272b02"/>之。</p><p xml:id="pX25p0767a0202" cb:place="inline">长水云。三十二相。是镜智之上。所现影像。既 <lb ed="X" n="0767a03"/><lb ed="R040" n="0272b03"/>涉有为之数。当为生住异灭四相所迁。若法身如 <lb ed="X" n="0767a04"/><lb ed="R040" n="0272b04"/>来。前际非从无而有。後际非自有而无。无有变 <lb ed="X" n="0767a05"/><lb ed="R040" n="0272b05"/>异不可破。壞所以异于有为之相也。</p><p xml:id="pX25p0767a0515" cb:place="inline">宗註云。 <lb ed="X" n="0767a06"/><lb ed="R040" n="0272b06"/>有相者。应身也。无相。法身也。法身是体。应身是用。 <lb ed="X" n="0767a07"/><lb ed="R040" n="0272b07"/>了知用从体起。应即是法。所以无相。故论云。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0767a08"/><lb ed="R040" n="0272b08"/>所说相。即非相。若能了达此意。则一切世间之相。 <lb ed="X" n="0767a09"/><lb ed="R040" n="0272b09"/>无非真如无为<persName>佛</persName>体。</p><p xml:id="pX25p0767a0909" cb:place="inline">直解云。法身不住诸相。譬 <lb ed="X" n="0767a10"/><lb ed="R040" n="0272b10"/>如虚空。体非有相。而不拒诸相。若于诸相之中。了 <lb ed="X" n="0767a11"/><lb ed="R040" n="0272b11"/>见本性非相之相。此不離当念。即见<persName>如来</persName>也。</p><p xml:id="pX25p0767a1118" cb:place="inline">决 <lb ed="X" n="0767a12"/><lb ed="R040" n="0272b12"/>疑云。法身亦非无相。即于诸法相上。见其非相。即 <lb ed="X" n="0767a13"/><lb ed="R040" n="0272b13"/>见<persName>如来</persName>。非捨诸法之外。别有一相状也。</p><p xml:id="pX25p0767a1316" cb:place="inline">觉非曰。 <lb ed="X" n="0767a14"/><lb ed="R040" n="0272b14"/>诸相非相者。亦非相外另有一个非相也。以故二 <lb ed="X" n="0767a15"/><lb ed="R040" n="0272b15"/>十七疑。只一相字尽之。断二十七疑。只一破字尽 <lb ed="X" n="0767a16"/><lb ed="R040" n="0272b16"/>之。不独破生死相。亦破涅槃相。不独破烦恼相。亦 <lb ed="X" n="0767a17"/><lb ed="R040" n="0272b17"/>破菩提相。因相。果相。有相。无相。一异诸相。无不破 <lb ed="X" n="0767a18"/><lb ed="R040" n="0272b18"/>之。直至破无可破。而本来淸净之见显矣。住相云 <lb ed="X" n="0767a19"/><lb ed="R040" n="0273a01"/>乎哉。</p><p xml:id="pX25p0767a1903" cb:place="inline">〇<anchor xml:id="nkr_note_add_0767a1901" n="0767a1901"/><anchor xml:id="beg0767a1901" n="0767a1901"/>已<anchor xml:id="end0767a1901"/>下有八番探验。三番结劝。五番挍量。此 <lb ed="X" n="0767a20"/><lb ed="R040" n="0273a02"/>第一番探验也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0767a21"/><lb ed="R040" n="0273a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">正信稀有分第六</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0767j01" n="0767j01"/>〇正信稀有分第六</head> <lb ed="X" n="0767a22"/><lb ed="R040" n="0273a04"/><p xml:id="pX25p0767a2201">学道以信为本。大乘法。无住无相。乃是正宗。闻 <lb ed="X" n="0767a23"/><lb ed="R040" n="0273a05"/>之而不疑惧。故为正信。此人不可多得。故为希 <lb ed="X" n="0767a24"/><lb ed="R040" n="0273a06"/>有。</p><p xml:id="pX25p0767a2402" cb:place="inline">〇此申言不住诸相。以起正信。</p><p xml:id="pX25p0767a2414" cb:place="inline">〇觉非曰。能 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0767b" n="0767b"/> <lb ed="X" n="0767b01"/><lb ed="R040" n="0273a07"/>信诸相非相。则不唯无四相。无法相。亦无非法 <lb ed="X" n="0767b02"/><lb ed="R040" n="0273a08"/>相。如是。则法眼明澈。永離尘劳妄想。普现一切 <lb ed="X" n="0767b03"/><lb ed="R040" n="0273a09"/>淸净。与<persName>佛</persName>无二矣。故曰正信稀有。</p><p xml:id="pX25p0767b0314" cb:place="inline">〇此分与下 <lb ed="X" n="0767b04"/><lb ed="R040" n="0273a10"/>七分。明非法皆相。而显无为之真法。要人具離 <lb ed="X" n="0767b05"/><lb ed="R040" n="0273a11"/>相净行也。末世学人有二种障。一则著相见<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0767b06"/><lb ed="R040" n="0273a12"/>二则执法修行。所以五分破身相。六分七分破 <lb ed="X" n="0767b07"/><lb ed="R040" n="0273a13"/>法相。</p> <lb ed="X" n="0767b08"/><lb ed="R040" n="0273a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0767b0801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0767j02" n="0767j02"/>须菩提白<persName>佛</persName>言<persName>世尊</persName>。颇有众生。得闻如是言说章句。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767b09"/><lb ed="R040" n="0273a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0767b0901">即指上三四五分之辞。与无住行施。无相见<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0767b10"/><lb ed="R040" n="0273a16"/>说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767b11"/><lb ed="R040" n="0273a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0767b1101">生实信不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767b12"/><lb ed="R040" n="0273a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0767b1201">开口说信者。信为道源功德母。长养一切诸善根。 <lb ed="X" n="0767b13"/><lb ed="R040" n="0273b01"/>舍信不能入<persName>佛</persName>法也。然人必真知确见而後能信。 <lb ed="X" n="0767b14"/><lb ed="R040" n="0273b02"/>况信曰实。尤必满其信之量者乎。此须菩提所以 <lb ed="X" n="0767b15"/><lb ed="R040" n="0273b03"/>有难辞也。</p><p xml:id="pX25p0767b1505" cb:place="inline">曾凤仪曰。此疑从无住行施。非相见 <lb ed="X" n="0767b16"/><lb ed="R040" n="0273b04"/><persName>佛</persName>来。无住行施。因深也。无相见<persName>佛</persName>。果深也。因果俱 <lb ed="X" n="0767b17"/><lb ed="R040" n="0273b05"/>深。人法双泯。末世钝根。岂能信受。若不信受。将无 <lb ed="X" n="0767b18"/><lb ed="R040" n="0273b06"/>空说耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767b19"/><lb ed="R040" n="0273b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0767b1901">〇<persName>佛</persName>告须菩提。莫作是说。<persName>如来</persName>灭後。後五百岁。有持 <lb ed="X" n="0767b20"/><lb ed="R040" n="0273b08"/>戒修福者。于此章句。能生信心。以此为实。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767b21"/><lb ed="R040" n="0273b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0767b2101">作是说。不但轻视众生。阻人信根。亦且取著章句。 <lb ed="X" n="0767b22"/><lb ed="R040" n="0273b10"/>长人法见。故云莫作。後五百岁者。言<persName>佛</persName>灭後。分为 <lb ed="X" n="0767b23"/><lb ed="R040" n="0273b11"/>五世。初五百岁。名解脱。次名禅定。皆正法也。三名 <lb ed="X" n="0767b24"/><lb ed="R040" n="0273b12"/>多闻。四名塔寺。皆像法也。五名鬥诤。为末法。乃邪 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0767c" n="0767c"/> <lb ed="X" n="0767c01"/><lb ed="R040" n="0273b13"/>见增长之世。以此为实者。非空说而有实理。信此 <lb ed="X" n="0767c02"/><lb ed="R040" n="0273b14"/>章句为真实之谛也。莫谓今日无实信人。虽世远 <lb ed="X" n="0767c03"/><lb ed="R040" n="0273b15"/>年湮。犹且信从如此。</p><p xml:id="pX25p0767c0309" cb:place="inline">黄上彩曰。持戒修福。戒定 <lb ed="X" n="0767c04"/><lb ed="R040" n="0273b16"/>也。信心。慧也。能生者。戒定既具。智慧自生。故照万 <lb ed="X" n="0767c05"/><lb ed="R040" n="0273b17"/>法之空。而见般若之实。否则不能也。修福者。衣食 <lb ed="X" n="0767c06"/><lb ed="R040" n="0273b18"/>为身福。智慧为性福。身福。佈施供养之所招。性福。 <lb ed="X" n="0767c07"/><lb ed="R040" n="0274a01"/>受持读诵之所感。</p><p xml:id="pX25p0767c0708" cb:place="inline">论云。戒出三涂。定出六欲。慧 <lb ed="X" n="0767c08"/><lb ed="R040" n="0274a02"/>出三界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767c09"/><lb ed="R040" n="0274a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0767c0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0767j03" n="0767j03"/>当知是人。不于一<persName>佛</persName>二<persName>佛</persName>三四五<persName>佛</persName>而种善根。<anchor xml:id="nkr_note_add_0767c0901" n="0767c0901"/><anchor xml:id="beg0767c0901" n="0767c0901"/>已<anchor xml:id="end0767c0901"/>于 <lb ed="X" n="0767c10"/><lb ed="R040" n="0274a04"/>无量千万<persName>佛</persName>所。种诸善根。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767c11"/><lb ed="R040" n="0274a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0767c1101">如解。若论实信之由。当知此人不可轻看。此人必 <lb ed="X" n="0767c12"/><lb ed="R040" n="0274a06"/>从诸<persName>佛</persName>同源一本之所。断除恶业。栽殖善根者也。</p> <lb ed="X" n="0767c13"/><lb ed="R040" n="0274a07"/><p xml:id="pX25p0767c1301">盛註。此必善根深厚。多生殖福。承事诸<persName>佛</persName>之人。</p> <lb ed="X" n="0767c14"/><lb ed="R040" n="0274a08"/><p xml:id="pX25p0767c1401">解義。谓见<persName>佛</persName>多。闻法多。修行多。所。犹处也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767c15"/><lb ed="R040" n="0274a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0767c1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0767j04" n="0767j04"/>闻是章句。乃至一念生净信者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767c16"/><lb ed="R040" n="0274a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0767c1601">一念一心一意。无他念杂之。谓之净信。</p><p xml:id="pX25p0767c1616" cb:place="inline">履昌曰。 <lb ed="X" n="0767c17"/><lb ed="R040" n="0274a11"/>上云实信。以<persName>佛</persName>语为实而信之。此云净信。信诸相 <lb ed="X" n="0767c18"/><lb ed="R040" n="0274a12"/>之虚妄。而不生妄想。信<persName>如来</persName>在自性。而擧心立见。 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0768a" n="0768a"/> <lb ed="X" n="0768a01"/><lb ed="R040" n="0274a13"/>盖众生不净。事障理障。心念不一。遂不能信。此曰 <lb ed="X" n="0768a02"/><lb ed="R040" n="0274a14"/>一念净信。是不转念不杂念之正忆念也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768a03"/><lb ed="R040" n="0274a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0768a0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0768j01" n="0768j01"/>须菩提。<persName>如来</persName>悉知悉见是诸众生。得如是无量福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768a04"/><lb ed="R040" n="0274a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0768a0401">此人能生信心。心便能<persName>如来</persName>相合。<persName>佛</persName>智<persName>佛</persName>眼。无不 <lb ed="X" n="0768a05"/><lb ed="R040" n="0274a17"/>知其存心。见其行事。是诸众生。现心虽暂得无为。 <lb ed="X" n="0768a06"/><lb ed="R040" n="0274a18"/>後果必圆成无漏。当得无量淸净福德。</p><p xml:id="pX25p0768a0616" cb:place="inline">〇如解云。 <lb ed="X" n="0768a07"/><lb ed="R040" n="0274b01"/>善现<anchor xml:id="nkr_note_add_0768a0701" n="0768a0701"/><anchor xml:id="beg0768a0701" n="0768a0701"/>已<anchor xml:id="end0768a0701"/>生信心。此但为众生释疑。章首如是字。指 <lb ed="X" n="0768a08"/><lb ed="R040" n="0274b02"/>见<persName>如来</persName>说。见<persName>如来</persName>。乃是顿教。然功行必藉修持。故 <lb ed="X" n="0768a09"/><lb ed="R040" n="0274b03"/>又指出持戒修福。一念者。历万行如一念。言信之 <lb ed="X" n="0768a10"/><lb ed="R040" n="0274b04"/>不二也。净信者。我执与法执两空也。前云见<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0768a11"/><lb ed="R040" n="0274b05"/>此云<persName>如来</persName>悉知悉见是诸众生。盖众生见<persName>佛</persName>则<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0768a12"/><lb ed="R040" n="0274b06"/>在众生心中。<persName>佛</persName>见众生。则众生在<persName>佛</persName>心中。总此菩 <lb ed="X" n="0768a13"/><lb ed="R040" n="0274b07"/>提心平等相照耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768a14"/><lb ed="R040" n="0274b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0768a1401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0768j02" n="0768j02"/>何以故<note place="interlinear">正言之</note>。是诸众生。无复我相人相众生相寿者相。无 <lb ed="X" n="0768a15"/><lb ed="R040" n="0274b09"/>法相。亦无非法相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768a16"/><lb ed="R040" n="0274b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0768a1601">盛註。又言所以得福者何。净信中空性自圆。了知 <lb ed="X" n="0768a17"/><lb ed="R040" n="0274b11"/>无我。即知诸<persName>佛</persName>众生。各无有我。故四相不生。是人 <lb ed="X" n="0768a18"/><lb ed="R040" n="0274b12"/>空也。四相不生。诸法无从得立。故不住法相而为 <lb ed="X" n="0768a19"/><lb ed="R040" n="0274b13"/>有。不住非法相而为无。是法空也。二执俱空。正得 <lb ed="X" n="0768a20"/><lb ed="R040" n="0274b14"/><persName>佛</persName>知见。成就净信之本。</p><p xml:id="pX25p0768a2010" cb:place="inline">大圆曰。无四相。则人空。 <lb ed="X" n="0768a21"/><lb ed="R040" n="0274b15"/>无法。相则法空。无非法相。则空亦空。三空既证。而 <lb ed="X" n="0768a22"/><lb ed="R040" n="0274b16"/>实相生焉。以淸净无相心。故受淸净无相福。</p><p xml:id="pX25p0768a2218" cb:place="inline">如 <lb ed="X" n="0768a23"/><lb ed="R040" n="0274b17"/>如居士曰。善现云颇有众生。似未必旦暮遇之。世 <lb ed="X" n="0768a24"/><lb ed="R040" n="0274b18"/>尊云是诸众生。则言信心不择人而见矣。三言诸 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0768b" n="0768b"/> <lb ed="X" n="0768b01"/><lb ed="R040" n="0275a01"/>众生。谆谆切切。直欲唤醒群梦。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768b02"/><lb ed="R040" n="0275a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0768b0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0768j03" n="0768j03"/>何以故<note place="interlinear">反言之</note>。是诸众生若心取相即<note place="inline">宜作则</note>为著我人众生 <lb ed="X" n="0768b03"/><lb ed="R040" n="0275a03"/>寿者<note place="interlinear">反释生空</note>。若取法相即著我人众生寿者<note place="interlinear">反释法空中之无法相</note>。何以故<note place="interlinear">弗读</note><note place="inline">盛释及各正本 <lb ed="X" n="0768b04"/><lb ed="R040" n="0275a04"/>俱定为衍文</note>。若取非法相。即著我人众生寿者<note place="interlinear">反释法空中之亦无非法相</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768b05"/><lb ed="R040" n="0275a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0768b0501">承上言法与非法总皆成相。著一相则四相因之。 <lb ed="X" n="0768b06"/><lb ed="R040" n="0275a06"/>斯皆法执。总非法身无相。岂能得淸净无为之福 <lb ed="X" n="0768b07"/><lb ed="R040" n="0275a07"/>哉。</p><p xml:id="pX25p0768b0702" cb:place="inline">盛释。取相者。妄立知见。妄起生灭也。取法相 <lb ed="X" n="0768b08"/><lb ed="R040" n="0275a08"/>者。心外求法也。取非法者。除法为空也。唯净信心 <lb ed="X" n="0768b09"/><lb ed="R040" n="0275a09"/>不取相。则生相空。而法执空执当下皆空。四相前 <lb ed="X" n="0768b10"/><lb ed="R040" n="0275a10"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0768b1001" n="0768b1001"/><anchor xml:id="beg0768b1001" n="0768b1001"/>已<anchor xml:id="end0768b1001"/>申明。此重在明法相非法相之不可有。</p><p xml:id="pX25p0768b1017" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0768j04" n="0768j04"/>如解 <lb ed="X" n="0768b11"/><lb ed="R040" n="0275a11"/>云。取字是为诸相根本。取字上加一心字。心之所 <lb ed="X" n="0768b12"/><lb ed="R040" n="0275a12"/>之即为取。取则成著。不言物与。而言我取。较物交 <lb ed="X" n="0768b13"/><lb ed="R040" n="0275a13"/>斯引之義。更为微细。若心取相二句。反释无我执。 <lb ed="X" n="0768b14"/><lb ed="R040" n="0275a14"/>相字。就我人四相言。若取法相五句。反释无法执。 <lb ed="X" n="0768b15"/><lb ed="R040" n="0275a15"/>即无我执。其若取非法相句。加一何以故。言非法 <lb ed="X" n="0768b16"/><lb ed="R040" n="0275a16"/>之细执。尙属我相。况取法相。非我执乎。著则不净。 <lb ed="X" n="0768b17"/><lb ed="R040" n="0275a17"/>不净则不实。种种惑业。从兹相续。故著为疑根无 <lb ed="X" n="0768b18"/><lb ed="R040" n="0275a18"/>著为信根。</p><p xml:id="pX25p0768b1805" cb:place="inline">〇此段是反上文而证之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768b19"/><lb ed="R040" n="0275b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0768b1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0768j05" n="0768j05"/>是故不应取法。不应取非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768b20"/><lb ed="R040" n="0275b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0768b2001">以是一取皆成四相之故。所以若取法相。即有法 <lb ed="X" n="0768b21"/><lb ed="R040" n="0275b03"/>执。若取非法相。即有空执。故不取法相而为有。不 <lb ed="X" n="0768b22"/><lb ed="R040" n="0275b04"/>取非法相而为无。不著有无二边。方是淸净心。方 <lb ed="X" n="0768b23"/><lb ed="R040" n="0275b05"/>是金刚真谛。此二句顺结。下以<persName>如来</persName>常说之言证 <lb ed="X" n="0768b24"/><lb ed="R040" n="0275b06"/>之。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0768c" n="0768c"/> <lb ed="X" n="0768c01"/><lb ed="R040" n="0275b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0768c0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0768j06" n="0768j06"/>以是義故。<persName>如来</persName>常说汝等比丘。知我说法如筏喩者。 <lb ed="X" n="0768c02"/><lb ed="R040" n="0275b08"/>法尙应捨。何况非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768c03"/><lb ed="R040" n="0275b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0768c0301">如如居士曰。<persName>佛</persName>恐空生见法与非法。两无所取。遂 <lb ed="X" n="0768c04"/><lb ed="R040" n="0275b10"/>一味耽空。故示以<persName>如来</persName>于法未尝无说。然终日说 <lb ed="X" n="0768c05"/><lb ed="R040" n="0275b11"/>终日捨如筏者。津樑到彼岸之济具也。用筏之时。 <lb ed="X" n="0768c06"/><lb ed="R040" n="0275b12"/>见岸不见筏法者。法界到彼岸之方便也。说法之 <lb ed="X" n="0768c07"/><lb ed="R040" n="0275b13"/>时见心不见法。即此是捨。若待到彼岸而捨。则说 <lb ed="X" n="0768c08"/><lb ed="R040" n="0275b14"/>与捨又成两相。</p><p xml:id="pX25p0768c0807" cb:place="inline">又云。比丘借法明心。悟心便当 <lb ed="X" n="0768c09"/><lb ed="R040" n="0275b15"/>捨法。夫法是度生之具。有体相可循。是可取著者 <lb ed="X" n="0768c10"/><lb ed="R040" n="0275b16"/>也。尙不应恋筏作家。况非法乃遣执之言。无体相 <lb ed="X" n="0768c11"/><lb ed="R040" n="0275b17"/>可據。是无可取著者也。何可缚空作筏乎。此段是 <lb ed="X" n="0768c12"/><lb ed="R040" n="0275b18"/>结上文而证劝也。末世众生。能人相与法相俱空。 <lb ed="X" n="0768c13"/><lb ed="R040" n="0276a01"/>空见与有见幷捨。可称实信矣。</p> <lb ed="X" n="0768c14"/><lb ed="R040" n="0276a02"/><p xml:id="pX25p0768c1401">△此分是言无相众生。方能信此无相之法。以见 <lb ed="X" n="0768c15"/><lb ed="R040" n="0276a03"/>众生之不可轻。幷明法相之不可取也。善现极言 <lb ed="X" n="0768c16"/><lb ed="R040" n="0276a04"/>无相见<persName>佛</persName>之难。而<persName>佛</persName>极赞净信者得福无量。因劝 <lb ed="X" n="0768c17"/><lb ed="R040" n="0276a05"/>一切众生愼毋以生灭心。听说实相法。前半是引。 <lb ed="X" n="0768c18"/><lb ed="R040" n="0276a06"/>众生入净信门。後半是表净信出言说外。可见<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0769a" n="0769a"/> <lb ed="X" n="0769a01"/><lb ed="R040" n="0276a07"/>言应身固是相。<persName>佛</persName>所说之法亦是相。必幷法与非 <lb ed="X" n="0769a02"/><lb ed="R040" n="0276a08"/>法之相俱空。方可以名净信也。<persName>佛</persName>恐人看众生大 <lb ed="X" n="0769a03"/><lb ed="R040" n="0276a09"/>轻。看言说太重。遂有执法修行。外心求法之病。故 <lb ed="X" n="0769a04"/><lb ed="R040" n="0276a10"/>如此云。</p><p xml:id="pX25p0769a0404" cb:place="inline">〇圆旨云。空生闻见相非相即见<persName>如来</persName>之 <lb ed="X" n="0769a05"/><lb ed="R040" n="0276a11"/>语。觉得此義甚深。难信难解。故为众生疑虑。不知 <lb ed="X" n="0769a06"/><lb ed="R040" n="0276a12"/><persName>佛</persName>之言此。非徒言说章句。乃表自淸净心也。众生 <lb ed="X" n="0769a07"/><lb ed="R040" n="0276a13"/>之信此。亦非徒信<persName>佛</persName>言说章句。乃信自淸净心也。 <lb ed="X" n="0769a08"/><lb ed="R040" n="0276a14"/>此淸净心。即众生可以成<persName>佛</persName>作祖之善根。虽在缠 <lb ed="X" n="0769a09"/><lb ed="R040" n="0276a15"/>百劫千生。而此善根终不泯灭。故即後五百岁。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0769a10"/><lb ed="R040" n="0276a16"/>道陵替之时。自有持戒修福者。一念净信。千<persName>佛</persName>印 <lb ed="X" n="0769a11"/><lb ed="R040" n="0276a17"/>可。福德难量。此福德非有为之福德。即淸净心现。 <lb ed="X" n="0769a12"/><lb ed="R040" n="0276a18"/>而我人众生寿者俱粘不上。而上同<persName>佛</persName>心之福德 <lb ed="X" n="0769a13"/><lb ed="R040" n="0276b01"/>也。即以<persName>佛</persName>言为言说章句之法相。与对治法相之 <lb ed="X" n="0769a14"/><lb ed="R040" n="0276b02"/>非法相。亦粘不上。而千<persName>佛</persName>同源之福德也。若生一 <lb ed="X" n="0769a15"/><lb ed="R040" n="0276b03"/>取相心。则非淸净心矣。即生一取法相与取非法 <lb ed="X" n="0769a16"/><lb ed="R040" n="0276b04"/>相心。亦非淸净心矣。譬之渡河用筏。到岸即捨。法 <lb ed="X" n="0769a17"/><lb ed="R040" n="0276b05"/>何有焉。而况易堕偏空之非法乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0769a18"/><lb ed="R040" n="0276b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无得无说分第七</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0769j01" n="0769j01"/>〇无得无说分第七</head> <lb ed="X" n="0769a19"/><lb ed="R040" n="0276b07"/><p xml:id="pX25p0769a1901">了悟真空无法可得。无言可说。</p><p xml:id="pX25p0769a1913" cb:place="inline">〇大圆曰。此章 <lb ed="X" n="0769a20"/><lb ed="R040" n="0276b08"/>是承上不可取法。取非法。而明无得无说之真 <lb ed="X" n="0769a21"/><lb ed="R040" n="0276b09"/>法也。</p><p xml:id="pX25p0769a2103" cb:place="inline">觉非曰。法体空寂。不著有无。安有定法。 <lb ed="X" n="0769a22"/><lb ed="R040" n="0276b10"/>既无定法。安有定说。</p><p xml:id="pX25p0769a2209" cb:place="inline">〇此言不以实法繫人。而 <lb ed="X" n="0769a23"/><lb ed="R040" n="0276b11"/>无住大旨<anchor xml:id="nkr_note_add_0769a2301" n="0769a2301"/><anchor xml:id="beg0769a2301" n="0769a2301"/>已<anchor xml:id="end0769a2301"/>完。</p> <lb ed="X" n="0769a24"/><lb ed="R040" n="0276b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0769a2401">须菩提于意云何。<persName>如来</persName>得<note place="inline">谓得于己</note>阿耨多罗三藐三菩 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0769b" n="0769b"/> <lb ed="X" n="0769b01"/><lb ed="R040" n="0276b13"/>提耶。<persName>如来</persName>有所说<note place="inline">谓说于人</note>法耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0769b02"/><lb ed="R040" n="0276b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0769b0201">盛释。此承上法尙应捨。作第二番探验。既言身相 <lb ed="X" n="0769b03"/><lb ed="R040" n="0276b15"/>可離。又言法相非法相可離。恐尊者疑<persName>佛</persName>法俱无。 <lb ed="X" n="0769b04"/><lb ed="R040" n="0276b16"/>故以有所得有所说两诘之。不但福相不可住。即 <lb ed="X" n="0769b05"/><lb ed="R040" n="0276b17"/>智相亦不可住也。此言法身真如实际。離有无相。 <lb ed="X" n="0769b06"/><lb ed="R040" n="0276b18"/>言说相。但以众生故。现种种形相语言。无得而得。 <lb ed="X" n="0769b07"/><lb ed="R040" n="0277a01"/>得即无得。无说而说。说即无说也。</p><p xml:id="pX25p0769b0714" cb:place="inline">圆旨云。<persName>佛</persName>得 <lb ed="X" n="0769b08"/><lb ed="R040" n="0277a02"/>无上菩提。非真有所得也。不过得自本心耳。<persName>佛</persName>为 <lb ed="X" n="0769b09"/><lb ed="R040" n="0277a03"/>众生说法。亦非有所说也。不过随機应现耳。上文 <lb ed="X" n="0769b10"/><lb ed="R040" n="0277a04"/>虽为诸菩萨扫除法相。恐其于<persName>佛</persName>法二见。终有未 <lb ed="X" n="0769b11"/><lb ed="R040" n="0277a05"/>忘。故呼空生而以<persName>如来</persName>得菩提。有所说反征之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0769b12"/><lb ed="R040" n="0277a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0769b1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0769j02" n="0769j02"/>〇须菩提言。如我解<persName>佛</persName>所说義。无有定法名阿耨多 <lb ed="X" n="0769b13"/><lb ed="R040" n="0277a07"/>罗三藐三菩提。亦无有定法<persName>如来</persName>可说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0769b14"/><lb ed="R040" n="0277a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0769b1401">如如曰。上文言信。此言解。是知见信解之次第也。 <lb ed="X" n="0769b15"/><lb ed="R040" n="0277a09"/>外道计常计断。执为定有定无。即为谤法。故言无 <lb ed="X" n="0769b16"/><lb ed="R040" n="0277a10"/>有定法。以闢邪见。无有定者。不偏有。不偏无。兼法 <lb ed="X" n="0769b17"/><lb ed="R040" n="0277a11"/>与非法言。所谓非法非非法也。然善现所答。犹属 <lb ed="X" n="0769b18"/><lb ed="R040" n="0277a12"/>一间未达。盖尔时尙未了一切法即非一切法。故 <lb ed="X" n="0769b19"/><lb ed="R040" n="0277a13"/>不直曰无有法。而曰无有定法。尙未了得为无所 <lb ed="X" n="0769b20"/><lb ed="R040" n="0277a14"/>得。故不直曰无可得。而曰无可名。</p><p xml:id="pX25p0769b2014" cb:place="inline">疏芥云。法者。 <lb ed="X" n="0769b21"/><lb ed="R040" n="0277a15"/>随时而运。因人而施。何定之有。法阐于说。说依于 <lb ed="X" n="0769b22"/><lb ed="R040" n="0277a16"/>法。法不可执。说岂可执乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0769b23"/><lb ed="R040" n="0277a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0769b2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0769j03" n="0769j03"/>何以故。<persName>如来</persName>所说法。皆不可取。不可说。非法。非非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0769b24"/><lb ed="R040" n="0277a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0769b2401">若果可取说。即非不定。今则<persName>如来</persName>所说法无上菩 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0769c" n="0769c"/> <lb ed="X" n="0769c01"/><lb ed="R040" n="0277b01"/>提。即是本来正觉心。周迊空有。不住空有。安得以 <lb ed="X" n="0769c02"/><lb ed="R040" n="0277b02"/>定法名之。非法者。一切法无取相故。非非法者。彼 <lb ed="X" n="0769c03"/><lb ed="R040" n="0277b03"/>真如无我。实相有故。</p><p xml:id="pX25p0769c0309" cb:place="inline">集解云。<persName>如来</persName>所说。乃无上 <lb ed="X" n="0769c04"/><lb ed="R040" n="0277b04"/>菩提法也。可以性修。不可以相取。可以心传。不可 <lb ed="X" n="0769c05"/><lb ed="R040" n="0277b05"/>以言说。非法。则不有。非非法。则不无。此申言无定 <lb ed="X" n="0769c06"/><lb ed="R040" n="0277b06"/>之故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0769c07"/><lb ed="R040" n="0277b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0769c0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0769j04" n="0769j04"/>所以者何。一切贤圣。皆以无为法而有差别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0769c08"/><lb ed="R040" n="0277b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0769c0801">无为法者。乃自然觉性。不假人为者也。即是无上 <lb ed="X" n="0769c09"/><lb ed="R040" n="0277b09"/>菩提之别名。<anchor xml:id="nkr_note_add_0769c0901" n="0769c0901"/><anchor xml:id="beg0769c0901" n="0769c0901"/>但<anchor xml:id="end0769c0901"/>圣人具足淸净。故名为圣。菩萨自 <lb ed="X" n="0769c10"/><lb ed="R040" n="0277b10"/>声教而悟。故成其贤。悟有浅深。故所证遂有差别。 <lb ed="X" n="0769c11"/><lb ed="R040" n="0277b11"/>然总一不可取说淸净无为之法而<anchor xml:id="nkr_note_add_0769c1101" n="0769c1101"/><anchor xml:id="beg0769c1101" n="0769c1101"/>已<anchor xml:id="end0769c1101"/>。</p><p xml:id="pX25p0769c1116" cb:place="inline">盛释。此 <lb ed="X" n="0769c12"/><lb ed="R040" n="0277b12"/>菩提法之所以不可取说者何故。凡一切贤圣。皆 <lb ed="X" n="0769c13"/><lb ed="R040" n="0277b13"/>得人法两空之理。俱是无为。但三乘差别。修证不 <lb ed="X" n="0769c14"/><lb ed="R040" n="0277b14"/>同耳。</p><p xml:id="pX25p0769c1403" cb:place="inline">经贯云。一切与皆字。见不独<persName>如来</persName>为然。以 <lb ed="X" n="0769c15"/><lb ed="R040" n="0277b15"/>无二字当一顿。再读为法二字。纔得旨。曰以无则 <lb ed="X" n="0769c16"/><lb ed="R040" n="0277b16"/>非法。曰以无为法。则非非法。以无为法非有差别。 <lb ed="X" n="0769c17"/><lb ed="R040" n="0277b17"/>特因人而有差别。悟深者得自深。悟浅者得亦浅。 <lb ed="X" n="0769c18"/><lb ed="R040" n="0277b18"/><note place="inline">存参</note>按。无为者。以正觉还我真性。本来无假作为。 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0770a" n="0770a"/> <lb ed="X" n="0770a01"/><lb ed="R040" n="0278a01"/>即是无住。无住即无相。无相即无起。无起即无灭。 <lb ed="X" n="0770a02"/><lb ed="R040" n="0278a02"/>荡然空寂。鉴觉无碍。乃真是解脱<persName>佛</persName>法。<note place="inline">说本六祖</note>疏抄 <lb ed="X" n="0770a03"/><lb ed="R040" n="0278a03"/>云未了人空法空。皆名执著。了此二法。即曰无为。</p> <lb ed="X" n="0770a04"/><lb ed="R040" n="0278a04"/><p xml:id="pX25p0770a0401">△此以上言<persName>如来</persName>说法无相也。</p><p xml:id="pX25p0770a0413" cb:place="inline">疏云。无有定法。 <lb ed="X" n="0770a05"/><lb ed="R040" n="0278a05"/>即是性空。解穷相尽。谓之菩提。无相故不有。假名 <lb ed="X" n="0770a06"/><lb ed="R040" n="0278a06"/>即不无。不有不无。何实可得。何定可说。</p><p xml:id="pX25p0770a0616" cb:place="inline">大圆曰。 <lb ed="X" n="0770a07"/><lb ed="R040" n="0278a07"/>此承上。不可取法。取非法。而明无得无说之真法。 <lb ed="X" n="0770a08"/><lb ed="R040" n="0278a08"/>前文说个若见诸相非相。即见<persName>如来</persName>。此两句该得 <lb ed="X" n="0770a09"/><lb ed="R040" n="0278a09"/>全经意旨。但见<persName>如来</persName>处。中间有个歧路。落在实相 <lb ed="X" n="0770a10"/><lb ed="R040" n="0278a10"/>上则成法相。落在非相上则又成非法相。所以第 <lb ed="X" n="0770a11"/><lb ed="R040" n="0278a11"/>六分将法。与非法两路截断。此分。却将<persName>如来</persName>所得 <lb ed="X" n="0770a12"/><lb ed="R040" n="0278a12"/>所说征诘者。两个<persName>如来</persName>字。正根第五分<persName>如来</persName>字来。 <lb ed="X" n="0770a13"/><lb ed="R040" n="0278a13"/>要勘他信处落在。那裡。空生答个无有定法。不可 <lb ed="X" n="0770a14"/><lb ed="R040" n="0278a14"/>取说。活鱍鱍地。恰在个中。末後说个一切贤圣。皆 <lb ed="X" n="0770a15"/><lb ed="R040" n="0278a15"/>以无为法而有差别。不是脚踏实地。怎能说得如 <lb ed="X" n="0770a16"/><lb ed="R040" n="0278a16"/>是谛当。只此一语。为众生说。可以出生死。趋菩提。 <lb ed="X" n="0770a17"/><lb ed="R040" n="0278a17"/>故下文遂以持经功德挍量。但无为法一句。依旧 <lb ed="X" n="0770a18"/><lb ed="R040" n="0278a18"/>落在实相上。故下文又以<persName>佛</persName>法即非<persName>佛</persName>法点撥之。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0770a19"/><lb ed="R040" n="0278b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">依法出生分第八</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0770j01" n="0770j01"/>〇依法出生分第八</head> <lb ed="X" n="0770a20"/><lb ed="R040" n="0278b02"/><p xml:id="pX25p0770a2001">法即此经之法。依者。不违之谓。诸<persName>佛</persName>之法。尽依 <lb ed="X" n="0770a21"/><lb ed="R040" n="0278b03"/>此出生。</p><p xml:id="pX25p0770a2104" cb:place="inline">〇此分是挍量受持此经功德之勝。盖 <lb ed="X" n="0770a22"/><lb ed="R040" n="0278b04"/>法虽不可取说而不空。<persName>佛</persName>恐人因不可取说。住 <lb ed="X" n="0770a23"/><lb ed="R040" n="0278b05"/>在无相无为处。便欲毁弃言教。言教若毁。将何 <lb ed="X" n="0770a24"/><lb ed="R040" n="0278b06"/>信解。所以又明一切<persName>佛</persName>法。俱从此经出。而随转 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0770b" n="0770b"/> <lb ed="X" n="0770b01"/><lb ed="R040" n="0278b07"/>一语曰。<persName>佛</persName>法即非<persName>佛</persName>法。不令他有存住处。</p><p xml:id="pX25p0770b0117" cb:place="inline">〇前 <lb ed="X" n="0770b02"/><lb ed="R040" n="0278b08"/>教理行果。四法皆备。大旨<anchor xml:id="nkr_note_add_0770b0201" n="0770b0201"/><anchor xml:id="beg0770b0201" n="0770b0201"/>已<anchor xml:id="end0770b0201"/>彰。故即挍量其宏 <lb ed="X" n="0770b03"/><lb ed="R040" n="0278b09"/>功。以启发真性耳。</p><p xml:id="pX25p0770b0308" cb:place="inline">觉非曰。住相佈施。福德轮 <lb ed="X" n="0770b04"/><lb ed="R040" n="0278b10"/>迴。与性远隔。若依般若法。则令自他皆见性成 <lb ed="X" n="0770b05"/><lb ed="R040" n="0278b11"/><persName>佛</persName>。故曰依法出。生以见非他功德可比。</p> <lb ed="X" n="0770b06"/><lb ed="R040" n="0278b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0770b0601">须菩提于意云何。若人满三千大千世界七宝。以用 <lb ed="X" n="0770b07"/><lb ed="R040" n="0278b13"/>佈施。是人所得福德。寧为多不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0770b08"/><lb ed="R040" n="0278b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0770b0801">大圆曰。上文从无相。无住。无人。无法。无得。无说。归 <lb ed="X" n="0770b09"/><lb ed="R040" n="0278b15"/>到无为。则般若真宗。空生<anchor xml:id="nkr_note_add_0770b0901" n="0770b0901"/><anchor xml:id="beg0770b0901" n="0770b0901"/>已<anchor xml:id="end0770b0901"/>了然矣。<persName>佛</persName>恐人将无 <lb ed="X" n="0770b10"/><lb ed="R040" n="0278b16"/>为法认作枯寂。住在这裡。殊不知菩提一现。万法 <lb ed="X" n="0770b11"/><lb ed="R040" n="0278b17"/>具足无量福德。无边<persName>佛</persName>法。皆从此出。不可取。却是 <lb ed="X" n="0770b12"/><lb ed="R040" n="0278b18"/>取不尽的。不可说。却是说不尽的。故遂以福德较。 <lb ed="X" n="0770b13"/><lb ed="R040" n="0279a01"/>世界者。世间之方位界限也。有小千。中千。大千之 <lb ed="X" n="0770b14"/><lb ed="R040" n="0279a02"/>名。以其三次言千。故云三千大千。实则一大千耳。 <lb ed="X" n="0770b15"/><lb ed="R040" n="0279a03"/>这佈施。谓施捨。七宝者。金银琉璃珊瑚玛瑙珍珠 <lb ed="X" n="0770b16"/><lb ed="R040" n="0279a04"/>玻璃是也。<persName>佛</persName>欲显无为福。先将有漏之福问之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0770b17"/><lb ed="R040" n="0279a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0770b1701">〇须菩提言甚多。<persName>世尊</persName>。何以故。是福德。即非福德性。 <lb ed="X" n="0770b18"/><lb ed="R040" n="0279a06"/>是故<persName>如来</persName>说福德多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0770b19"/><lb ed="R040" n="0279a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0770b1901">是福德者。事福也。即非福德性者。谓非般若福德 <lb ed="X" n="0770b20"/><lb ed="R040" n="0279a08"/>种姓。既非理福。不趋菩提。止成世间有漏之事福 <lb ed="X" n="0770b21"/><lb ed="R040" n="0279a09"/>而<anchor xml:id="nkr_note_add_0770b2101" n="0770b2101"/><anchor xml:id="beg0770b2101" n="0770b2101"/>已<anchor xml:id="end0770b2101"/>。<persName>如来</persName>说福得多以其有限。得以计其多寡也。</p> <lb ed="X" n="0770b22"/><lb ed="R040" n="0279a10"/><p xml:id="pX25p0770b2201">陈雄曰。世人多以宝施为求福地。不知修性中 <lb ed="X" n="0770b23"/><lb ed="R040" n="0279a11"/>福德。故设为之问以较优劣。持经精进者。率性而 <lb ed="X" n="0770b24"/><lb ed="R040" n="0279a12"/>修也。性弥六虚。福德亦如是。是之谓福德性。聚宝 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0770c" n="0770c"/> <lb ed="X" n="0770c01"/><lb ed="R040" n="0279a13"/>佈施者。藉物而修也。物有限。其福亦有限。故须菩 <lb ed="X" n="0770c02"/><lb ed="R040" n="0279a14"/>提辩论以明之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0770c03"/><lb ed="R040" n="0279a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0770c0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0770j02" n="0770j02"/>〇<persName>佛</persName>言。须菩提。<note place="inline">五字较订補正</note>若复有人。于此经中受持。乃 <lb ed="X" n="0770c04"/><lb ed="R040" n="0279a16"/>至四句偈等。为他人说。其福勝彼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0770c05"/><lb ed="R040" n="0279a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0770c0501">持经之福。勝于宝施。正见此经即般若性也。受文 <lb ed="X" n="0770c06"/><lb ed="R040" n="0279a18"/>字曰受。持義曰持。是自利行。为他人说。是利他行。 <lb ed="X" n="0770c07"/><lb ed="R040" n="0279b01"/>总重因性悟性。非徒诵说也。发言成句为偈。四句 <lb ed="X" n="0770c08"/><lb ed="R040" n="0279b02"/>偈。诸解不一。或指经中二偈。或指无我相四句。圭峰 <lb ed="X" n="0770c09"/><lb ed="R040" n="0279b03"/>谓凡所有相四句最妙。须知<persName>佛</persName>止说偈未尝执一。 <lb ed="X" n="0770c10"/><lb ed="R040" n="0279b04"/>且从经中受持说来。上标乃至。下繫以等。乃是自 <lb ed="X" n="0770c11"/><lb ed="R040" n="0279b05"/>多至少之意。岂可执四句以求著落乎。</p><p xml:id="pX25p0770c1116" cb:place="inline">盛释。诸 <lb ed="X" n="0770c12"/><lb ed="R040" n="0279b06"/>经<persName>佛</persName>偈。多用四句。应作通解。故说一等字。有经而 <lb ed="X" n="0770c13"/><lb ed="R040" n="0279b07"/>後有偈。故下乃至二字。</p><p xml:id="pX25p0770c1310" cb:place="inline">剩闲云。圭峰以凡有所 <lb ed="X" n="0770c14"/><lb ed="R040" n="0279b08"/>相四句。为偈中最妙。未尝废馀偈也。</p><p xml:id="pX25p0770c1415" cb:place="inline">陆腾曰。大 <lb ed="X" n="0770c15"/><lb ed="R040" n="0279b09"/>槪经典。以四句为一偈。不过曰自一经以至一偈云 <lb ed="X" n="0770c16"/><lb ed="R040" n="0279b10"/>尔。说者纷纷。真属无谓。</p><p xml:id="pX25p0770c1610" cb:place="inline">宗註。言擧少以况多。</p> <lb ed="X" n="0770c17"/><lb ed="R040" n="0279b11"/><p xml:id="pX25p0770c1701">廣伸云。上有乃至字。则由一部一章而至于一偈。 <lb ed="X" n="0770c18"/><lb ed="R040" n="0279b12"/>下有等字。则由一偈半偈而至于一句。皆可也。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0771a" n="0771a"/> <lb ed="X" n="0771a01"/><lb ed="R040" n="0279b13"/><p xml:id="pX25p0771a0101">剩闲曰。四偈之外。经中尙多偈句。自一二三四。各 <lb ed="X" n="0771a02"/><lb ed="R040" n="0279b14"/>拈出以见例。如阿耨多罗三藐三菩提。一句偈也。 <lb ed="X" n="0771a03"/><lb ed="R040" n="0279b15"/>不取于相。如如不动。二句偈也。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。 <lb ed="X" n="0771a04"/><lb ed="R040" n="0279b16"/>即非般若波罗蜜。是名般若波罗蜜。三句偈也。如 <lb ed="X" n="0771a05"/><lb ed="R040" n="0279b17"/>来者。无所从来。亦无所去。故名<persName>如来</persName>。四句偈也。随 <lb ed="X" n="0771a06"/><lb ed="R040" n="0279b18"/>经受持。任人领会。二说附参。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0771a07"/><lb ed="R040" n="0280a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0771a0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0771j01" n="0771j01"/>何以故。须菩提。一切诸<persName>佛</persName>。及诸<persName>佛</persName>阿耨多罗三藐三 <lb ed="X" n="0771a08"/><lb ed="R040" n="0280a02"/>菩提法。皆从此经出。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0771a09"/><lb ed="R040" n="0280a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0771a0901">持说甚约。得福甚奢。此何以故。盖以诸<persName>佛</persName>之身。及 <lb ed="X" n="0771a10"/><lb ed="R040" n="0280a04"/>所证之法。皆从此经而出。</p><p xml:id="pX25p0771a1011" cb:place="inline">疏云。菩提名法身。不 <lb ed="X" n="0771a11"/><lb ed="R040" n="0280a05"/>生不灭。人人具有。但以烦恼覆之则隐。今以持说 <lb ed="X" n="0771a12"/><lb ed="R040" n="0280a06"/>之力。妙慧自彰。观破烦恼。法身显现。如灯照物。名 <lb ed="X" n="0771a13"/><lb ed="R040" n="0280a07"/>为了因。是法从此出也。报化名福身。本来无有。是 <lb ed="X" n="0771a14"/><lb ed="R040" n="0280a08"/>万行齐备所致。今以持说之行。能成福身。如种得 <lb ed="X" n="0771a15"/><lb ed="R040" n="0280a09"/>水土。芽苗自发。乃名生因。是<persName>佛</persName>从此出也。</p><p xml:id="pX25p0771a1517" cb:place="inline">王日 <lb ed="X" n="0771a16"/><lb ed="R040" n="0280a10"/>休曰。菩提谓真性。菩提法谓诸<persName>佛</persName>求真性之法也。 <lb ed="X" n="0771a17"/><lb ed="R040" n="0280a11"/>何<persName>佛</persName>非心。何<persName>佛</persName>法非心法。故曰皆从此经出。所以 <lb ed="X" n="0771a18"/><lb ed="R040" n="0280a12"/>般若称为<persName>佛</persName>母。</p><p xml:id="pX25p0771a1807" cb:place="inline">僧若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0771001" n="0771001"/>纳曰。皆从此经出者。非单 <lb ed="X" n="0771a19"/><lb ed="R040" n="0280a13"/>指经文语句言。乃指所说实相般若。即是一心遍 <lb ed="X" n="0771a20"/><lb ed="R040" n="0280a14"/>为诸法性体。一心能生一切法故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0771a21"/><lb ed="R040" n="0280a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0771a2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0771j02" n="0771j02"/>须菩提。所谓<persName>佛</persName>法者。即非<persName>佛</persName>法。是名<persName>佛</persName>法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0771a22"/><lb ed="R040" n="0280a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0771a2201">四字较订補正。<persName>佛</persName>纔说个出生<persName>佛</persName>法。恐人在<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0771a23"/><lb ed="R040" n="0280a17"/>上又生执著。故复呼须菩提以醒之。盖<persName>佛</persName>法在心 <lb ed="X" n="0771a24"/><lb ed="R040" n="0280a18"/>而不在教。非<persName>佛</persName>法者。不执法也。</p><p xml:id="pX25p0771a2413" cb:place="inline">六祖曰。所说一 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0771b" n="0771b"/> <lb ed="X" n="0771b01"/><lb ed="R040" n="0280b01"/>切文字章句。如标如指。依标取物。依指观月。月不 <lb ed="X" n="0771b02"/><lb ed="R040" n="0280b02"/>是指。标不是物。但依经取法。经不是法。经文则肉 <lb ed="X" n="0771b03"/><lb ed="R040" n="0280b03"/>眼可见。法则慧眼能见。若无慧眼。但见其文。不见 <lb ed="X" n="0771b04"/><lb ed="R040" n="0280b04"/>其法。若不见法。即不解<persName>佛</persName>意。不解<persName>佛</persName>意。徒然诵经。 <lb ed="X" n="0771b05"/><lb ed="R040" n="0280b05"/>不成<persName>佛</persName>道。</p><p xml:id="pX25p0771b0505" cb:place="inline">〇筏喩曰<persName>佛</persName>法即非<persName>佛</persName>法。申明无为法 <lb ed="X" n="0771b06"/><lb ed="R040" n="0280b06"/>也。下章问答四果。申明一切圣贤皆以无为法而 <lb ed="X" n="0771b07"/><lb ed="R040" n="0280b07"/>有差别也。</p> <lb ed="X" n="0771b08"/><lb ed="R040" n="0280b08"/><p xml:id="pX25p0771b0801">△此节。乃蹑前略答中。遮众生断见。为第一番较 <lb ed="X" n="0771b09"/><lb ed="R040" n="0280b09"/>量功德也。尊者领悟。指出一性字。见得真性福德 <lb ed="X" n="0771b10"/><lb ed="R040" n="0280b10"/>无量无边。持经勝于宝施。正见此经即般若性也。 <lb ed="X" n="0771b11"/><lb ed="R040" n="0280b11"/><persName>佛</persName>法皆从此经出。言此经为般若真谛。能为法身 <lb ed="X" n="0771b12"/><lb ed="R040" n="0280b12"/>作了因。能为报化作生因也。<persName>佛</persName>恐人执著经相。即 <lb ed="X" n="0771b13"/><lb ed="R040" n="0280b13"/>于言下扫之。</p><p xml:id="pX25p0771b1306" cb:place="inline">盛释云。<persName>佛</persName>法者。真谛之理。即<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0771b14"/><lb ed="R040" n="0280b14"/>圆觉妙心。</p><p xml:id="pX25p0771b1405" cb:place="inline">憨山云。般若。乃是能出生<persName>佛</persName>法者。本 <lb ed="X" n="0771b15"/><lb ed="R040" n="0280b15"/>非<persName>佛</persName>法也。</p><p xml:id="pX25p0771b1505" cb:place="inline">剩闲曰。般若本非<persName>佛</persName>法。指实相般若 <lb ed="X" n="0771b16"/><lb ed="R040" n="0280b16"/>言。若观照般若。与文字般若。便可云<persName>佛</persName>法矣。</p><p xml:id="pX25p0771b1618" cb:place="inline">秦 <lb ed="X" n="0771b17"/><lb ed="R040" n="0280b17"/>大音曰。下文四果。当直接差别一气说。云何插入 <lb ed="X" n="0771b18"/><lb ed="R040" n="0280b18"/>福德。盖此经宗旨。遮有遮无。才说无为。恐人堕在 <lb ed="X" n="0771b19"/><lb ed="R040" n="0281a01"/>无边。忙中急下一转。遂言福德<persName>佛</persName>法。以明有<persName>佛</persName>有 <lb ed="X" n="0771b20"/><lb ed="R040" n="0281a02"/>法。又恐人执定<persName>佛</persName>法。遂成法相。故言即非以扫之。 <lb ed="X" n="0771b21"/><lb ed="R040" n="0281a03"/>转转层翻。一团圆義。</p><p xml:id="pX25p0771b2109" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0771j03" n="0771j03"/>〇盛释云。<anchor xml:id="nkr_note_add_0771b2101" n="0771b2101"/><anchor xml:id="beg0771b2101" n="0771b2101"/>已<anchor xml:id="end0771b2101"/>上数段。无住降 <lb ed="X" n="0771b22"/><lb ed="R040" n="0281a04"/>心。是实相般若妙行。即见<persName>如来</persName>。是实相般若真体。 <lb ed="X" n="0771b23"/><lb ed="R040" n="0281a05"/>无法可得。是实相般若真果。无法可说。是实相般 <lb ed="X" n="0771b24"/><lb ed="R040" n="0281a06"/>若妙教。後此扩充小行俱归大乘。使三乘同一解 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0771c" n="0771c"/> <lb ed="X" n="0771c01"/><lb ed="R040" n="0281a07"/>脱也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0771c02"/><lb ed="R040" n="0281a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一相无相分第九</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0771j04" n="0771j04"/>〇一相无相分第九</head> <lb ed="X" n="0771c03"/><lb ed="R040" n="0281a09"/><p xml:id="pX25p0771c0301">四果似有一相。而实无有。</p><p xml:id="pX25p0771c0311" cb:place="inline">〇此言四果皆以无 <lb ed="X" n="0771c04"/><lb ed="R040" n="0281a10"/>为法。</p><p xml:id="pX25p0771c0403" cb:place="inline">觉非曰。有法可得。有道可成。即是有为。 <lb ed="X" n="0771c05"/><lb ed="R040" n="0281a11"/>未免著相。四果虽浅深不同。而无为则一。故曰 <lb ed="X" n="0771c06"/><lb ed="R040" n="0281a12"/>一相无相。</p><p xml:id="pX25p0771c0605" cb:place="inline">〇此第九分。与下第十分。是历征一 <lb ed="X" n="0771c07"/><lb ed="R040" n="0281a13"/>切圣贤证修处。皆不可取说。以证<persName>佛</persName>法即非<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0771c08"/><lb ed="R040" n="0281a14"/>法之意。全要看<persName>如来</persName>钳锤妙密。空生解悟深微 <lb ed="X" n="0771c09"/><lb ed="R040" n="0281a15"/>处。</p> <lb ed="X" n="0771c10"/><lb ed="R040" n="0281a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0771c1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0771j05" n="0771j05"/>须菩提于意云何。须陀洹<note place="inline">人名。乃梵语华言入流</note>能作是念。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0771c11"/><lb ed="R040" n="0281a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0771c1101">指下得果之念。能字。各本俱未及解。疑指证果时 <lb ed="X" n="0771c12"/><lb ed="R040" n="0281a18"/>说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0771c13"/><lb ed="R040" n="0281b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0771c1301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0771j06" n="0771j06"/>我得须陀洹果不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0771c14"/><lb ed="R040" n="0281b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0771c1401"><persName>佛</persName>氏有因有果。能修是因。即得是果。如种桃得桃。 <lb ed="X" n="0771c15"/><lb ed="R040" n="0281b03"/>种李得李。我指四果之人。念我得果与否也。</p><p xml:id="pX25p0771c1518" cb:place="inline">〇盛 <lb ed="X" n="0771c16"/><lb ed="R040" n="0281b04"/>释。此承上不可取不可说来。作第三番探验。上言 <lb ed="X" n="0771c17"/><lb ed="R040" n="0281b05"/>无为法不可取。恐声闻各取自果。而须菩提正四 <lb ed="X" n="0771c18"/><lb ed="R040" n="0281b06"/>果中人。故问以得果之人。作念我<anchor xml:id="nkr_note_add_0771c1801" n="0771c1801"/><anchor xml:id="beg0771c1801" n="0771c1801"/>已<anchor xml:id="end0771c1801"/>得果不。尊者 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0772a" n="0772a"/> <lb ed="X" n="0772a01"/><lb ed="R040" n="0281b07"/>一一辩论。言所得之实。即言无念之故。末复以<anchor xml:id="nkr_note_add_0772a0101" n="0772a0101"/><anchor xml:id="beg0772a0101" n="0772a0101"/>己<anchor xml:id="end0772a0101"/> <lb ed="X" n="0772a02"/><lb ed="R040" n="0281b08"/>之无念无行。切为证明之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772a03"/><lb ed="R040" n="0281b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0772a0301">〇须菩提言不也。<persName>世尊</persName>。<note place="inline">谓证果人不作是念</note>何以故。<note place="inline">何故不作</note>须陀 <lb ed="X" n="0772a04"/><lb ed="R040" n="0281b10"/>洹名为入流。而无所入。<note place="inline">无取著心</note>不入色声香味触法。是 <lb ed="X" n="0772a05"/><lb ed="R040" n="0281b11"/>名须陀洹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772a06"/><lb ed="R040" n="0281b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0772a0601">入流者。谓初入其门。能见道位。得预圣人之流也。 <lb ed="X" n="0772a07"/><lb ed="R040" n="0281b13"/>无所入者。不著入流之相也。但未能顿悟真空。仅 <lb ed="X" n="0772a08"/><lb ed="R040" n="0281b14"/>能離粗重烦恼。不入六尘境界耳。名须陀洹。以是 <lb ed="X" n="0772a09"/><lb ed="R040" n="0281b15"/>之故。</p><p xml:id="pX25p0772a0903" cb:place="inline">此声闻初果。自声教而悟者曰声闻。能逆凡 <lb ed="X" n="0772a10"/><lb ed="R040" n="0281b16"/>流。故入圣流。</p><p xml:id="pX25p0772a1006" cb:place="inline">〇此言初果以无相证。此果<anchor xml:id="nkr_note_add_0772a1001" n="0772a1001"/><anchor xml:id="beg0772a1001" n="0772a1001"/>已<anchor xml:id="end0772a1001"/>断见 <lb ed="X" n="0772a11"/><lb ed="R040" n="0281b17"/>惑。離四趣生。然未能捨離尘境。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772a12"/><lb ed="R040" n="0281b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0772a1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0772j01" n="0772j01"/>〇须菩提于意云何。斯陀含<note place="inline">华言一来</note>能作是念。我得斯 <lb ed="X" n="0772a13"/><lb ed="R040" n="0282a01"/>陀含果不。</p><p xml:id="pX25p0772a1305" cb:place="inline">〇须菩提言不也。<persName>世尊</persName>。何以故。斯陀含名 <lb ed="X" n="0772a14"/><lb ed="R040" n="0282a02"/>一往来。而实无往来。是名斯陀含。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772a15"/><lb ed="R040" n="0282a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0772a1501">一往来者。谓一往天上。一生人间。便得涅槃。</p><p xml:id="pX25p0772a1518" cb:place="inline">六祖 <lb ed="X" n="0772a16"/><lb ed="R040" n="0282a04"/>云。前念起妄。後念即止。前念有著。後念即離。目睹 <lb ed="X" n="0772a17"/><lb ed="R040" n="0282a05"/>诸境。此心还有一生一灭。无第二生灭。故言一往 <lb ed="X" n="0772a18"/><lb ed="R040" n="0282a06"/>来。然<anchor xml:id="nkr_note_add_0772a1801" n="0772a1801"/><anchor xml:id="beg0772a1801" n="0772a1801"/>已<anchor xml:id="end0772a1801"/>悟真空。究竟能出離生死。不受轮转。实无 <lb ed="X" n="0772a19"/><lb ed="R040" n="0282a07"/>往来之相也。名斯陀含以是之故。</p><p xml:id="pX25p0772a1914" cb:place="inline">此声闻第二果。 <lb ed="X" n="0772a20"/><lb ed="R040" n="0282a08"/>比入流又高一级。</p><p xml:id="pX25p0772a2008" cb:place="inline">〇此言二果以无相证。此果人 <lb ed="X" n="0772a21"/><lb ed="R040" n="0282a09"/>于欲界九品修惑。前六品尽。後三品未断。故虽往 <lb ed="X" n="0772a22"/><lb ed="R040" n="0282a10"/>上界。仍来欲界受生。唯能断尽馀惑。始无往来。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772a23"/><lb ed="R040" n="0282a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0772a2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0772j02" n="0772j02"/>〇须菩提于意云何。阿那含<note place="inline">华言不来亦名出欲</note>能作是念。我 <lb ed="X" n="0772a24"/><lb ed="R040" n="0282a12"/>得阿那含果不。</p><p xml:id="pX25p0772a2407" cb:place="inline">〇须菩提言不也。<persName>世尊</persName>。何以故。阿那 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0772b" n="0772b"/> <lb ed="X" n="0772b01"/><lb ed="R040" n="0282a13"/>含名为不来。而实无不来。是故名阿那含。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b02"/><lb ed="R040" n="0282a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0772b0201">不来者。人间报谢。直生四禅天上更不还来欲界 <lb ed="X" n="0772b03"/><lb ed="R040" n="0282a15"/>受生。实无不来者。本性淸净光明。真空无我。不见 <lb ed="X" n="0772b04"/><lb ed="R040" n="0282a16"/>可欲。本无欲界。故实无不来也。名阿那含。以是之 <lb ed="X" n="0772b05"/><lb ed="R040" n="0282a17"/>故。</p><p xml:id="pX25p0772b0502" cb:place="inline">此声闻第三果。比尙有往来。又高一级。</p><p xml:id="pX25p0772b0517" cb:place="inline">〇此明 <lb ed="X" n="0772b06"/><lb ed="R040" n="0282a18"/>三果以无相证。此果断欲界九品修惑净尽。故直 <lb ed="X" n="0772b07"/><lb ed="R040" n="0282b01"/>往天宫。不来欲界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b08"/><lb ed="R040" n="0282b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0772b0801">〇须菩提于意云何。阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b09"/><lb ed="R040" n="0282b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0772b0901">华言无生。谓诸漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0772b0901" n="0772b0901"/><anchor xml:id="beg0772b0901" n="0772b0901"/>已<anchor xml:id="end0772b0901"/>尽。无复烦恼。更不于三界内 <lb ed="X" n="0772b10"/><lb ed="R040" n="0282b04"/>受生。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0772j03" n="0772j03"/>亦云无学。究竟真理。无法可学也。</p><p xml:id="pX25p0772b1019" cb:place="inline">集解。阿 <lb ed="X" n="0772b11"/><lb ed="R040" n="0282b05"/>罗汉。具无烦恼。不受生。<persName>应供</persName>养三義。谓三界见思 <lb ed="X" n="0772b12"/><lb ed="R040" n="0282b06"/>烦恼尽。不受後世所有之身。应受人天廣大供养。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b13"/><lb ed="R040" n="0282b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0772b1301">能作是念。我得阿罗汉道不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b14"/><lb ed="R040" n="0282b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0772b1401">阿罗汉得无相之理。人法俱空。<anchor xml:id="nkr_note_add_0772b1401" n="0772b1401"/><anchor xml:id="beg0772b1401" n="0772b1401"/>已<anchor xml:id="end0772b1401"/>证涅槃。声闻之 <lb ed="X" n="0772b15"/><lb ed="R040" n="0282b09"/>道。至此圆满而至极。故不名果而名道。</p><p xml:id="pX25p0772b1516" cb:place="inline">正解云。 <lb ed="X" n="0772b16"/><lb ed="R040" n="0282b10"/>前三段言果。犹华之结果。有工夫成实義。阿罗汉 <lb ed="X" n="0772b17"/><lb ed="R040" n="0282b11"/>言道。至此彻悟。有于理得证義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b18"/><lb ed="R040" n="0282b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0772b1801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0772j04" n="0772j04"/>〇须菩提言不也。<persName>世尊</persName>。何以故。实无有法。名阿罗汉。 <lb ed="X" n="0772b19"/><lb ed="R040" n="0282b13"/><persName>世尊</persName>。若阿罗汉作是念。我得阿罗汉道。即为著我人 <lb ed="X" n="0772b20"/><lb ed="R040" n="0282b14"/>众生寿者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772b21"/><lb ed="R040" n="0282b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0772b2101">李文会曰。实无有法者。谓无烦恼可断。无贪嗔可 <lb ed="X" n="0772b22"/><lb ed="R040" n="0282b16"/>離。情无逆顺。境智俱忘。无丝毫之法可取。斯名之 <lb ed="X" n="0772b23"/><lb ed="R040" n="0282b17"/>为阿罗汉也。若作念谓我得阿罗汉道。即著四相。 <lb ed="X" n="0772b24"/><lb ed="R040" n="0282b18"/>与阿罗汉地位隔。何以称阿罗汉耶。</p><p xml:id="pX25p0772b2415" cb:place="inline">经贯云。实 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0772c" n="0772c"/> <lb ed="X" n="0772c01"/><lb ed="R040" n="0283a01"/>无有法。尘心净尽。无法可学也。学到无法可学。方 <lb ed="X" n="0772c02"/><lb ed="R040" n="0283a02"/>得阿罗汉道。若作是念。我得其道。即无异著四相。 <lb ed="X" n="0772c03"/><lb ed="R040" n="0283a03"/>降伏之且不暇。岂能无法可学乎。</p><p xml:id="pX25p0772c0314" cb:place="inline">〇此明四果以 <lb ed="X" n="0772c04"/><lb ed="R040" n="0283a04"/>无相证。此果断三界见思烦恼俱尽。</p><p xml:id="pX25p0772c0415" cb:place="inline">〇四果人俱 <lb ed="X" n="0772c05"/><lb ed="R040" n="0283a05"/>无得果之心。可见圣贤皆以无为法全不住相矣。 <lb ed="X" n="0772c06"/><lb ed="R040" n="0283a06"/>但四果只是了一身。不度众生。<persName>佛</persName>门谓之小乘。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772c07"/><lb ed="R040" n="0283a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0772c0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0772j05" n="0772j05"/><persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说我得无诤三昧人中最为第一。是第一離 <lb ed="X" n="0772c08"/><lb ed="R040" n="0283a08"/>欲阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0772c09"/><lb ed="R040" n="0283a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0772c0901">诤者。争也。尘念欲行。道念欲遣。犹如水火不相和 <lb ed="X" n="0772c10"/><lb ed="R040" n="0283a10"/>合。两念相争也。无诤。则理欲俱忘。一念不起。是为 <lb ed="X" n="0772c11"/><lb ed="R040" n="0283a11"/>三昧。</p><p xml:id="pX25p0772c1103" cb:place="inline">疏云。无诤者。離智惑二障也。離惑。则不著 <lb ed="X" n="0772c12"/><lb ed="R040" n="0283a12"/>有相。離智。则不著无相。一念不生。诸法无诤。又心 <lb ed="X" n="0772c13"/><lb ed="R040" n="0283a13"/>无生灭去来。唯有本觉常照。故名无诤三昧。</p><p xml:id="pX25p0772c1318" cb:place="inline">廣 <lb ed="X" n="0772c14"/><lb ed="R040" n="0283a14"/>录云。三昧。此云正定。心无生灭是也。亦云正受。心 <lb ed="X" n="0772c15"/><lb ed="R040" n="0283a15"/>不受一法是也。亦云正见。又云正觉。远離九十五 <lb ed="X" n="0772c16"/><lb ed="R040" n="0283a16"/>种邪见是也。</p><p xml:id="pX25p0772c1606" cb:place="inline">按四義当以定为主。见乃定之见。 <lb ed="X" n="0772c17"/><lb ed="R040" n="0283a17"/>觉亦定之觉。受亦定之受也。</p><p xml:id="pX25p0772c1712" cb:place="inline">剩闲曰。即是本来 <lb ed="X" n="0772c18"/><lb ed="R040" n="0283a18"/>静觉心。经中不取于相。如如不动。即三昧正定之 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0773a" n="0773a"/> <lb ed="X" n="0773a01"/><lb ed="R040" n="0283b01"/>註脚也。</p><p xml:id="pX25p0773a0104" cb:place="inline">人中。谓弟子之中。離欲者。断尽见思影子。 <lb ed="X" n="0773a02"/><lb ed="R040" n="0283b02"/>幷不作一证心。即无得无说之真旨也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773a03"/><lb ed="R040" n="0283b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0773a0301"><persName>世尊</persName>。我不作是念。我是離欲阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773a04"/><lb ed="R040" n="0283b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0773a0401">我却不作是念。谓我是離欲阿罗汉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773a05"/><lb ed="R040" n="0283b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0773a0501"><persName>世尊</persName>。我若作是念。我得阿罗汉道。<persName>世尊</persName>则<note place="inline">一作即</note>不说 <lb ed="X" n="0773a06"/><lb ed="R040" n="0283b06"/>须菩提是乐阿兰那行者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773a07"/><lb ed="R040" n="0283b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0773a0701">阿兰那。华言寂静。亦云无事。</p><p xml:id="pX25p0773a0712" cb:place="inline">颜丙曰。阿兰那行 <lb ed="X" n="0773a08"/><lb ed="R040" n="0283b08"/>者。谓无我人行也。即是淸净行。外不见所行之法。 <lb ed="X" n="0773a09"/><lb ed="R040" n="0283b09"/>内不见能行之心。是行而不以为行也。行者。作修 <lb ed="X" n="0773a10"/><lb ed="R040" n="0283b10"/>行人看。言我若以離欲之想自存。则<persName>佛</persName>于诸弟子 <lb ed="X" n="0773a11"/><lb ed="R040" n="0283b11"/>中。不应以我为好乐阿兰那行者矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773a12"/><lb ed="R040" n="0283b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0773a1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0773j01" n="0773j01"/>以须菩提实无所行<note place="inline">不著行相</note>。而名须菩提是乐阿兰那 <lb ed="X" n="0773a13"/><lb ed="R040" n="0283b13"/>行<note place="interlinear">作一句读</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773a14"/><lb ed="R040" n="0283b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0773a1401">实无所行者。本性空寂。虽随缘赴感。而实无所行 <lb ed="X" n="0773a15"/><lb ed="R040" n="0283b15"/>也。无得阿罗汉道心。故行而不以为行。此之谓真 <lb ed="X" n="0773a16"/><lb ed="R040" n="0283b16"/>行。所以名乐阿兰那行。</p><p xml:id="pX25p0773a1610" cb:place="inline">〇此明辟支<persName>佛</persName>以无相证。</p> <lb ed="X" n="0773a17"/><lb ed="R040" n="0283b17"/><p xml:id="pX25p0773a1701">集解云。此节蒙上第四果须菩提自述其所造。 <lb ed="X" n="0773a18"/><lb ed="R040" n="0283b18"/>以证无为法也。四果证处。皆无法可取。可悟<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0773a19"/><lb ed="R040" n="0284a01"/>即非<persName>佛</persName>法矣。</p> <lb ed="X" n="0773a20"/><lb ed="R040" n="0284a02"/><p xml:id="pX25p0773a2001">△上文说无为不可取。不可说。则修行当以无念 <lb ed="X" n="0773a21"/><lb ed="R040" n="0284a03"/>为宗。无著为用。<persName>佛</persName>恐诸菩萨求<persName>佛</persName>果心急。则有所 <lb ed="X" n="0773a22"/><lb ed="R040" n="0284a04"/>得心难忘。故擧四果以设问。</p><p xml:id="pX25p0773a2212" cb:place="inline">决疑云。此示无住 <lb ed="X" n="0773a23"/><lb ed="R040" n="0284a05"/>真宗也。<persName>佛</persName>言法非可取。<persName>佛</persName>不可求。恐闻者进退无 <lb ed="X" n="0773a24"/><lb ed="R040" n="0284a06"/>據故。以四果逆征之。俱从贤圣无为中差别来。及 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0773b" n="0773b"/> <lb ed="X" n="0773b01"/><lb ed="R040" n="0284a07"/>须菩提详言三果。复自为证明。了无执著。则四果 <lb ed="X" n="0773b02"/><lb ed="R040" n="0284a08"/>皆无住处。足见<persName>如来</persName>菩提。必无可住之理矣。</p><p xml:id="pX25p0773b0218" cb:place="inline">〇徐 <lb ed="X" n="0773b03"/><lb ed="R040" n="0284a09"/>士英曰。<persName>佛</persName>说四果。自有等级。第一云不入色声香 <lb ed="X" n="0773b04"/><lb ed="R040" n="0284a10"/>味触法。是知欲境当避。如初生果。第二云一往来。 <lb ed="X" n="0773b05"/><lb ed="R040" n="0284a11"/>是蹈欲境不再。如方硕果。第三云不来。是去欲如 <lb ed="X" n="0773b06"/><lb ed="R040" n="0284a12"/>遗。如<anchor xml:id="nkr_note_add_0773b0601" n="0773b0601"/><anchor xml:id="beg0773b0601" n="0773b0601"/>已<anchor xml:id="end0773b0601"/>熟果。第四云離欲。是无欲可除。如既收果。 <lb ed="X" n="0773b07"/><lb ed="R040" n="0284a13"/>宋儒谓释氏有上达而无下学。观此亦是下学上 <lb ed="X" n="0773b08"/><lb ed="R040" n="0284a14"/>达处。</p><p xml:id="pX25p0773b0803" cb:place="inline">王真如曰。此是渐教如此。若是无上菩提。 <lb ed="X" n="0773b09"/><lb ed="R040" n="0284a15"/>顿悟真空。即此金刚般若波罗蜜。超入<persName>佛</persName>地矣。又 <lb ed="X" n="0773b10"/><lb ed="R040" n="0284a16"/>何四果之足云。</p><p xml:id="pX25p0773b1007" cb:place="inline">剩闲曰。今生顿超<persName>佛</persName>地。必从前 <lb ed="X" n="0773b11"/><lb ed="R040" n="0284a17"/>生渐修中来。若是白地凡夫。岂能顿悟。故经以大 <lb ed="X" n="0773b12"/><lb ed="R040" n="0284a18"/>乘为宗。兼说二乘。正见顿之不可无渐。而渐之不 <lb ed="X" n="0773b13"/><lb ed="R040" n="0284b01"/>可自画于顿也。</p><p xml:id="pX25p0773b1307" cb:place="inline">宋征舆曰。果可证。无可得。道可 <lb ed="X" n="0773b14"/><lb ed="R040" n="0284b02"/>成。亦无可得。无得之得。其庶幾乎。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0773b15"/><lb ed="R040" n="0284b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">莊严净土分第十</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0773j02" n="0773j02"/>〇莊严净土分第十</head> <lb ed="X" n="0773b16"/><lb ed="R040" n="0284b04"/><p xml:id="pX25p0773b1601">非外面修饰之莊严。乃心地淸净之莊严。故谓 <lb ed="X" n="0773b17"/><lb ed="R040" n="0284b05"/>莊严净土。</p><p xml:id="pX25p0773b1705" cb:place="inline">〇此言<persName>佛</persName>菩萨皆以无为法。而为无 <lb ed="X" n="0773b18"/><lb ed="R040" n="0284b06"/>意<anchor xml:id="nkr_note_add_0773b1801" n="0773b1801"/><anchor xml:id="beg0773b1801" n="0773b1801"/>已<anchor xml:id="end0773b1801"/>完。是<persName>佛</persName>亦以无相证。</p><p xml:id="pX25p0773b1811" cb:place="inline">〇觉非曰。自性本来 <lb ed="X" n="0773b19"/><lb ed="R040" n="0284b07"/>淸净。无假莊严。但莊严亦不在莊严上。净心乃 <lb ed="X" n="0773b20"/><lb ed="R040" n="0284b08"/>所以莊严也。</p><p xml:id="pX25p0773b2006" cb:place="inline">〇此分是证明<persName>佛</persName>菩萨之授记。严 <lb ed="X" n="0773b21"/><lb ed="R040" n="0284b09"/>土。不可取说。结劝诸菩萨无住生心。因发喩以 <lb ed="X" n="0773b22"/><lb ed="R040" n="0284b10"/>明无相身之大。而空生深解也。</p> <lb ed="X" n="0773b23"/><lb ed="R040" n="0284b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0773b2301"><persName>佛</persName>告须菩提。于意云何。<persName>如来</persName><note place="inline">释迦自称</note>昔在燃灯<persName>佛</persName>所。于 <lb ed="X" n="0773b24"/><lb ed="R040" n="0284b12"/>法有所得不。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0773c" n="0773c"/> <lb ed="X" n="0773c01"/><lb ed="R040" n="0284b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0773c0101">上言声闻不作得念果。盖就证果时言也。若在因 <lb ed="X" n="0773c02"/><lb ed="R040" n="0284b14"/>地修行。师资授受。必须有个契合证據处。岂可亦 <lb ed="X" n="0773c03"/><lb ed="R040" n="0284b15"/>言无取耶。所以<persName>佛</persName>将自<anchor xml:id="nkr_note_add_0773c0301" n="0773c0301"/><anchor xml:id="beg0773c0301" n="0773c0301"/>己<anchor xml:id="end0773c0301"/>因地中事问之。若道有 <lb ed="X" n="0773c04"/><lb ed="R040" n="0284b16"/>所得。得个甚么。若道无所得。因何授记。</p><p xml:id="pX25p0773c0416" cb:place="inline">燃灯<persName>佛</persName>。即 <lb ed="X" n="0773c05"/><lb ed="R040" n="0284b17"/>定光<persName>佛</persName>。是释迦<persName>佛</persName>授记之师。<persName>佛</persName>生时。有光于眼耳 <lb ed="X" n="0773c06"/><lb ed="R040" n="0284b18"/>口鼻百孔中放出。如灯之明。故号燃灯。此问全欲 <lb ed="X" n="0773c07"/><lb ed="R040" n="0285a01"/>空一得字。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773c08"/><lb ed="R040" n="0285a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0773c0801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0773j03" n="0773j03"/>〇不也。<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>在燃灯<persName>佛</persName>所。于法实无所得。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0773c09"/><lb ed="R040" n="0285a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0773c0901">大圆曰。尊者答云实无所得。即自果中实无有法 <lb ed="X" n="0773c10"/><lb ed="R040" n="0285a04"/>之理也。盖谓成<persName>佛</persName>由本心觉悟。虽燃灯有说。释迦 <lb ed="X" n="0773c11"/><lb ed="R040" n="0285a05"/>有闻。然语言从缘。无自性体。非智证法。<persName>如来</persName>当日。 <lb ed="X" n="0773c12"/><lb ed="R040" n="0285a06"/>唯以自无分别。智证自无差别。理智与理冥。神与 <lb ed="X" n="0773c13"/><lb ed="R040" n="0285a07"/>境会。岂有所取所说耶。不过印契此心而<anchor xml:id="nkr_note_add_0773c1301" n="0773c1301"/><anchor xml:id="beg0773c1301" n="0773c1301"/>已<anchor xml:id="end0773c1301"/>。</p><p xml:id="pX25p0773c1318" cb:place="inline">如 <lb ed="X" n="0773c14"/><lb ed="R040" n="0285a08"/>如曰。昔在燃灯<persName>佛</persName>所。其时尙未作<persName>佛</persName>。似不能不依 <lb ed="X" n="0773c15"/><lb ed="R040" n="0285a09"/>法修行。于法难言无得。不知<persName>如来</persName>修幻之时。即離 <lb ed="X" n="0773c16"/><lb ed="R040" n="0285a10"/>法幻。岂待证果。方照蕴空。于法无得。不是摒除一 <lb ed="X" n="0773c17"/><lb ed="R040" n="0285a11"/>切。乃无法相。亦无非法相也。实字。与上文实字相 <lb ed="X" n="0773c18"/><lb ed="R040" n="0285a12"/>应。无得。原是实相。不属断灭。</p><p xml:id="pX25p0773c1812" cb:place="inline">〇此第四番探验。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0774a" n="0774a"/> <lb ed="X" n="0774a01"/><lb ed="R040" n="0285a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0774a0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0774j01" n="0774j01"/>〇须菩提于意云何。菩萨莊严<persName>佛</persName>土不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774a02"/><lb ed="R040" n="0285a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0774a0201">菩提受记。不可取说。固矣。<persName>如来</persName>为菩萨时。修六度 <lb ed="X" n="0774a03"/><lb ed="R040" n="0285a15"/>万行。莊严<persName>佛</persName>土否。</p><p xml:id="pX25p0774a0308" cb:place="inline">盛註。欲显法性真土。先擧相 <lb ed="X" n="0774a04"/><lb ed="R040" n="0285a16"/>土问之。莊严<persName>佛</persName>土。如金地宝林之类。凡造寺写经。 <lb ed="X" n="0774a05"/><lb ed="R040" n="0285a17"/>佈施供养。总是著相莊严也。</p><p xml:id="pX25p0774a0512" cb:place="inline">正解。莊严<persName>佛</persName>土。是 <lb ed="X" n="0774a06"/><lb ed="R040" n="0285a18"/>从境说。答亦从境答。谈境正所以征心。见心为真 <lb ed="X" n="0774a07"/><lb ed="R040" n="0285b01"/>实。境为虚假。境本乎心。因心现境。故菩萨不事境 <lb ed="X" n="0774a08"/><lb ed="R040" n="0285b02"/>而事心也。</p><p xml:id="pX25p0774a0805" cb:place="inline">剩闲曰。修行度众。必假淸净<persName>佛</persName>土者。 <lb ed="X" n="0774a09"/><lb ed="R040" n="0285b03"/>心固可以现境。境亦可以摄心。此<persName>佛</persName>所以既说心 <lb ed="X" n="0774a10"/><lb ed="R040" n="0285b04"/>宗第一義。而又说净土第二義以度众也。<persName>佛</persName>为度 <lb ed="X" n="0774a11"/><lb ed="R040" n="0285b05"/>众生而现土。菩萨为度众生而修现土因。修现土 <lb ed="X" n="0774a12"/><lb ed="R040" n="0285b06"/>因者。生淸净心。兼修六度万行也。经不言者。擧心 <lb ed="X" n="0774a13"/><lb ed="R040" n="0285b07"/>以该行也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774a14"/><lb ed="R040" n="0285b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0774a1401">〇不也。<persName>世尊</persName>。何以故。莊严<persName>佛</persName>土者。即非莊严是名莊 <lb ed="X" n="0774a15"/><lb ed="R040" n="0285b09"/>严。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774a16"/><lb ed="R040" n="0285b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0774a1601">菩萨修六度万行。佐扬<persName>佛</persName>化。非不莊严<persName>佛</persName>土。但不 <lb ed="X" n="0774a17"/><lb ed="R040" n="0285b11"/>取外相莊严。六度万行。皆无为法。淸净行。不曾著 <lb ed="X" n="0774a18"/><lb ed="R040" n="0285b12"/>相<persName>佛</persName>土。用意莊严。<persName>佛</persName>土因<persName>佛</persName>而有。<persName>佛</persName>迁化而度亦 <lb ed="X" n="0774a19"/><lb ed="R040" n="0285b13"/>壞。则莊严非实有。一时虚名为莊严耳。</p><p xml:id="pX25p0774a1916" cb:place="inline">盛释。莊 <lb ed="X" n="0774a20"/><lb ed="R040" n="0285b14"/>严<persName>佛</persName>土。谓相土也。维摩经云。随其心净。则<persName>佛</persName>土净。 <lb ed="X" n="0774a21"/><lb ed="R040" n="0285b15"/>乃性土也。尊者知自性<persName>佛</persName>土。本来具足。不假莊严。 <lb ed="X" n="0774a22"/><lb ed="R040" n="0285b16"/>故云即非莊严。心常淸净。无严而严也。又云是名 <lb ed="X" n="0774a23"/><lb ed="R040" n="0285b17"/>莊严。性空处。有不壞相。即实相莊严也。下文<persName>佛</persName>以 <lb ed="X" n="0774a24"/><lb ed="R040" n="0285b18"/>净心莊严示之。</p><p xml:id="pX25p0774a2407" cb:place="inline">〇此言严土不可取。第五番探验。 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0774b" n="0774b"/> <lb ed="X" n="0774b01"/><lb ed="R040" n="0286a01"/>见得<persName>佛</persName>果无住。<persName>佛</persName>所住处。亦无为住也。</p><p xml:id="pX25p0774b0116" cb:place="inline">廣录。莊 <lb ed="X" n="0774b02"/><lb ed="R040" n="0286a02"/>严。以境言。莊。端正装饰也。严。齐整谨饬也。以心言。 <lb ed="X" n="0774b03"/><lb ed="R040" n="0286a03"/>真性不乱曰莊。邪妄不入曰严。<persName>佛</persName>土。以境言。谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0774b04"/><lb ed="R040" n="0286a04"/>世界。以心言。指本来心地。谓之<persName>佛</persName>土者。<persName>佛</persName>心不失 <lb ed="X" n="0774b05"/><lb ed="R040" n="0286a05"/>本来。能全心地。犹儒家言道。归之圣人耳。五行。土 <lb ed="X" n="0774b06"/><lb ed="R040" n="0286a06"/>居中央。出生万物。心居中道。出生万法。故以土喩 <lb ed="X" n="0774b07"/><lb ed="R040" n="0286a07"/>心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b08"/><lb ed="R040" n="0286a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0774b0801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0774j02" n="0774j02"/>〇是故须菩提。诸菩萨摩诃萨。应如是生淸净心<note place="interlinear">点明问意</note>。不 <lb ed="X" n="0774b09"/><lb ed="R040" n="0286a09"/>应住色生心。不应住声香味触法生心。应无所住而 <lb ed="X" n="0774b10"/><lb ed="R040" n="0286a10"/>生其心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774b11"/><lb ed="R040" n="0286a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0774b1101">须菩提能领<persName>佛</persName>旨。<persName>佛</persName>于是顺其词。而语之。菩萨莊 <lb ed="X" n="0774b12"/><lb ed="R040" n="0286a12"/>严。既不在外饰。则当内求于心。心本淸净。知诱物 <lb ed="X" n="0774b13"/><lb ed="R040" n="0286a13"/>化。乃不淸净。既知<persName>佛</persName>法无所得。又知莊严非莊严。 <lb ed="X" n="0774b14"/><lb ed="R040" n="0286a14"/>此无取无著淸净心也。诸学道菩萨。当如是湛然 <lb ed="X" n="0774b15"/><lb ed="R040" n="0286a15"/>常虚而不染。寂然常定而不淆。以生淸净心。不当 <lb ed="X" n="0774b16"/><lb ed="R040" n="0286a16"/>住在色声香味触法上生心。一有所住。便为六尘 <lb ed="X" n="0774b17"/><lb ed="R040" n="0286a17"/>所缚。妄念旋起。不能淸净矣。须知淸净心妙圆周 <lb ed="X" n="0774b18"/><lb ed="R040" n="0286a18"/>遍。不泥方所。本无所住也。当于无所住处而生其 <lb ed="X" n="0774b19"/><lb ed="R040" n="0286b01"/>心。斯真莊严。斯真淸净。</p><p xml:id="pX25p0774b1910" cb:place="inline">盛释。此<persName>世尊</persName>以净心莊 <lb ed="X" n="0774b20"/><lb ed="R040" n="0286b02"/>严示之。乃第一番结劝。前以不住六尘。为无相布 <lb ed="X" n="0774b21"/><lb ed="R040" n="0286b03"/>施。此以不住色等。为淸净心。为无相莊严。总结归 <lb ed="X" n="0774b22"/><lb ed="R040" n="0286b04"/>度生无生。及无住而住也。无住降心。是一经大旨。</p> <lb ed="X" n="0774b23"/><lb ed="R040" n="0286b05"/><p xml:id="pX25p0774b2301">此心是正智。是真心。但住著于境。则隐而不现。心 <lb ed="X" n="0774b24"/><lb ed="R040" n="0286b06"/>若不住。般若了然。生其心者。显现本有真心。非突 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0774c" n="0774c"/> <lb ed="X" n="0774c01"/><lb ed="R040" n="0286b07"/>然生起也。</p><p xml:id="pX25p0774c0105" cb:place="inline">〇如如曰。前言菩萨莊严。是标其功行。 <lb ed="X" n="0774c02"/><lb ed="R040" n="0286b08"/>此言诸菩萨。则护嘱之人也。应如是生淸净心。指 <lb ed="X" n="0774c03"/><lb ed="R040" n="0286b09"/>上无所得。及非莊严说。</p><p xml:id="pX25p0774c0310" cb:place="inline">前云生净信。是一念之觉。 <lb ed="X" n="0774c04"/><lb ed="R040" n="0286b10"/>此淸净心。是全体。六度万行。总为修此。淸净是本 <lb ed="X" n="0774c05"/><lb ed="R040" n="0286b11"/>来地。即究竟地。</p><p xml:id="pX25p0774c0507" cb:place="inline">前云不住色等佈施。此云不住色 <lb ed="X" n="0774c06"/><lb ed="R040" n="0286b12"/>等生心。摄事归心。言不住较细。</p><p xml:id="pX25p0774c0613" cb:place="inline">此生字。是生灭之 <lb ed="X" n="0774c07"/><lb ed="R040" n="0286b13"/>生。生其心之生。乃以不生不灭为生。无生所以生 <lb ed="X" n="0774c08"/><lb ed="R040" n="0286b14"/>也。</p><p xml:id="pX25p0774c0802" cb:place="inline">不住。与初果之不入迥异。不入。止证離欲。故以 <lb ed="X" n="0774c09"/><lb ed="R040" n="0286b15"/>不来无生为净。不住则不離色等而无色等。故曰 <lb ed="X" n="0774c10"/><lb ed="R040" n="0286b16"/><persName>如来</persName>。曰生心。以能来能生为净。</p><p xml:id="pX25p0774c1013" cb:place="inline">前云应无所住行 <lb ed="X" n="0774c11"/><lb ed="R040" n="0286b17"/>于佈施。此云应无所住而生其心。幷不著行于布 <lb ed="X" n="0774c12"/><lb ed="R040" n="0286b18"/>施之相。淸净之不<anchor xml:id="nkr_note_add_0774c1201" n="0774c1201"/><anchor xml:id="beg0774c1201" n="0774c1201"/>已<anchor xml:id="end0774c1201"/>处即是生也。</p><p xml:id="pX25p0774c1214" cb:place="inline">所谓无降之降。 <lb ed="X" n="0774c13"/><lb ed="R040" n="0287a01"/>无伏之伏。千圣心法在此。所以六祖一闻此语。顿 <lb ed="X" n="0774c14"/><lb ed="R040" n="0287a02"/>悟<persName>如来</persName>。</p><p xml:id="pX25p0774c1404" cb:place="inline">〇此两节。明菩萨以无相证。</p><p xml:id="pX25p0774c1415" cb:place="inline">疏要云。菩 <lb ed="X" n="0774c15"/><lb ed="R040" n="0287a03"/>萨事业。不外得法严土。二者。上节言得菩提无相。 <lb ed="X" n="0774c16"/><lb ed="R040" n="0287a04"/>次节言度众生无相。应如是下点明问意。无所住 <lb ed="X" n="0774c17"/><lb ed="R040" n="0287a05"/>句。全经大旨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0774c18"/><lb ed="R040" n="0287a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0774c1801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0774j03" n="0774j03"/>须菩提。譬如有人身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。于意云何。是身为 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0775a" n="0775a"/> <lb ed="X" n="0775a01"/><lb ed="R040" n="0287a07"/>大不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775a02"/><lb ed="R040" n="0287a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0775a0201">盛释。此擧受乐报身为第六番探验也。前言三十 <lb ed="X" n="0775a03"/><lb ed="R040" n="0287a09"/>二相。是化身之应现。若报身者实行所致。勝相难 <lb ed="X" n="0775a04"/><lb ed="R040" n="0287a10"/>忘。然使身相可住。纵勝须弥。仍據形量。<persName>世尊</persName>欲取 <lb ed="X" n="0775a05"/><lb ed="R040" n="0287a11"/>实相。托大身以启问。</p><p xml:id="pX25p0775a0509" cb:place="inline">正解。问意。<persName>佛</persName>法既无为无 <lb ed="X" n="0775a06"/><lb ed="R040" n="0287a12"/>取。所得报身。岂非有取。恐有此疑。故设喩为问。</p><p xml:id="pX25p0775a0619" cb:place="inline">梵 <lb ed="X" n="0775a07"/><lb ed="R040" n="0287a13"/>语须弥。华言妙高。山之极大。故名山王。人身寧有 <lb ed="X" n="0775a08"/><lb ed="R040" n="0287a14"/>是大。不过假设其词。如七宝满三千大千之类。</p> <lb ed="X" n="0775a09"/><lb ed="R040" n="0287a15"/><p xml:id="pX25p0775a0901">颜丙曰。报身。即是色身。色身虽大如<name role="" type="person">须弥山</name>王。毕 <lb ed="X" n="0775a10"/><lb ed="R040" n="0287a16"/>竟非大。为有生灭。<persName>佛</persName>说非身。纔是我之淸净本心。 <lb ed="X" n="0775a11"/><lb ed="R040" n="0287a17"/>乃真法身。法身充满法界。是名大身也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775a12"/><lb ed="R040" n="0287a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0775a1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0775j01" n="0775j01"/>〇须菩提言甚大。<persName>世尊</persName>。何以故。<persName>佛</persName>说非身。是名大身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775a13"/><lb ed="R040" n="0287b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0775a1301">正解。答言身如<name role="" type="person">须弥山</name>王。诚大矣。若以色相身言。 <lb ed="X" n="0775a14"/><lb ed="R040" n="0287b02"/>寧有是大。<persName>佛</persName>所说者。非色相之身。是乃名为大身 <lb ed="X" n="0775a15"/><lb ed="R040" n="0287b03"/>也。</p><p xml:id="pX25p0775a1502" cb:place="inline">盛释。须菩提见得从法起报。报即法身。能见 <lb ed="X" n="0775a16"/><lb ed="R040" n="0287b04"/>非身之身。报身亦不可取。总以明无住真心。遍满 <lb ed="X" n="0775a17"/><lb ed="R040" n="0287b05"/>法界。不当住于身相。</p><p xml:id="pX25p0775a1709" cb:place="inline">廣录。此示报身離六尘相。 <lb ed="X" n="0775a18"/><lb ed="R040" n="0287b06"/>法身離心缘相。心境皆空。以显报身无住境。法身 <lb ed="X" n="0775a19"/><lb ed="R040" n="0287b07"/>无住心。是推明法报合一。</p><p xml:id="pX25p0775a1911" cb:place="inline">宋征舆曰。法身充满 <lb ed="X" n="0775a20"/><lb ed="R040" n="0287b08"/>法界。不可以大小论也。今<persName>佛</persName>以须弥为问。是指报 <lb ed="X" n="0775a21"/><lb ed="R040" n="0287b09"/>身为喩耳。报身为喩。可以大小论。故答言甚大。又 <lb ed="X" n="0775a22"/><lb ed="R040" n="0287b10"/>恐人执取报身。故复言<persName>佛</persName>说非身是名大身。此直 <lb ed="X" n="0775a23"/><lb ed="R040" n="0287b11"/>指法身而言也。</p><p xml:id="pX25p0775a2307" cb:place="inline">经贯云。非身。谓法身。即真心本 <lb ed="X" n="0775a24"/><lb ed="R040" n="0287b12"/>性也。非身名大身者。盖指真心之无住。足以包大 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0775b" n="0775b"/> <lb ed="X" n="0775b01"/><lb ed="R040" n="0287b13"/>虚藏沙界也。言至此。无住之義<anchor xml:id="nkr_note_add_0775b0101" n="0775b0101"/><anchor xml:id="beg0775b0101" n="0775b0101"/>已<anchor xml:id="end0775b0101"/>尽。人不求之淸 <lb ed="X" n="0775b02"/><lb ed="R040" n="0287b14"/>净。而求有得。求莊严。得毋反小视其心乎。</p><p xml:id="pX25p0775b0217" cb:place="inline">圆旨 <lb ed="X" n="0775b03"/><lb ed="R040" n="0287b15"/>云。<persName>佛</persName>于无住显真心。空生即于非身见大身。问答 <lb ed="X" n="0775b04"/><lb ed="R040" n="0287b16"/>至此。乃见身土皆空。心境双绝。不言福德而福德 <lb ed="X" n="0775b05"/><lb ed="R040" n="0287b17"/>难量矣。下文遂挍量福德。</p><p xml:id="pX25p0775b0511" cb:place="inline">〇此节明<persName>佛</persName>以无相证。</p> <lb ed="X" n="0775b06"/><lb ed="R040" n="0287b18"/><p xml:id="pX25p0775b0601">△此分及前分俱从離相。推至无取。而此更以受 <lb ed="X" n="0775b07"/><lb ed="R040" n="0288a01"/>记严土申之。中段点明问意。说出一生字。结劝诸 <lb ed="X" n="0775b08"/><lb ed="R040" n="0288a02"/>菩萨无住生心。净心常生。法身圆满。此常生之心。 <lb ed="X" n="0775b09"/><lb ed="R040" n="0288a03"/>竖深横遍。无去无来。因发喩以明无相法身之大。 <lb ed="X" n="0775b10"/><lb ed="R040" n="0288a04"/>而空生深解也。</p><p xml:id="pX25p0775b1007" cb:place="inline">不曰心之生。而曰生其心者。此心 <lb ed="X" n="0775b11"/><lb ed="R040" n="0288a05"/>是正智。是显现本有真心。于无所住中生之。幷非 <lb ed="X" n="0775b12"/><lb ed="R040" n="0288a06"/>落寂灭见。<persName>佛</persName>设大身之问。而尊者即于非身悟大 <lb ed="X" n="0775b13"/><lb ed="R040" n="0288a07"/>身。益见身土皆空。心量之廓周无尽。</p><p xml:id="pX25p0775b1315" cb:place="inline">〇莲师云。上 <lb ed="X" n="0775b14"/><lb ed="R040" n="0288a08"/>言心。下言身者。非反说到身外也。身字。即作心字 <lb ed="X" n="0775b15"/><lb ed="R040" n="0288a09"/>看。<persName>如来</persName>盖欲廣须菩提之心。故以<name role="" type="person">须弥山</name>王之身 <lb ed="X" n="0775b16"/><lb ed="R040" n="0288a10"/>问之耳。</p><p xml:id="pX25p0775b1604" cb:place="inline">此段问答。言无所得。无有莊严。而至于心 <lb ed="X" n="0775b17"/><lb ed="R040" n="0288a11"/>无所住。则此心方为廣大。托大身设问。此又是如 <lb ed="X" n="0775b18"/><lb ed="R040" n="0288a12"/>来开悟须菩提一则也。</p><p xml:id="pX25p0775b1810" cb:place="inline">自须陀洹起。直说到菩萨。 <lb ed="X" n="0775b19"/><lb ed="R040" n="0288a13"/>层层驳入。俱是须菩提善解处。言四果中人。即答 <lb ed="X" n="0775b20"/><lb ed="R040" n="0288a14"/>以小乘之旨。言阿罗汉。即答以无诤之旨。言<persName>佛</persName>。即 <lb ed="X" n="0775b21"/><lb ed="R040" n="0288a15"/>答以无所得之旨。言菩萨。即答以非莊严之旨。随 <lb ed="X" n="0775b22"/><lb ed="R040" n="0288a16"/>问随答。而中间须菩提自说<persName>佛</persName>名之一段。是须菩 <lb ed="X" n="0775b23"/><lb ed="R040" n="0288a17"/>提以身自证之意。<persName>佛</persName>又说燃灯<persName>佛</persName>一段。是<persName>如来</persName>以 <lb ed="X" n="0775b24"/><lb ed="R040" n="0288a18"/>身证须菩提意。针针相对。绝不支離。当以此番问 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0775c" n="0775c"/> <lb ed="X" n="0775c01"/><lb ed="R040" n="0288b01"/>答为两人本地风光。</p><p xml:id="pX25p0775c0109" cb:place="inline">〇大圆曰。若不知非身是名 <lb ed="X" n="0775c02"/><lb ed="R040" n="0288b02"/>大身。则诸相非相。浑身堕在非法相裡。何处有出 <lb ed="X" n="0775c03"/><lb ed="R040" n="0288b03"/>身之路。若不知大身即是非身。则一切贤圣。终身 <lb ed="X" n="0775c04"/><lb ed="R040" n="0288b04"/>落在差别路上。何日见全身之现哉。到这裡方知 <lb ed="X" n="0775c05"/><lb ed="R040" n="0288b05"/>无为法三字。未足以名此经。不得不问此经之名 <lb ed="X" n="0775c06"/><lb ed="R040" n="0288b06"/>矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0775c07"/><lb ed="R040" n="0288b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">无为福勝分第十一</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0775j02" n="0775j02"/>〇无为福勝分第十一</head> <lb ed="X" n="0775c08"/><lb ed="R040" n="0288b08"/><p xml:id="pX25p0775c0801">无为。法也。持经功德。人<anchor xml:id="nkr_note_add_0775c0801" n="0775c0801"/><anchor xml:id="beg0775c0801" n="0775c0801"/>己<anchor xml:id="end0775c0801"/>俱利。无为之福。勝于 <lb ed="X" n="0775c09"/><lb ed="R040" n="0288b09"/>宝施。</p><p xml:id="pX25p0775c0903" cb:place="inline">〇觉非曰。前以四果无念。释迦无得。申明 <lb ed="X" n="0775c10"/><lb ed="R040" n="0288b10"/>一切贤圣。皆此无为法。恐人信持不及。故又较 <lb ed="X" n="0775c11"/><lb ed="R040" n="0288b11"/>量福德。</p> <lb ed="X" n="0775c12"/><lb ed="R040" n="0288b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0775c1201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0775j03" n="0775j03"/>须菩提。如恒河中所有沙数。如是沙等恒河。于意云 <lb ed="X" n="0775c13"/><lb ed="R040" n="0288b13"/>何。是诸恒河沙。寧为多不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0775c14"/><lb ed="R040" n="0288b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0775c1401">恒河。西土天竺之河。从阿耨池东流出。周迴四十 <lb ed="X" n="0775c15"/><lb ed="R040" n="0288b15"/>里。沙细如面。<persName>佛</persName>多在此说法。故取为喩。弟子所习 <lb ed="X" n="0775c16"/><lb ed="R040" n="0288b16"/>见。使易晓耳。其中沙数无量。沙等恒河。是倒装文 <lb ed="X" n="0775c17"/><lb ed="R040" n="0288b17"/>法。谓恒河如沙之多也。是诸恒河。其中之沙。寧为 <lb ed="X" n="0775c18"/><lb ed="R040" n="0288b18"/>多否。亦是假设之喩。不过言数之极多。以喩世界 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0776a" n="0776a"/> <lb ed="X" n="0776a01"/><lb ed="R040" n="0289a01"/>之极大耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a02"/><lb ed="R040" n="0289a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0776a0201">〇须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。但诸恒河。尙多无数。何况其 <lb ed="X" n="0776a03"/><lb ed="R040" n="0289a03"/>沙。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a04"/><lb ed="R040" n="0289a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0776a0401">如恒河中所有沙数。是一沙即为一恒河。是诸河 <lb ed="X" n="0776a05"/><lb ed="R040" n="0289a05"/>中。又各有其沙。河尙无数。何况其中之沙也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a06"/><lb ed="R040" n="0289a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0776a0601">〇须菩提。我今实言告汝。若有善男子善女人以七 <lb ed="X" n="0776a07"/><lb ed="R040" n="0289a07"/>宝满尔所恒河沙数三千大千世界。以用佈施。得福 <lb ed="X" n="0776a08"/><lb ed="R040" n="0289a08"/>多不。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a09"/><lb ed="R040" n="0289a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0776a0901">前只说三千大千世界之宝施。此增言恒河沙数。 <lb ed="X" n="0776a10"/><lb ed="R040" n="0289a10"/>总见佈施之极多耳。</p><p xml:id="pX25p0776a1009" cb:place="inline">正解云。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0776a1001" n="0776a1001"/><anchor xml:id="beg0776a1001" n="0776a1001"/>已<anchor xml:id="end0776a1001"/>有一番挍量。 <lb ed="X" n="0776a11"/><lb ed="R040" n="0289a11"/>然未说四果无心。释迦无得。<persName>佛</persName>土不严而严。<persName>佛</persName>身 <lb ed="X" n="0776a12"/><lb ed="R040" n="0289a12"/>无取而取。犹未是般若极则。今斯義既明。法理兼 <lb ed="X" n="0776a13"/><lb ed="R040" n="0289a13"/>深。由是复取甚多之福以挍量之。使受持者益知 <lb ed="X" n="0776a14"/><lb ed="R040" n="0289a14"/>所趋向也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a15"/><lb ed="R040" n="0289a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0776a1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0776j01" n="0776j01"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0776j01" n="0776j01"/>〇须菩提言。甚多。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a16"/><lb ed="R040" n="0289a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0776a1601">谓如此佈施。得福岂有不多之理。但不知<persName>世尊</persName>以 <lb ed="X" n="0776a17"/><lb ed="R040" n="0289a17"/>为何如耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a18"/><lb ed="R040" n="0289a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0776a1801">〇<persName>佛</persName>告须菩提。若善男子善女人。于此经中。乃至受 <lb ed="X" n="0776a19"/><lb ed="R040" n="0289b01"/>持四句偈等为他人说。而此福德。勝前福德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0776a20"/><lb ed="R040" n="0289b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0776a2001">七宝佈施。亦是难事。而持说尤为福勝者。佈施总 <lb ed="X" n="0776a21"/><lb ed="R040" n="0289b03"/>属有为。福德虽多。终有穷尽。不如受持经偈。辗转 <lb ed="X" n="0776a22"/><lb ed="R040" n="0289b04"/>教人。皆得入<persName>佛</persName>知见。彼此利益。成无上道。脱離轮 <lb ed="X" n="0776a23"/><lb ed="R040" n="0289b05"/>迴。永超生死。此法施福德。历劫常存。故勝河沙布 <lb ed="X" n="0776a24"/><lb ed="R040" n="0289b06"/>施也。</p><p xml:id="pX25p0776a2403" cb:place="inline">大圆曰。七宝。乃世间之宝。难以比<persName>佛</persName>法出 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0776b" n="0776b"/> <lb ed="X" n="0776b01"/><lb ed="R040" n="0289b07"/>世之至宝。恒河中所有沙。不若此经中出生<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0776b02"/><lb ed="R040" n="0289b08"/>之多。如是沙等恒河。不如此经<persName>佛</persName>法中。各各具非 <lb ed="X" n="0776b03"/><lb ed="R040" n="0289b09"/><persName>佛</persName>非法之无为法身。是诸恒河所有沙数世界。又 <lb ed="X" n="0776b04"/><lb ed="R040" n="0289b10"/>不及非<persName>佛</persName>非法非身中。生出无量无边诸<persName>佛</persName>法之 <lb ed="X" n="0776b05"/><lb ed="R040" n="0289b11"/>廣大。佈施止得世福。受持则得性福。世福止及自 <lb ed="X" n="0776b06"/><lb ed="R040" n="0289b12"/>身福尽还堕。性福转化众生福普益多。岂可同日 <lb ed="X" n="0776b07"/><lb ed="R040" n="0289b13"/>而语哉。</p> <lb ed="X" n="0776b08"/><lb ed="R040" n="0289b14"/><p xml:id="pX25p0776b0801">△此第二番挍量。比八分挍量。更深一层。盖七分 <lb ed="X" n="0776b09"/><lb ed="R040" n="0289b15"/>以前。止说得淸净法身。八分即以福德挍量。因言 <lb ed="X" n="0776b10"/><lb ed="R040" n="0289b16"/><persName>佛</persName>法皆从此经出。</p><p xml:id="pX25p0776b1008" cb:place="inline">八分以下。历擧声闻菩萨。俱从 <lb ed="X" n="0776b11"/><lb ed="R040" n="0289b17"/>无为法中。现出许多差别。究竟归于无为。然後结 <lb ed="X" n="0776b12"/><lb ed="R040" n="0289b18"/>劝诸菩萨。无住生心。而托大身作喩以验之。则淸 <lb ed="X" n="0776b13"/><lb ed="R040" n="0290a01"/>净法身中之全体大用。一齐俱现矣。此挍量功德。 <lb ed="X" n="0776b14"/><lb ed="R040" n="0290a02"/>所以一步深一步也。</p><p xml:id="pX25p0776b1409" cb:place="inline">如如居士曰。既为大身。福 <lb ed="X" n="0776b15"/><lb ed="R040" n="0290a03"/>德何量。故持说能获勝福。然拣外以表内。名为福 <lb ed="X" n="0776b16"/><lb ed="R040" n="0290a04"/>德性。本内以彰外。名为大身。不是两義。如何此福 <lb ed="X" n="0776b17"/><lb ed="R040" n="0290a05"/>德勝前福德。盖前说法固极元妙。然有贤圣差别 <lb ed="X" n="0776b18"/><lb ed="R040" n="0290a06"/>之阶。此则四果与菩萨。同归无得。大小浑融。以经 <lb ed="X" n="0776b19"/><lb ed="R040" n="0290a07"/>義之转圆。显持说之殊勝。若所说心性。前後无浅 <lb ed="X" n="0776b20"/><lb ed="R040" n="0290a08"/>深也。</p><p xml:id="pX25p0776b2003" cb:place="inline">〇又云。自须陀洹能作是念句至此。以大身 <lb ed="X" n="0776b21"/><lb ed="R040" n="0290a09"/>显无相之殊勝也。统括其意。谓<persName>如来</persName>淸净法身。原 <lb ed="X" n="0776b22"/><lb ed="R040" n="0290a10"/>无法可得。若不能总持一切法门。未足为大。今以 <lb ed="X" n="0776b23"/><lb ed="R040" n="0290a11"/><persName>佛</persName>之无得。荡四果之无得。足引小乘为大乘。以菩 <lb ed="X" n="0776b24"/><lb ed="R040" n="0290a12"/>萨之无得。印<persName>佛</persName>之无得足化大乘为最上乘。法轮 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0776c" n="0776c"/> <lb ed="X" n="0776c01"/><lb ed="R040" n="0290a13"/>所转。点铁成金。一身淸净。多身淸净。是名大身。其 <lb ed="X" n="0776c02"/><lb ed="R040" n="0290a14"/>为福德。岂可思量。又何疑于持说者之获福乎。无 <lb ed="X" n="0776c03"/><lb ed="R040" n="0290a15"/>相之殊勝又晓然矣。</p><p xml:id="pX25p0776c0309" cb:place="inline">宋征舆曰。前分言非莊严 <lb ed="X" n="0776c04"/><lb ed="R040" n="0290a16"/>名莊严。非身名身。恐人撥置因果。故复申言福勝。 <lb ed="X" n="0776c05"/><lb ed="R040" n="0290a17"/>或以无遣有。或以有遣无。此为以有遣无也。直至 <lb ed="X" n="0776c06"/><lb ed="R040" n="0290a18"/>无无可遣。庶乎无为矣。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0776c07"/><lb ed="R040" n="0290b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">尊重正教分第十二</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0776j02" n="0776j02"/>〇尊重正教分第十二</head> <lb ed="X" n="0776c08"/><lb ed="R040" n="0290b02"/><p xml:id="pX25p0776c0801"><persName>佛</persName>教正大。受持者天人皆生敬重。</p><p xml:id="pX25p0776c0814" cb:place="inline">〇极言正教 <lb ed="X" n="0776c09"/><lb ed="R040" n="0290b03"/>尊重。以起经名。</p><p xml:id="pX25p0776c0907" cb:place="inline">正教即无为法。<persName>佛</persName>以菩提法立 <lb ed="X" n="0776c10"/><lb ed="R040" n="0290b04"/>教。皆是尽性至命之理。正大无邪之论。人能尊 <lb ed="X" n="0776c11"/><lb ed="R040" n="0290b05"/>崇而敬重之。明心见性。了悟真空。为受持正教。 <lb ed="X" n="0776c12"/><lb ed="R040" n="0290b06"/>天人皆生敬重。</p><p xml:id="pX25p0776c1207" cb:place="inline">〇大圆曰。此分是申明此经功 <lb ed="X" n="0776c13"/><lb ed="R040" n="0290b07"/>德之所以勝。以足上十一分之義。初明处可敬。 <lb ed="X" n="0776c14"/><lb ed="R040" n="0290b08"/>二明人可尊。三明处有<persName>佛</persName>。总是申明福勝之所 <lb ed="X" n="0776c15"/><lb ed="R040" n="0290b09"/>以。</p> <lb ed="X" n="0776c16"/><lb ed="R040" n="0290b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0776c1601">复次须菩提。随说是经。乃至四句偈等。当知此处一 <lb ed="X" n="0776c17"/><lb ed="R040" n="0290b11"/>切世间天人阿修罗。皆<persName>应供</persName>养。如<persName>佛</persName>塔庙。何况有人 <lb ed="X" n="0776c18"/><lb ed="R040" n="0290b12"/>尽能受持读诵。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0777a" n="0777a"/> <lb ed="X" n="0777a01"/><lb ed="R040" n="0290b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0777a0101">如如居士曰。前两言获福。以受持与为他人说幷 <lb ed="X" n="0777a02"/><lb ed="R040" n="0290b14"/>提。恐学人徒逐章句。虚务福勝。而于第一義谛。未 <lb ed="X" n="0777a03"/><lb ed="R040" n="0290b15"/>能思<anchor xml:id="nkr_note_orig_0777001" n="0777001"/>维修习。则自<anchor xml:id="nkr_note_add_0777a0301" n="0777a0301"/><anchor xml:id="beg0777a0301" n="0777a0301"/>己<anchor xml:id="end0777a0301"/>不能成就。何能利益他人。故 <lb ed="X" n="0777a04"/><lb ed="R040" n="0290b16"/>归重受持以示说法之本。下文云何为人演说。正 <lb ed="X" n="0777a05"/><lb ed="R040" n="0290b17"/>同此意。</p><p xml:id="pX25p0777a0504" cb:place="inline">黄上彩曰。随说。与後尽能相应。随说是 <lb ed="X" n="0777a06"/><lb ed="R040" n="0290b18"/>经四字。一气贯注。不得分开。或半部。或一章。乃至 <lb ed="X" n="0777a07"/><lb ed="R040" n="0291a01"/>最少如四句偈等。乃是随擧经文之義。陈雄谓随 <lb ed="X" n="0777a08"/><lb ed="R040" n="0291a02"/>顺众生而说。则随字属听法之人。<name role="" type="person">王日休</name>谓随其 <lb ed="X" n="0777a09"/><lb ed="R040" n="0291a03"/>所在之处。则随字属处。混入下文处字去。皆与尽 <lb ed="X" n="0777a10"/><lb ed="R040" n="0291a04"/>能二字。不相呼应。</p><p xml:id="pX25p0777a1008" cb:place="inline">疏云。随说者。一节之般若也。 <lb ed="X" n="0777a11"/><lb ed="R040" n="0291a05"/>尽能者。全体之般若也。世间天人阿修罗。谓天道 <lb ed="X" n="0777a12"/><lb ed="R040" n="0291a06"/>人道及魔道也。塔。藏<persName>佛</persName>舍利者。庙。树<persName>佛</persName>形像者。说 <lb ed="X" n="0777a13"/><lb ed="R040" n="0291a07"/>是经。须跟定淸净不住相讲。本淸净心说法。便是 <lb ed="X" n="0777a14"/><lb ed="R040" n="0291a08"/><persName>如来</persName>法身。恭敬之者。何殊塔庙。说经处。且尊敬如 <lb ed="X" n="0777a15"/><lb ed="R040" n="0291a09"/>此。何况不但随说。尽能受持读诵者乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777a16"/><lb ed="R040" n="0291a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0777a1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0777j01" n="0777j01"/>须菩提。当知是人。成就最上第一稀有之法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777a17"/><lb ed="R040" n="0291a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0777a1701">如如居士曰。经之所以贵于持说者。以此经为最 <lb ed="X" n="0777a18"/><lb ed="R040" n="0291a12"/>上第一稀有之法也。化导他人不妨随说句偈。若 <lb ed="X" n="0777a19"/><lb ed="R040" n="0291a13"/>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0777a1901" n="0777a1901"/><anchor xml:id="beg0777a1901" n="0777a1901"/>己<anchor xml:id="end0777a1901"/>成就。必期尽能受持。尽能之人。所成就之法。 <lb ed="X" n="0777a20"/><lb ed="R040" n="0291a14"/>乃最上第一稀有之法也。寧不愈感天人恭敬耶。 <lb ed="X" n="0777a21"/><lb ed="R040" n="0291a15"/>受者。领会其意。思慧也。持者。服膺弗失。修慧也。对 <lb ed="X" n="0777a22"/><lb ed="R040" n="0291a16"/>本曰读。離本曰诵。闻慧也。</p><p xml:id="pX25p0777a2211" cb:place="inline">论三慧次第。先读诵。次 <lb ed="X" n="0777a23"/><lb ed="R040" n="0291a17"/>受持。此云受持读诵者。未受持而读诵。领益犹浅。 <lb ed="X" n="0777a24"/><lb ed="R040" n="0291a18"/>既受持而读诵。取精乃深。万行修持。俱摄在四字 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0777b" n="0777b"/> <lb ed="X" n="0777b01"/><lb ed="R040" n="0291b01"/>内。故能成就第一。尽能云者。金刚深慧无一不入。 <lb ed="X" n="0777b02"/><lb ed="R040" n="0291b02"/>受持。是不从章句讨生活者。</p><p xml:id="pX25p0777b0212" cb:place="inline">最上第一稀有之法。 <lb ed="X" n="0777b03"/><lb ed="R040" n="0291b03"/>即前所云阿耨多罗三藐三菩提法也。正<persName>等正觉</persName> <lb ed="X" n="0777b04"/><lb ed="R040" n="0291b04"/>为第一。第一是体。最上。即无上。是第一之相。稀有。 <lb ed="X" n="0777b05"/><lb ed="R040" n="0291b05"/>是第一之用。所以下文止括第一。以该无上稀有。 <lb ed="X" n="0777b06"/><lb ed="R040" n="0291b06"/>不曰成就功德。而曰成就法者。以受持者成就善 <lb ed="X" n="0777b07"/><lb ed="R040" n="0291b07"/>法。以利众生。不徒以功德自了也。亦须法成就。然 <lb ed="X" n="0777b08"/><lb ed="R040" n="0291b08"/>後功德成就。故下文乃言成就功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777b09"/><lb ed="R040" n="0291b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0777b0901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0777j02" n="0777j02"/>若是经典所在之处。即为有<persName>佛</persName>。若尊重弟子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0777b10"/><lb ed="R040" n="0291b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0777b1001">正解。不特持诵能感动而<anchor xml:id="nkr_note_add_0777b1001" n="0777b1001"/><anchor xml:id="beg0777b1001" n="0777b1001"/>已<anchor xml:id="end0777b1001"/>。若是经典所在之处。 <lb ed="X" n="0777b11"/><lb ed="R040" n="0291b11"/>即为有<persName>佛</persName>。不待外求。经在是。<persName>佛</persName>即在是。而大弟子 <lb ed="X" n="0777b12"/><lb ed="R040" n="0291b12"/>亦在是。直是三宝共居。</p><p xml:id="pX25p0777b1210" cb:place="inline">宋征舆曰。若。犹言及。谓 <lb ed="X" n="0777b13"/><lb ed="R040" n="0291b13"/><persName>佛</persName>及<persName>佛</persName>弟子俱在也。</p><p xml:id="pX25p0777b1309" cb:place="inline">如如居士曰。二若。字。不是 <lb ed="X" n="0777b14"/><lb ed="R040" n="0291b14"/>虚字眼。乃成就第一者。意中深信之词。盖其智与 <lb ed="X" n="0777b15"/><lb ed="R040" n="0291b15"/>理冥。视经典所在。则如有<persName>佛</persName>。即上文之见<persName>如来</persName>也。 <lb ed="X" n="0777b16"/><lb ed="R040" n="0291b16"/>皈依护持。自视为尊重大乘之弟子。与文殊辈无 <lb ed="X" n="0777b17"/><lb ed="R040" n="0291b17"/>异。即下文之荷担<persName>如来</persName>也。否则末世之糟粕经典 <lb ed="X" n="0777b18"/><lb ed="R040" n="0291b18"/>者多矣。若执涂人而告之曰。经典之有<persName>佛</persName>有弟子。 <lb ed="X" n="0777b19"/><lb ed="R040" n="0292a01"/>岂不以为迂诞。</p><p xml:id="pX25p0777b1907" cb:place="inline">金刚智珠云。经典在何处。即在 <lb ed="X" n="0777b20"/><lb ed="R040" n="0292a02"/>此心。若尽能持诵之人。自心诵得此经。自心解得 <lb ed="X" n="0777b21"/><lb ed="R040" n="0292a03"/>经義。自心体得无著无相之理。念念精进。常修<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0777b22"/><lb ed="R040" n="0292a04"/>行。即自心是<persName>佛</persName>。故曰即为有<persName>佛</persName>。是名<persName>佛</persName>子。故曰弟 <lb ed="X" n="0777b23"/><lb ed="R040" n="0292a05"/>子。此三句。是赞持说者心常淸净。得真如妙性。自 <lb ed="X" n="0777b24"/><lb ed="R040" n="0292a06"/>利利他。福勝恒沙佈施。其为天人修罗供养也宜 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0777c" n="0777c"/> <lb ed="X" n="0777c01"/><lb ed="R040" n="0292a07"/>矣。</p> <lb ed="X" n="0777c02"/><lb ed="R040" n="0292a08"/><p xml:id="pX25p0777c0201">△上言无为福勝。以是经法勝也。是经虽少至句 <lb ed="X" n="0777c03"/><lb ed="R040" n="0292a09"/>偈。为人解说。即能破众生之贪嗔痴而灭度之。故 <lb ed="X" n="0777c04"/><lb ed="R040" n="0292a10"/>天人神鬼。皆供养起敬。况于尽能受持读诵。则最 <lb ed="X" n="0777c05"/><lb ed="R040" n="0292a11"/>上第一稀有之法。是人定能成就之。更为天人所 <lb ed="X" n="0777c06"/><lb ed="R040" n="0292a12"/>敬仰矣。</p><p xml:id="pX25p0777c0604" cb:place="inline">一切诸<persName>佛</persName>。皆从此经出。故此经在处。即<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0777c07"/><lb ed="R040" n="0292a13"/>所在。即如护法之弟子所在。则此经即是正教所 <lb ed="X" n="0777c08"/><lb ed="R040" n="0292a14"/>在。不以说时便有。不说便无。有人诵读则在。无人 <lb ed="X" n="0777c09"/><lb ed="R040" n="0292a15"/>诵读则不在。所以继往开来。传法度人也。</p><p xml:id="pX25p0777c0917" cb:place="inline">长水 <lb ed="X" n="0777c10"/><lb ed="R040" n="0292a16"/>曰。何况二字。有二意。一是说经之处尙如此。而况 <lb ed="X" n="0777c11"/><lb ed="R040" n="0292a17"/>说经之人。一是随说四句尙如此。而况受持全经 <lb ed="X" n="0777c12"/><lb ed="R040" n="0292a18"/>之人。观当知此处。与当知是人。两个当知字可见。</p> <lb ed="X" n="0777c13"/><lb ed="R040" n="0292b01"/><p xml:id="pX25p0777c1301">大圆曰。此经受持。得最上法。故讲经处。及经所 <lb ed="X" n="0777c14"/><lb ed="R040" n="0292b02"/>在处。即当尊敬供养。正欲人处处见此经。在在持 <lb ed="X" n="0777c15"/><lb ed="R040" n="0292b03"/>此经耳。然受持必先知经名。故下请名及受持法。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0777c16"/><lb ed="R040" n="0292b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">如法受持分第十三</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0777j03" n="0777j03"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0777j03" n="0777j03"/>〇如法受持分第十三</head> <lb ed="X" n="0777c17"/><lb ed="R040" n="0292b05"/><p xml:id="pX25p0777c1701">当依此般若之法。承受行持。</p><p xml:id="pX25p0777c1712" cb:place="inline">〇觉非曰。法名般 <lb ed="X" n="0777c18"/><lb ed="R040" n="0292b06"/>若照见万法皆空。法喩金刚。专指一真不壞。依 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0778a" n="0778a"/> <lb ed="X" n="0778a01"/><lb ed="R040" n="0292b07"/>此受持。便知本性湛然。一尘不染。法法头头。无 <lb ed="X" n="0778a02"/><lb ed="R040" n="0292b08"/>非般若。</p><p xml:id="pX25p0778a0204" cb:place="inline">大圆曰。此章特示经名。是一部经点 <lb ed="X" n="0778a03"/><lb ed="R040" n="0292b09"/>眼处。这般若。是上半部经的眼目。下半部经的 <lb ed="X" n="0778a04"/><lb ed="R040" n="0292b10"/>根源。</p><p xml:id="pX25p0778a0403" cb:place="inline">即非般若。三句。是言智体无相。以见此经 <lb ed="X" n="0778a05"/><lb ed="R040" n="0292b11"/>迥脱根尘。不拘文字也。此三句。根前非身名身 <lb ed="X" n="0778a06"/><lb ed="R040" n="0292b12"/>来。伏下半无法得菩提之根。</p><p xml:id="pX25p0778a0612" cb:place="inline">三千大千一段。是 <lb ed="X" n="0778a07"/><lb ed="R040" n="0292b13"/>言法界非相。法法皆同般若也。伏下半一切法 <lb ed="X" n="0778a08"/><lb ed="R040" n="0292b14"/>皆<persName>佛</persName>法之根。</p><p xml:id="pX25p0778a0806" cb:place="inline">三十二相一段。是言<persName>佛</persName>身无相。例 <lb ed="X" n="0778a09"/><lb ed="R040" n="0292b15"/>明法界无相。幷显智身无相也。至此方知非身 <lb ed="X" n="0778a10"/><lb ed="R040" n="0292b16"/>大身的实落处。因以捨身功德喩之。</p> <lb ed="X" n="0778a11"/><lb ed="R040" n="0292b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0778a1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0778j01" n="0778j01"/>尔时须菩提白<persName>佛</persName>言。<persName>世尊</persName>。当何名此经。我等云何奉 <lb ed="X" n="0778a12"/><lb ed="R040" n="0292b18"/>持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778a13"/><lb ed="R040" n="0293a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0778a1301">如如居士曰。此经能成就第一法。则当立总题之 <lb ed="X" n="0778a14"/><lb ed="R040" n="0293a02"/>名。俾可奉持。故以何名为请。前既言受持读诵。此 <lb ed="X" n="0778a15"/><lb ed="R040" n="0293a03"/>何以复言云何奉持。盖受持读诵。是修行常轨。空 <lb ed="X" n="0778a16"/><lb ed="R040" n="0293a04"/>生妙悟所及。有求珠于罔象之意。<persName>佛</persName>嘉其问。故下 <lb ed="X" n="0778a17"/><lb ed="R040" n="0293a05"/>文以所以二字征之。</p><p xml:id="pX25p0778a1709" cb:place="inline">盛註。<persName>佛</persName>说。皆经也。初称言 <lb ed="X" n="0778a18"/><lb ed="R040" n="0293a06"/>说章句。次称法。第七段称经。至此乃备言经勝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778a19"/><lb ed="R040" n="0293a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0778a1901"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0778j02" n="0778j02"/>〇<persName>佛</persName>告须菩提。是经名为金刚般若波罗蜜。以是名 <lb ed="X" n="0778a20"/><lb ed="R040" n="0293a08"/>字。汝当奉持。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778a21"/><lb ed="R040" n="0293a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0778a2101">大圆曰。上文言<persName>佛</persName>法皆从此经出。又言宝施不及 <lb ed="X" n="0778a22"/><lb ed="R040" n="0293a10"/>持经。而未说出此经名目。欲知義趣。须先识名。因 <lb ed="X" n="0778a23"/><lb ed="R040" n="0293a11"/>问示名。庶不使奉持无法。</p><p xml:id="pX25p0778a2311" cb:place="inline">从前说降伏安住。幷未 <lb ed="X" n="0778a24"/><lb ed="R040" n="0293a12"/>说出般若。其间如度生破尽度相。佈施破尽施相。 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0778b" n="0778b"/> <lb ed="X" n="0778b01"/><lb ed="R040" n="0293a13"/>见<persName>佛</persName>破尽身相。净信破尽法相。是个甚么物如是 <lb ed="X" n="0778b02"/><lb ed="R040" n="0293a14"/>坚固。如是猛利。说个真如无为。犹是钝置。全是般 <lb ed="X" n="0778b03"/><lb ed="R040" n="0293a15"/>若的力用。唤作金刚剑。亦唤作金刚眼睛。此眼一 <lb ed="X" n="0778b04"/><lb ed="R040" n="0293a16"/>开。则纤尘不留。四相俱扫。在四果非四果。在菩萨 <lb ed="X" n="0778b05"/><lb ed="R040" n="0293a17"/>非菩萨。在<persName>佛</persName>非<persName>佛</persName>。在法非法。著不得一毫修证。一 <lb ed="X" n="0778b06"/><lb ed="R040" n="0293a18"/>毫渐次。所以<persName>佛</persName>将此二字安名。又加以金刚二字。 <lb ed="X" n="0778b07"/><lb ed="R040" n="0293b01"/>以见至坚至利。不与万法为侣。乃一切俱空。一切 <lb ed="X" n="0778b08"/><lb ed="R040" n="0293b02"/>具足。乃是到彼岸之般若。而非精进禅定分别之 <lb ed="X" n="0778b09"/><lb ed="R040" n="0293b03"/>般若也。须菩提解空第一。非无般若。为他乐修阿 <lb ed="X" n="0778b10"/><lb ed="R040" n="0293b04"/>兰那行。亦只是精进禅定兼修之般若。而非无上 <lb ed="X" n="0778b11"/><lb ed="R040" n="0293b05"/>正<persName>等正觉</persName>之金刚般若也。若不是<persName>世尊</persName>与他点破。 <lb ed="X" n="0778b12"/><lb ed="R040" n="0293b06"/>则从前所说安住降伏之法。未免依旧落在修证 <lb ed="X" n="0778b13"/><lb ed="R040" n="0293b07"/>差别路上去。安能使其涕泪俱下。顿见实相哉。所 <lb ed="X" n="0778b14"/><lb ed="R040" n="0293b08"/>以<persName>佛</persName>但云以是名字。汝当奉持。直下一了百当。不 <lb ed="X" n="0778b15"/><lb ed="R040" n="0293b09"/>可更赘一语也。</p><p xml:id="pX25p0778b1507" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0778j03" n="0778j03"/>如如曰。是经名为金刚般若波 <lb ed="X" n="0778b16"/><lb ed="R040" n="0293b10"/>罗蜜。但蹑上文。不揽下意。与题目之金刚般若波 <lb ed="X" n="0778b17"/><lb ed="R040" n="0293b11"/>罗蜜。其義不同。因果无相。至于不可取。不可说。非 <lb ed="X" n="0778b18"/><lb ed="R040" n="0293b12"/>法。非非法。生淸净心。是为金刚般若。得而无得。证 <lb ed="X" n="0778b19"/><lb ed="R040" n="0293b13"/>福德性。以成大身。是为到彼岸。此中原无一切。故 <lb ed="X" n="0778b20"/><lb ed="R040" n="0293b14"/>不壞于一切。能壞一切。而亦不必壞一切。锋不利 <lb ed="X" n="0778b21"/><lb ed="R040" n="0293b15"/>而铦。岸不移而到。故以强名耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778b22"/><lb ed="R040" n="0293b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0778b2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0778j04" n="0778j04"/>所以者何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778b23"/><lb ed="R040" n="0293b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0778b2301">言所以奉持者当何如。呼起下数节。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778b24"/><lb ed="R040" n="0293b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0778b2401">须菩提。<persName>佛</persName>说般若波罗蜜。即非般若波罗蜜。是名般 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0778c" n="0778c"/> <lb ed="X" n="0778c01"/><lb ed="R040" n="0294a01"/>若波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0778c02"/><lb ed="R040" n="0294a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0778c0201">秦译古本无此句。</p><p xml:id="pX25p0778c0208" cb:place="inline">大圆曰。有名即有相。<persName>佛</persName>既教 <lb ed="X" n="0778c03"/><lb ed="R040" n="0294a03"/>人離相。却立一个经名。岂非又生一相。殊不知般 <lb ed="X" n="0778c04"/><lb ed="R040" n="0294a04"/>若即非般若。本来无相。则名亦非名也。盖般若即 <lb ed="X" n="0778c05"/><lb ed="R040" n="0294a05"/>是人淸净心体上的一点灵光。把不住。取不得的。 <lb ed="X" n="0778c06"/><lb ed="R040" n="0294a06"/>住处无方所。用处无痕迹。这个面目。须在无所住 <lb ed="X" n="0778c07"/><lb ed="R040" n="0294a07"/>而生其心识取。盘山云。心月孤圆。光吞万象。圆觉 <lb ed="X" n="0778c08"/><lb ed="R040" n="0294a08"/>经云。有照有觉。俱名障碍。所以般若即非般若。然 <lb ed="X" n="0778c09"/><lb ed="R040" n="0294a09"/>而又不是无觉无照的。<persName>世尊</persName>于即非般若处转一 <lb ed="X" n="0778c10"/><lb ed="R040" n="0294a10"/>语曰。是名般若波罗蜜。離一切相。即一切法。尽大 <lb ed="X" n="0778c11"/><lb ed="R040" n="0294a11"/>地无有一法是般若存住处。亦无有一法不是般 <lb ed="X" n="0778c12"/><lb ed="R040" n="0294a12"/>若放光处。只此三句。逢有破有。逢空破空。幷中道 <lb ed="X" n="0778c13"/><lb ed="R040" n="0294a13"/>亦不立。描出个金刚般若的样子。分明为般若点 <lb ed="X" n="0778c14"/><lb ed="R040" n="0294a14"/>睛。亦即为奉持二字点睛。</p><p xml:id="pX25p0778c1411" cb:place="inline">〇盛释。此经从性体立 <lb ed="X" n="0778c15"/><lb ed="R040" n="0294a15"/>名。中有真觉。为般若之智慧。如金刚之能断。超证 <lb ed="X" n="0778c16"/><lb ed="R040" n="0294a16"/>菩提。汝当奉持。只奉持此心而<anchor xml:id="nkr_note_add_0778c1601" n="0778c1601"/><anchor xml:id="beg0778c1601" n="0778c1601"/>已<anchor xml:id="end0778c1601"/>。此心之外。别无 <lb ed="X" n="0778c17"/><lb ed="R040" n="0294a17"/>般若波罗蜜。所谓即心即<persName>佛</persName>是也。<persName>佛</persName>恐人于句下 <lb ed="X" n="0778c18"/><lb ed="R040" n="0294a18"/>求法。故云即非。觉性无体。何有于名。自说自翻。直 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0779a" n="0779a"/> <lb ed="X" n="0779a01"/><lb ed="R040" n="0294b01"/>欲使奉持之人。胸中不留一个字脚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a02"/><lb ed="R040" n="0294b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0779a0201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0779j01" n="0779j01"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0779j01" n="0779j01"/>须菩提于意云何。<persName>如来</persName>有所说法不。</p><p xml:id="pX25p0779a0218" cb:place="inline">〇须菩提白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0779a03"/><lb ed="R040" n="0294b03"/>言<persName>世尊</persName>。<persName>如来</persName>无所说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a04"/><lb ed="R040" n="0294b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0779a0401">大圆曰。<persName>佛</persName>说般若三句。<persName>如来</persName>但为点醒。若向自家 <lb ed="X" n="0779a05"/><lb ed="R040" n="0294b05"/>迴光一照。方知三句只是一句。一句实无一字。本 <lb ed="X" n="0779a06"/><lb ed="R040" n="0294b06"/>来原是如此。所以<persName>如来</persName>急急问道。<persName>如来</persName>有所说法 <lb ed="X" n="0779a07"/><lb ed="R040" n="0294b07"/>否。探他一探。空生便一句领过曰。<persName>如来</persName>无所说。只 <lb ed="X" n="0779a08"/><lb ed="R040" n="0294b08"/>此一句便与<persName>如来</persName>打个对同印子。与<persName>如来</persName>把手同 <lb ed="X" n="0779a09"/><lb ed="R040" n="0294b09"/>行。此方是真能奉持的人。空生悟到这裡。<anchor xml:id="nkr_note_add_0779a0901" n="0779a0901"/><anchor xml:id="beg0779a0901" n="0779a0901"/>已<anchor xml:id="end0779a0901"/>是十 <lb ed="X" n="0779a10"/><lb ed="R040" n="0294b10"/>分圆满。然而理上见则易。事上见则难。所以下文 <lb ed="X" n="0779a11"/><lb ed="R040" n="0294b11"/>又将世界微尘发问。</p><p xml:id="pX25p0779a1109" cb:place="inline">如如曰。善现<anchor xml:id="nkr_note_add_0779a1101" n="0779a1101"/><anchor xml:id="beg0779a1101" n="0779a1101"/>已<anchor xml:id="end0779a1101"/>知名字当 <lb ed="X" n="0779a12"/><lb ed="R040" n="0294b12"/>空。但经中如许深義。未免尙怀爱乐。<persName>佛</persName>恐其以空 <lb ed="X" n="0779a13"/><lb ed="R040" n="0294b13"/>名字。即为淸净。故以是经所说之法问之。此与前 <lb ed="X" n="0779a14"/><lb ed="R040" n="0294b14"/><persName>如来</persName>有所说法耶。语同意异。前说字。承如我说法 <lb ed="X" n="0779a15"/><lb ed="R040" n="0294b15"/>句。泛言教授。此说字。专言此经。空生直悟为无所 <lb ed="X" n="0779a16"/><lb ed="R040" n="0294b16"/>说。既空其名。幷空其義矣。前云无有定法<persName>如来</persName>可 <lb ed="X" n="0779a17"/><lb ed="R040" n="0294b17"/>说。犹存空有二義。此直云<persName>如来</persName>无所说。所谓第一 <lb ed="X" n="0779a18"/><lb ed="R040" n="0294b18"/>義谛无声字也。前云<persName>佛</persName>说般若即非般若。犹作说 <lb ed="X" n="0779a19"/><lb ed="R040" n="0295a01"/>般若观。此则幷无<persName>佛</persName>说之相。是奉持者之空观也。</p> <lb ed="X" n="0779a20"/><lb ed="R040" n="0295a02"/><p xml:id="pX25p0779a2001">〇此第七番探验。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a21"/><lb ed="R040" n="0295a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0779a2101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0779j02" n="0779j02"/>〇须菩提于意云何。三千大千世界所有微尘是为 <lb ed="X" n="0779a22"/><lb ed="R040" n="0295a04"/>多不。</p><p xml:id="pX25p0779a2203" cb:place="inline">〇须菩提言甚多。<persName>世尊</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779a23"/><lb ed="R040" n="0295a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0779a2301">大圆曰。今人见到圆同太虚。无欠无馀田地。往往 <lb ed="X" n="0779a24"/><lb ed="R040" n="0295a06"/>避三界如牢狱。视尘世如畏途。殊不知总是自家 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0779b" n="0779b"/> <lb ed="X" n="0779b01"/><lb ed="R040" n="0295a07"/>屋裡事。所以<persName>世尊</persName>将世界微尘。发个问端。向这裡 <lb ed="X" n="0779b02"/><lb ed="R040" n="0295a08"/>得个活路。方不向无所说处坐定。空生只识得自 <lb ed="X" n="0779b03"/><lb ed="R040" n="0295a09"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0779b0301" n="0779b0301"/><anchor xml:id="beg0779b0301" n="0779b0301"/>己<anchor xml:id="end0779b0301"/>真空面目。至于大而世界。细而微尘。却没有这 <lb ed="X" n="0779b04"/><lb ed="R040" n="0295a10"/>个心胸眼目。去包罗得他。辨析得他。故只于事相 <lb ed="X" n="0779b05"/><lb ed="R040" n="0295a11"/>上答个甚多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779b06"/><lb ed="R040" n="0295a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0779b0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0779j03" n="0779j03"/>〇须菩提。诸微尘。<persName>如来</persName>说非微尘。是名微尘<note place="interlinear">此示尘刹皆法身也</note>。<persName>如来</persName>说 <lb ed="X" n="0779b07"/><lb ed="R040" n="0295a13"/>世界。非世界。是名世界。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779b08"/><lb ed="R040" n="0295a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0779b0801">大圆曰。<persName>世尊</persName>只得与他点破。呼名而告之。这至多 <lb ed="X" n="0779b09"/><lb ed="R040" n="0295a15"/>的微尘。众生在裡许流转。二乘向裡许脱離。若自 <lb ed="X" n="0779b10"/><lb ed="R040" n="0295a16"/><persName>如来</persName>看来。却是当体全空的。向即非微尘处与他 <lb ed="X" n="0779b11"/><lb ed="R040" n="0295a17"/>安名曰是名微尘。依旧无所说也。<persName>如来</persName>说这三千 <lb ed="X" n="0779b12"/><lb ed="R040" n="0295a18"/>大千世界。众生向此中头出头没。二乘向此外无 <lb ed="X" n="0779b13"/><lb ed="R040" n="0295b01"/>生无灭。自<persName>如来</persName>视之。亦当体全空的。向即非世界 <lb ed="X" n="0779b14"/><lb ed="R040" n="0295b02"/>处与他安名曰是名世界。依旧无所说也。</p><p xml:id="pX25p0779b1417" cb:place="inline">如如 <lb ed="X" n="0779b15"/><lb ed="R040" n="0295b03"/>曰。般若之体。離名字。離言说。離心缘。今名说俱離。 <lb ed="X" n="0779b16"/><lb ed="R040" n="0295b04"/>心缘安在。因尘界乃有心缘。然尘界果为实有乎。 <lb ed="X" n="0779b17"/><lb ed="R040" n="0295b05"/>微尘者。八万四千尘劳也。世界者。众生世界也。三 <lb ed="X" n="0779b18"/><lb ed="R040" n="0295b06"/>千大千世界所有微尘。所谓众生无边。烦恼无尽 <lb ed="X" n="0779b19"/><lb ed="R040" n="0295b07"/>也。空生曰甚多。尙带情器。不知诸微尘<persName>佛</persName>说非微 <lb ed="X" n="0779b20"/><lb ed="R040" n="0295b08"/>尘。尘劳本淸净。无尘可捨。既无可捨。则微尘何必 <lb ed="X" n="0779b21"/><lb ed="R040" n="0295b09"/>不有。是名微尘而<anchor xml:id="nkr_note_add_0779b2101" n="0779b2101"/><anchor xml:id="beg0779b2101" n="0779b2101"/>已<anchor xml:id="end0779b2101"/>。<persName>如来</persName>说世界非世界。世界皆 <lb ed="X" n="0779b22"/><lb ed="R040" n="0295b10"/>法界。无世界可離。既无可離。则世界何必不有。是 <lb ed="X" n="0779b23"/><lb ed="R040" n="0295b11"/>名世界而<anchor xml:id="nkr_note_add_0779b2301" n="0779b2301"/><anchor xml:id="beg0779b2301" n="0779b2301"/>已<anchor xml:id="end0779b2301"/>。尘尘无碍。刹刹互融。是奉持者之假 <lb ed="X" n="0779b24"/><lb ed="R040" n="0295b12"/>观也。</p><p xml:id="pX25p0779b2403" cb:place="inline">〇盛释。尊者既领说即无说之旨。<persName>世尊</persName>复擧 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0779c" n="0779c"/> <lb ed="X" n="0779c01"/><lb ed="R040" n="0295b13"/>尘性根性之皆空。为第八番探验。以尘性言之。微 <lb ed="X" n="0779c02"/><lb ed="R040" n="0295b14"/>尘是别。世界是总。聚尘成界。析界为尘。互成互破。 <lb ed="X" n="0779c03"/><lb ed="R040" n="0295b15"/>体色皆空。<persName>佛</persName>谓文殊曰。在世離世。在尘離尘。是究 <lb ed="X" n="0779c04"/><lb ed="R040" n="0295b16"/>竟法。即非尘非界之義也。故曰尘界是俗谛。非尘 <lb ed="X" n="0779c05"/><lb ed="R040" n="0295b17"/>界是真谛。尘界不二是中谛。</p><p xml:id="pX25p0779c0512" cb:place="inline">解義云。此说众生 <lb ed="X" n="0779c06"/><lb ed="R040" n="0295b18"/>性中妄念如世界中所有微尘。若能修般若无著 <lb ed="X" n="0779c07"/><lb ed="R040" n="0296a01"/>无相之行。了妄念尘劳。即淸净法性。故云即非微 <lb ed="X" n="0779c08"/><lb ed="R040" n="0296a02"/>尘。</p><p xml:id="pX25p0779c0802" cb:place="inline">了妄即真。真妄俱泯。故云是名微尘。</p><p xml:id="pX25p0779c0816" cb:place="inline">性无尘劳。 <lb ed="X" n="0779c09"/><lb ed="R040" n="0296a03"/>即<persName>佛</persName>世界。性有尘劳。即众生世界。了诸妄念。湛然 <lb ed="X" n="0779c10"/><lb ed="R040" n="0296a04"/>空寂。故云非世界。证得法身。普见尘刹。应用无方。 <lb ed="X" n="0779c11"/><lb ed="R040" n="0296a05"/>故云是名世界。</p><p xml:id="pX25p0779c1107" cb:place="inline">决疑云。此示尘刹皆法身也。若 <lb ed="X" n="0779c12"/><lb ed="R040" n="0296a06"/>以尘界观之。则满目万象。森然尘境。若以非尘界 <lb ed="X" n="0779c13"/><lb ed="R040" n="0296a07"/>观之。则一道虚闲。真空真寂。所谓寂灭虚灵。寄森 <lb ed="X" n="0779c14"/><lb ed="R040" n="0296a08"/>罗而显象。纵横幻境。归一性而融真。</p><p xml:id="pX25p0779c1415" cb:place="inline">圆旨云。般 <lb ed="X" n="0779c15"/><lb ed="R040" n="0296a09"/>若心光。大包千界。细入微尘。</p><p xml:id="pX25p0779c1512" cb:place="inline">长水云。尽十方世 <lb ed="X" n="0779c16"/><lb ed="R040" n="0296a10"/>界是自<anchor xml:id="nkr_note_add_0779c1601" n="0779c1601"/><anchor xml:id="beg0779c1601" n="0779c1601"/>己<anchor xml:id="end0779c1601"/>光明是也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0779c17"/><lb ed="R040" n="0296a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0779c1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0779j04" n="0779j04"/>须菩提于意云何。可以三十二相见<persName>如来</persName>不<note place="interlinear">此示法化冥一也</note>。</p><p xml:id="pX25p0779c1728" cb:place="inline">〇不也 <lb ed="X" n="0779c18"/><lb ed="R040" n="0296a12"/><persName>世尊</persName>。不可以三十二相得见<persName>如来</persName>。何以故。<persName>如来</persName>说三 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0780a" n="0780a"/> <lb ed="X" n="0780a01"/><lb ed="R040" n="0296a13"/>十二相。即是非相。是名三十二相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780a02"/><lb ed="R040" n="0296a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0780a0201">大圆曰。<persName>如来</persName>说到这裡。将<persName>如来</persName>非身的大身。一时 <lb ed="X" n="0780a03"/><lb ed="R040" n="0296a15"/>写出。犹恐空生未会。却将从前所问明的身相。重 <lb ed="X" n="0780a04"/><lb ed="R040" n="0296a16"/>来点撥他。</p><p xml:id="pX25p0780a0405" cb:place="inline">曹溪云。观相原妄。无可指陈。不妨相。 <lb ed="X" n="0780a05"/><lb ed="R040" n="0296a17"/>即无相。故曰即非身相。观性原真。尘尘妙觉。不妨 <lb ed="X" n="0780a06"/><lb ed="R040" n="0296a18"/>无相即相。故曰是名三十二相。</p><p xml:id="pX25p0780a0613" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0780j01" n="0780j01"/>疏云。非相假名 <lb ed="X" n="0780a07"/><lb ed="R040" n="0296b01"/>身相。只以身为非身。不是遣除身。别有一非身也。 <lb ed="X" n="0780a08"/><lb ed="R040" n="0296b02"/>亦非遣相别有无相。相无不一不异。</p><p xml:id="pX25p0780a0815" cb:place="inline">如如曰。善现 <lb ed="X" n="0780a09"/><lb ed="R040" n="0296b03"/>前云不可以身相见<persName>如来</persName>。是偏说虚空。此云不可 <lb ed="X" n="0780a10"/><lb ed="R040" n="0296b04"/>以三十二相见<persName>如来</persName>。是了知应化。悟境悬殊。盖说 <lb ed="X" n="0780a11"/><lb ed="R040" n="0296b05"/>身相非相者。乃翻结业成解脱。故<persName>佛</persName>曰即见<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0780a12"/><lb ed="R040" n="0296b06"/>说三十二相非相者。别有为于无为。故空生曰不 <lb ed="X" n="0780a13"/><lb ed="R040" n="0296b07"/>可见<persName>如来</persName>。是真不为法轮转者。即应化離应化。是 <lb ed="X" n="0780a14"/><lb ed="R040" n="0296b08"/>奉持者之中观也。</p><p xml:id="pX25p0780a1408" cb:place="inline">决疑。此離应化示法化冥一 <lb ed="X" n="0780a15"/><lb ed="R040" n="0296b09"/>也。三十二相。本非无相。而相即非相。则化身即法 <lb ed="X" n="0780a16"/><lb ed="R040" n="0296b10"/>身矣。三身一体。莫谓有相非<persName>佛</persName>也。</p><p xml:id="pX25p0780a1614" cb:place="inline">圆旨云。上文 <lb ed="X" n="0780a17"/><lb ed="R040" n="0296b11"/><persName>佛</persName>言。尘界俱是心光。则当身自不作色相会。宜空 <lb ed="X" n="0780a18"/><lb ed="R040" n="0296b12"/>生之应声如响也。</p><p xml:id="pX25p0780a1808" cb:place="inline">王日诠曰。所说之法。既是无 <lb ed="X" n="0780a19"/><lb ed="R040" n="0296b13"/>法。则所现应身。亦岂有身。观世界微尘可见矣。应 <lb ed="X" n="0780a20"/><lb ed="R040" n="0296b14"/>身三十二。相即是无相。应本无应。法身无相。即是 <lb ed="X" n="0780a21"/><lb ed="R040" n="0296b15"/>三十二相。法本无法。法应不异尘界一如。此与下一 <lb ed="X" n="0780a22"/><lb ed="R040" n="0296b16"/>合理相分互发。此先喩而後身。下先身而後喩也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780a23"/><lb ed="R040" n="0296b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0780a2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0780j02" n="0780j02"/>〇须菩提。若有善男子善女人。以恒河沙等身命布 <lb ed="X" n="0780a24"/><lb ed="R040" n="0296b18"/>施。若复有人。于此经中乃至受持。四句偈等。为他人 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0780b" n="0780b"/> <lb ed="X" n="0780b01"/><lb ed="R040" n="0297a01"/>说。其福甚多。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0780b02"/><lb ed="R040" n="0297a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0780b0201">大圆曰。世间最宝惜者身命。非千界七宝之比。然 <lb ed="X" n="0780b03"/><lb ed="R040" n="0297a03"/>犹见有身可捨。是未知身相即非身相也。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0780j03" n="0780j03"/>犹见布 <lb ed="X" n="0780b04"/><lb ed="R040" n="0297a04"/>施有恒河沙之多。是未知佈施不住于相也。自救 <lb ed="X" n="0780b05"/><lb ed="R040" n="0297a05"/>不了。终成苦果。若受持演说。自度度人。俱離名相。 <lb ed="X" n="0780b06"/><lb ed="R040" n="0297a06"/>施等虚空。岂不天壤悬殊哉。</p><p xml:id="pX25p0780b0612" cb:place="inline">正解云。受持是法 <lb ed="X" n="0780b07"/><lb ed="R040" n="0297a07"/>身因。故福最为殊勝。经文前以奉持始。後以奉持 <lb ed="X" n="0780b08"/><lb ed="R040" n="0297a08"/>终。极宜留意。盖真能奉持者。称性而行。本心而现。 <lb ed="X" n="0780b09"/><lb ed="R040" n="0297a09"/>莫非金刚全体。</p><p xml:id="pX25p0780b0907" cb:place="inline">〇如如曰。自随说自经至此。以奉 <lb ed="X" n="0780b10"/><lb ed="R040" n="0297a10"/>持显无相之殊勝也。统括其意。谓说法先观受持。 <lb ed="X" n="0780b11"/><lb ed="R040" n="0297a11"/>受持期于成就。今奉持是经者。空名字相。空言说 <lb ed="X" n="0780b12"/><lb ed="R040" n="0297a12"/>相。離尘界相。離应化相。如此成就。岂非第一稀有。 <lb ed="X" n="0780b13"/><lb ed="R040" n="0297a13"/>以此为他人说。是以第一稀有之法。利益他人。故 <lb ed="X" n="0780b14"/><lb ed="R040" n="0297a14"/>其福甚多。无相之殊勝显然矣。</p><p xml:id="pX25p0780b1413" cb:place="inline">盛释。此仍结到 <lb ed="X" n="0780b15"/><lb ed="R040" n="0297a15"/>持经福德。初以大千宝施较经勝。次以河沙宝施 <lb ed="X" n="0780b16"/><lb ed="R040" n="0297a16"/>较经勝。皆外财也。至此说到身命佈施。是内财也。 <lb ed="X" n="0780b17"/><lb ed="R040" n="0297a17"/>较财施虽优。总是有漏因果。此为下文挍量身命 <lb ed="X" n="0780b18"/><lb ed="R040" n="0297a18"/>之始。</p> <lb ed="X" n="0780b19"/><lb ed="R040" n="0297b01"/><p xml:id="pX25p0780b1901">△此分是一部经点眼处。所以者下。申言般若以 <lb ed="X" n="0780b20"/><lb ed="R040" n="0297b02"/>答奉持之法。般若即非般若三句。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0780j04" n="0780j04"/>言智体无相。以 <lb ed="X" n="0780b21"/><lb ed="R040" n="0297b03"/>见此经迥脱根尘。不拘文字。随引尘界色身对显 <lb ed="X" n="0780b22"/><lb ed="R040" n="0297b04"/>之。正见尘界全是法界色身。不异智身。法身无边。 <lb ed="X" n="0780b23"/><lb ed="R040" n="0297b05"/>功德亦无边矣。故以捨身功德。不及受持结之。</p> <lb ed="X" n="0780b24"/><lb ed="R040" n="0297b06"/><p xml:id="pX25p0780b2401">宗通云。是经<anchor xml:id="nkr_note_orig_0780j05" n="0780j05"/>離文字相。故无所说。離烦恼相。故非 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0780c" n="0780c"/> <lb ed="X" n="0780c01"/><lb ed="R040" n="0297b07"/>微尘。離人天相。故非世界。乃至離<persName>佛</persName>色身。故非三 <lb ed="X" n="0780c02"/><lb ed="R040" n="0297b08"/>十二相。離般若自性。故非般若波罗蜜。如此法门。 <lb ed="X" n="0780c03"/><lb ed="R040" n="0297b09"/>能受持者。岂非成就第一稀有之法。宝施身命施。 <lb ed="X" n="0780c04"/><lb ed="R040" n="0297b10"/>安足彷彿其万一乎。故下文但赞歎能契此理。转 <lb ed="X" n="0780c05"/><lb ed="R040" n="0297b11"/>教人者。其福无量。</p><p xml:id="pX25p0780c0508" cb:place="inline">〇憨山曰。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0780j06" n="0780j06"/>空生未闻此法时。其 <lb ed="X" n="0780c06"/><lb ed="R040" n="0297b12"/>心未安。初请降伏。以所知所见。满目尘境。众生与 <lb ed="X" n="0780c07"/><lb ed="R040" n="0297b13"/><persName>佛</persName>。秽净殊途。取捨异趣。故其心不安。难以降伏。特 <lb ed="X" n="0780c08"/><lb ed="R040" n="0297b14"/>起种种疑情。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0780j07" n="0780j07"/>初疑众生难度。则告以众生本空。又 <lb ed="X" n="0780c09"/><lb ed="R040" n="0297b15"/>疑<persName>佛</persName>果难求。则告以<persName>佛</persName>不必求。次疑佈施难周。则 <lb ed="X" n="0780c10"/><lb ed="R040" n="0297b16"/>告以三轮体空。次疑<persName>佛</persName>土难严。则告以心净则严。 <lb ed="X" n="0780c11"/><lb ed="R040" n="0297b17"/>次疑报身无寄。则告以法身无依。到此空生群疑 <lb ed="X" n="0780c12"/><lb ed="R040" n="0297b18"/>冰释。<persName>佛</persName>心披露。故领旨请名也。<persName>佛</persName>随说随扫。空生 <lb ed="X" n="0780c13"/><lb ed="R040" n="0298a01"/>言下即悟。于说法处。<anchor xml:id="nkr_note_add_0780c1301" n="0780c1301"/><anchor xml:id="beg0780c1301" n="0780c1301"/>已<anchor xml:id="end0780c1301"/>能领会矣。<persName>佛</persName>更欲其处处 <lb ed="X" n="0780c14"/><lb ed="R040" n="0298a02"/>如此领会。如细而微尘。大而世界。妙至三十二相。 <lb ed="X" n="0780c15"/><lb ed="R040" n="0298a03"/>都无所著。方是般若法。方是真受持。故皆非之而 <lb ed="X" n="0780c16"/><lb ed="R040" n="0298a04"/>皆是名也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0780c17"/><lb ed="R040" n="0298a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">離相寂灭分第十四</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0780j08" n="0780j08"/>〇離相寂灭分第十四</head> <lb ed="X" n="0780c18"/><lb ed="R040" n="0298a06"/><p xml:id="pX25p0780c1801">脱離一切形相。则真心寂静。妄念消灭。</p><p xml:id="pX25p0780c1816" cb:place="inline">〇此实 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0781a" n="0781a"/> <lb ed="X" n="0781a01"/><lb ed="R040" n="0298a07"/>证诸相悉是非相。而持经意<anchor xml:id="nkr_note_add_0781a0101" n="0781a0101"/><anchor xml:id="beg0781a0101" n="0781a0101"/>已<anchor xml:id="end0781a0101"/>完。</p><p xml:id="pX25p0781a0114" cb:place="inline">觉非曰。本 <lb ed="X" n="0781a02"/><lb ed="R040" n="0298a08"/>性空寂。原来无相。直至割截身体。如风过空。方 <lb ed="X" n="0781a03"/><lb ed="R040" n="0298a09"/>是離相实际处。</p><p xml:id="pX25p0781a0307" cb:place="inline">〇此空生闻经深解。言信心淸 <lb ed="X" n="0781a04"/><lb ed="R040" n="0298a10"/>净。即生实相。<persName>如来</persName>印可其说。因教从解起行。于 <lb ed="X" n="0781a05"/><lb ed="R040" n="0298a11"/>六波罗蜜上。一一離相发心。以利益众生也。</p><p xml:id="pX25p0781a0518" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0781a06"/><lb ed="R040" n="0298a12"/>此分通段。不出理行果三法。既示实相之理。令 <lb ed="X" n="0781a07"/><lb ed="R040" n="0298a13"/>人信解。又明无住之行。使人修行。又显无得之 <lb ed="X" n="0781a08"/><lb ed="R040" n="0298a14"/>报。令人证入。三法<anchor xml:id="nkr_note_add_0781a0801" n="0781a0801"/><anchor xml:id="beg0781a0801" n="0781a0801"/>已<anchor xml:id="end0781a0801"/>明。正说毕矣。故此下至十 <lb ed="X" n="0781a09"/><lb ed="R040" n="0298a15"/>六分。但显勝功德。劝赞流通。</p> <lb ed="X" n="0781a10"/><lb ed="R040" n="0298a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0781a1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0781j01" n="0781j01"/>尔时须菩提闻说是经。深解義趣。涕泪悲泣而白<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0781a11"/><lb ed="R040" n="0298a17"/>言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781a12"/><lb ed="R040" n="0298a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0781a1201">大圆曰。空生知捨命所感之福。不如持说。心悟真 <lb ed="X" n="0781a13"/><lb ed="R040" n="0298b01"/>空无相之義趣。伤其觉悟之晚。故感极涕零也。空 <lb ed="X" n="0781a14"/><lb ed="R040" n="0298b02"/>生向在实相上用心。未向诸相非相处开眼。所以 <lb ed="X" n="0781a15"/><lb ed="R040" n="0298b03"/>法见未忘。<persName>如来</persName>点出经名般若。然後透出金刚眼 <lb ed="X" n="0781a16"/><lb ed="R040" n="0298b04"/>睛。方知实相即是非相。众生四相即是非相。凡圣 <lb ed="X" n="0781a17"/><lb ed="R040" n="0298b05"/>情尽。人法双忘。一切相離。目前依正根尘。无非是 <lb ed="X" n="0781a18"/><lb ed="R040" n="0298b06"/><persName>佛</persName>境界。所谓深解義趣也。義乃名中之義。经以般 <lb ed="X" n="0781a19"/><lb ed="R040" n="0298b07"/>若为名。般若以破相为主。不住于相。便是此经之 <lb ed="X" n="0781a20"/><lb ed="R040" n="0298b08"/>義。</p><p xml:id="pX25p0781a2002" cb:place="inline">義之究竟归著处为趣。不住于相。即生实相。便 <lb ed="X" n="0781a21"/><lb ed="R040" n="0298b09"/>是義中之趣。</p><p xml:id="pX25p0781a2106" cb:place="inline">空生解後。既喜其闻。且悲其晚。又愍 <lb ed="X" n="0781a22"/><lb ed="R040" n="0298b10"/>当时众生。及未来众生。聋瞽是法。不觉涕泪俱下 <lb ed="X" n="0781a23"/><lb ed="R040" n="0298b11"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781a24"/><lb ed="R040" n="0298b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0781a2401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0781j02" n="0781j02"/>稀有<persName>世尊</persName>。<persName>佛</persName>说如是甚深经典。我从昔来所得慧眼。 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0781b" n="0781b"/> <lb ed="X" n="0781b01"/><lb ed="R040" n="0298b13"/>未曾得闻如是之经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781b02"/><lb ed="R040" n="0298b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0781b0201">大圆曰。前赞稀有。在度生上说。此赞稀有。在说法 <lb ed="X" n="0781b03"/><lb ed="R040" n="0298b15"/>处说。前浅後深。<persName>佛</persName>说如是甚深经典。不唯人空。而 <lb ed="X" n="0781b04"/><lb ed="R040" n="0298b16"/>且法空。幷般若智相亦空。昔得慧眼。止空人执。今 <lb ed="X" n="0781b05"/><lb ed="R040" n="0298b17"/>闻是经。幷空法执。歎其稀有。因欲起教以示未来。</p> <lb ed="X" n="0781b06"/><lb ed="R040" n="0298b18"/><p xml:id="pX25p0781b0601">如如曰。两闻字要重看。与前愿乐欲闻闻字相。 <lb ed="X" n="0781b07"/><lb ed="R040" n="0299a01"/>应如是说须如是闻。乃足荷其护嘱。闻说是经三 <lb ed="X" n="0781b08"/><lb ed="R040" n="0299a02"/>句。是结集者摹写空生之闻境。我从昔来三句。是 <lb ed="X" n="0781b09"/><lb ed="R040" n="0299a03"/>空生自写其闻境。不直曰深解義趣。先曰闻说是 <lb ed="X" n="0781b10"/><lb ed="R040" n="0299a04"/>经。唯闻乃能解也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781b11"/><lb ed="R040" n="0299a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0781b1101"><persName>世尊</persName>。若复有人。得闻是经。信心淸净。即生实相。当知 <lb ed="X" n="0781b12"/><lb ed="R040" n="0299a06"/>是人。成就第一稀有功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781b13"/><lb ed="R040" n="0299a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0781b1301">大圆曰。空生自陈<anchor xml:id="nkr_note_add_0781b1301" n="0781b1301"/><anchor xml:id="beg0781b1301" n="0781b1301"/>己<anchor xml:id="end0781b1301"/>悟。犹恐会上有声闻小乘。闻 <lb ed="X" n="0781b14"/><lb ed="R040" n="0299a08"/>而未必信者。故言若复有人得闻是经。而信得此 <lb ed="X" n="0781b15"/><lb ed="R040" n="0299a09"/>外别无有法。此中亦无法相可得。人执法执俱捐。 <lb ed="X" n="0781b16"/><lb ed="R040" n="0299a10"/>人空法空双显。便见真实性相。即从此无相中生 <lb ed="X" n="0781b17"/><lb ed="R040" n="0299a11"/>出。犹鉴空即能照也。这个得闻。便是闻慧淸净。这 <lb ed="X" n="0781b18"/><lb ed="R040" n="0299a12"/>个信心。便是思慧淸净。这个实相。便是修慧淸净。 <lb ed="X" n="0781b19"/><lb ed="R040" n="0299a13"/>全体真如。</p><p xml:id="pX25p0781b1905" cb:place="inline">实相未生。纵修功德。不出有为有漏作 <lb ed="X" n="0781b20"/><lb ed="R040" n="0299a14"/>用。总是染缘幻相。实相既生。法身中具有恒沙性 <lb ed="X" n="0781b21"/><lb ed="R040" n="0299a15"/>功德。自然触处圆成。皆是第一義谛。故云稀有。变 <lb ed="X" n="0781b22"/><lb ed="R040" n="0299a16"/>福言功者。功成果满。福不足道也。</p><p xml:id="pX25p0781b2214" cb:place="inline">莲师云。实相 <lb ed="X" n="0781b23"/><lb ed="R040" n="0299a17"/>二字。是<persName>如来</persName>实地工夫。若未从实相处修持泛言 <lb ed="X" n="0781b24"/><lb ed="R040" n="0299a18"/>空相。便落寂灭。何处发生。故言实相。以使人从此 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0781c" n="0781c"/> <lb ed="X" n="0781c01"/><lb ed="R040" n="0299b01"/>实地生出空相。从此修持也。</p><p xml:id="pX25p0781c0112" cb:place="inline">陈雄曰。性中具如 <lb ed="X" n="0781c02"/><lb ed="R040" n="0299b02"/>来法身。是之谓实相。夫悟理而至于证实相。吾知 <lb ed="X" n="0781c03"/><lb ed="R040" n="0299b03"/>成就法身。功德莫出其右。故云第一稀有。</p><p xml:id="pX25p0781c0317" cb:place="inline">李腾 <lb ed="X" n="0781c04"/><lb ed="R040" n="0299b04"/>芳曰。信心者。信及无我等四相。而修不住相之行 <lb ed="X" n="0781c05"/><lb ed="R040" n="0299b05"/>也。淸净者。即人法两空之心。不住于相也。实相者。 <lb ed="X" n="0781c06"/><lb ed="R040" n="0299b06"/>即淸净法身。非有非无。不生不灭。如如不动者也。 <lb ed="X" n="0781c07"/><lb ed="R040" n="0299b07"/>则生实相者。盖人心本自淸净。以住相故生虚妄。 <lb ed="X" n="0781c08"/><lb ed="R040" n="0299b08"/>以不住相故生实相。因对虚妄说。故说实相。因对 <lb ed="X" n="0781c09"/><lb ed="R040" n="0299b09"/>虚妄灭。即说实相生。实则相归无相。生岂有生。故 <lb ed="X" n="0781c10"/><lb ed="R040" n="0299b10"/>空生自下转语云。是实相者。即是非相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781c11"/><lb ed="R040" n="0299b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0781c1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0781j03" n="0781j03"/><persName>世尊</persName>。是实相者。即是非相。是故<persName>如来</persName>说名实相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0781c12"/><lb ed="R040" n="0299b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0781c1201">空生又恐人闻实相之名。遂生实相之想。急转一 <lb ed="X" n="0781c13"/><lb ed="R040" n="0299b13"/>语扫之。是实相者。所谓真体全空。二边不立。中道 <lb ed="X" n="0781c14"/><lb ed="R040" n="0299b14"/>不安。如太虚空。无形相可以执著。故云即是非相。</p> <lb ed="X" n="0781c15"/><lb ed="R040" n="0299b15"/><p xml:id="pX25p0781c1501">集解。实相。即是本性空净。非有少法可寻的相。 <lb ed="X" n="0781c16"/><lb ed="R040" n="0299b16"/>若执经求悟。便抛却自<anchor xml:id="nkr_note_add_0781c1601" n="0781c1601"/><anchor xml:id="beg0781c1601" n="0781c1601"/>己<anchor xml:id="end0781c1601"/>真经。毕竟非实。</p><p xml:id="pX25p0781c1617" cb:place="inline">又如 <lb ed="X" n="0781c17"/><lb ed="R040" n="0299b17"/>来以非相为实相。以有相为幻相。只说实相无相。 <lb ed="X" n="0781c18"/><lb ed="R040" n="0299b18"/>不是说无实相也。莫要错会。</p><p xml:id="pX25p0781c1812" cb:place="inline">又既曰实相。又曰 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0782a" n="0782a"/> <lb ed="X" n="0782a01"/><lb ed="R040" n="0300a01"/>非相。既曰非相。又曰实相。譬如虚空。于十方中求 <lb ed="X" n="0782a02"/><lb ed="R040" n="0300a02"/>不可得。然非无虚空也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782a03"/><lb ed="R040" n="0300a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0782a0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0782j01" n="0782j01"/><persName>世尊</persName>。我今得闻如是经典。信解受持。不足为难。若当 <lb ed="X" n="0782a04"/><lb ed="R040" n="0300a04"/>来世後五百岁。其有众生得闻是经。信解受持。是人 <lb ed="X" n="0782a05"/><lb ed="R040" n="0300a05"/>即为第一稀有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782a06"/><lb ed="R040" n="0300a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0782a0601">如如曰。空生甫幸自闻。即以能闻望人。且望来世 <lb ed="X" n="0782a07"/><lb ed="R040" n="0300a07"/>後五百岁之众生。一则曰第一。再则曰第一。与<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0782a08"/><lb ed="R040" n="0300a08"/>之以获福歆动持说者。同一倦切。盖实知受持读 <lb ed="X" n="0782a09"/><lb ed="R040" n="0300a09"/>诵。能成就第一法也。又恐众生误。认受持读诵。全 <lb ed="X" n="0782a10"/><lb ed="R040" n="0300a10"/>在章句。于自家善根不能生发。故先言信以淸净。 <lb ed="X" n="0782a11"/><lb ed="R040" n="0300a11"/>次言信解。以示受持读诵之本。</p><p xml:id="pX25p0782a1113" cb:place="inline">盛释。此尊者深 <lb ed="X" n="0782a12"/><lb ed="R040" n="0300a12"/>信法勝。既晓同会大众。更欲流传末世也。得闻。是 <lb ed="X" n="0782a13"/><lb ed="R040" n="0300a13"/>闻慧。信解。是思慧。受持。是修慧。信中又具四義。一 <lb ed="X" n="0782a14"/><lb ed="R040" n="0300a14"/>信万法不外一心。二信是经决能开性灵出生死。 <lb ed="X" n="0782a15"/><lb ed="R040" n="0300a15"/>三信众生各具一心三般若。四信日用中心体空 <lb ed="X" n="0782a16"/><lb ed="R040" n="0300a16"/>寂。便是受持大法力。故云第一稀有。下文复征希 <lb ed="X" n="0782a17"/><lb ed="R040" n="0300a17"/>有之故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782a18"/><lb ed="R040" n="0300a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0782a1801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0782j02" n="0782j02"/>何以故。此人无我相。无人相。无众生相。无寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782a19"/><lb ed="R040" n="0300b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0782a1901">何以见其稀有。正以此经義甚深。非仅受持文字。 <lb ed="X" n="0782a20"/><lb ed="R040" n="0300b02"/>可称信解。唯四相俱无。所以能悟般若妙義。信解 <lb ed="X" n="0782a21"/><lb ed="R040" n="0300b03"/>受持也。</p><p xml:id="pX25p0782a2104" cb:place="inline">〇此人空也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782a22"/><lb ed="R040" n="0300b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0782a2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0782j03" n="0782j03"/>所以者何。我相即是非相。人相众生相寿者相即是 <lb ed="X" n="0782a23"/><lb ed="R040" n="0300b05"/>非相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782a24"/><lb ed="R040" n="0300b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0782a2401">又须知是人所以能持是经而无四相者何也。为 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0782b" n="0782b"/> <lb ed="X" n="0782b01"/><lb ed="R040" n="0300b07"/>他信心淸净。了知五蕴本来空寂。我相即是非相。 <lb ed="X" n="0782b02"/><lb ed="R040" n="0300b08"/>彼此原来绝待。人相即是非相。万象一法所印。众 <lb ed="X" n="0782b03"/><lb ed="R040" n="0300b09"/>生即非众生。亿劫不出刹那。寿者即非寿者。</p><p xml:id="pX25p0782b0318" cb:place="inline">既悟 <lb ed="X" n="0782b04"/><lb ed="R040" n="0300b10"/>诸相非相之旨。四相所以不烦断灭。而当体全空 <lb ed="X" n="0782b05"/><lb ed="R040" n="0300b11"/>也。此法空也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782b06"/><lb ed="R040" n="0300b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0782b0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0782j04" n="0782j04"/>何以故。離一切诸相。即名诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782b07"/><lb ed="R040" n="0300b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0782b0701">又何以知四相非相。盖但云无相。二乘亦能。止得 <lb ed="X" n="0782b08"/><lb ed="R040" n="0300b14"/>人空。既知相即非相。则法本无法。法相空。则空见 <lb ed="X" n="0782b09"/><lb ed="R040" n="0300b15"/>亦忘。净悟三空。契合实理。性灵发现。可证淸净法 <lb ed="X" n="0782b10"/><lb ed="R040" n="0300b16"/>身矣。此幷空见亦忘也。</p><p xml:id="pX25p0782b1010" cb:place="inline">如如曰。前云见诸相非 <lb ed="X" n="0782b11"/><lb ed="R040" n="0300b17"/>相即见<persName>如来</persName>。末指其如何见。言一切诸<persName>佛</persName>从此经 <lb ed="X" n="0782b12"/><lb ed="R040" n="0300b18"/>出。末指其如何出。今解悟所到。作决定義。曰離一 <lb ed="X" n="0782b13"/><lb ed="R040" n="0301a01"/>切诸相。即名诸<persName>佛</persName>。如是见如是出也。妙在離字。凡 <lb ed="X" n="0782b14"/><lb ed="R040" n="0301a02"/>无与有对。非与是对。離则有无双遣。是非不立。无 <lb ed="X" n="0782b15"/><lb ed="R040" n="0301a03"/>妄无真。湛然圆觉。故<persName>佛</persName>重言以印之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782b16"/><lb ed="R040" n="0301a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0782b1601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0782j05" n="0782j05"/>〇<persName>佛</persName>告须菩提。如是如是。若复有人得闻是经。不惊 <lb ed="X" n="0782b17"/><lb ed="R040" n="0301a05"/>不怖不畏。当知是人。甚为稀有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782b18"/><lb ed="R040" n="0301a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0782b1801">须菩提信生实相。我法兼忘。直至相尽名<persName>佛</persName>。言言 <lb ed="X" n="0782b19"/><lb ed="R040" n="0301a07"/>见谛。深契<persName>如来</persName>之旨。故以如是如是印可之。不唯 <lb ed="X" n="0782b20"/><lb ed="R040" n="0301a08"/>信解受持为稀有。闻是经而不惊其言之过。不怖 <lb ed="X" n="0782b21"/><lb ed="R040" n="0301a09"/>其道之高。不畏其行之难。此人亦为稀有。下征其 <lb ed="X" n="0782b22"/><lb ed="R040" n="0301a10"/>故。</p><p xml:id="pX25p0782b2202" cb:place="inline">如如曰。<persName>佛</persName>虑善现。执第一之见。仍未離相。故 <lb ed="X" n="0782b23"/><lb ed="R040" n="0301a11"/>纔为印许。随以竿头进步。夺其所據。盖善现深解 <lb ed="X" n="0782b24"/><lb ed="R040" n="0301a12"/>悲泣。悲生于喜。喜生于惊。惊则怖与畏相因而起。 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0782c" n="0782c"/> <lb ed="X" n="0782c01"/><lb ed="R040" n="0301a13"/>终有第一之相在。故说此示之。不惊不怖不畏之 <lb ed="X" n="0782c02"/><lb ed="R040" n="0301a14"/>诣甚深。须得于信解受持之後。惊者。愕也。怖者。恐 <lb ed="X" n="0782c03"/><lb ed="R040" n="0301a15"/>也。畏者。犹豫也。惊与爱对。怖与乐对。畏与锐对。人 <lb ed="X" n="0782c04"/><lb ed="R040" n="0301a16"/>能智与理冥。不生爱想。不作乐想。浑无锐精。则可 <lb ed="X" n="0782c05"/><lb ed="R040" n="0301a17"/>以名此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782c06"/><lb ed="R040" n="0301a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0782c0601"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0782j06" n="0782j06"/>何以故。须菩提。<persName>如来</persName>说第一波罗蜜。即非第一波罗 <lb ed="X" n="0782c07"/><lb ed="R040" n="0301b01"/>蜜。是名第一波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0782c08"/><lb ed="R040" n="0301b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0782c0801">空生既能深解。<persName>如来</persName>便要他实实去行六度。故此 <lb ed="X" n="0782c09"/><lb ed="R040" n="0301b03"/>下以六波罗蜜示之。</p><p xml:id="pX25p0782c0909" cb:place="inline">大圆曰。六波罗蜜中般若 <lb ed="X" n="0782c10"/><lb ed="R040" n="0301b04"/>是法身正因。馀五度为助缘。法身最大最无上。唯 <lb ed="X" n="0782c11"/><lb ed="R040" n="0301b05"/>般若能成就法身。故云第一。</p><p xml:id="pX25p0782c1112" cb:place="inline">前言般若即非般若。 <lb ed="X" n="0782c12"/><lb ed="R040" n="0301b06"/>是就般若一波罗蜜而言。自无体性也。此第一即 <lb ed="X" n="0782c13"/><lb ed="R040" n="0301b07"/>非第一。是对馀五波罗蜜而言。而说六度总一般 <lb ed="X" n="0782c14"/><lb ed="R040" n="0301b08"/>若万行同成第一。以起下忍辱佈施。離一切相之 <lb ed="X" n="0782c15"/><lb ed="R040" n="0301b09"/>意也。</p><p xml:id="pX25p0782c1503" cb:place="inline">如如曰。非第一者。是淸净之心。是名第一 <lb ed="X" n="0782c16"/><lb ed="R040" n="0301b10"/>者。乃圆证之旨。</p><p xml:id="pX25p0782c1607" cb:place="inline">圆旨云。须菩提所云稀有者。是 <lb ed="X" n="0782c17"/><lb ed="R040" n="0301b11"/>能见实相之人。<persName>佛</persName>所云稀有者。乃实相现前。而不 <lb ed="X" n="0782c18"/><lb ed="R040" n="0301b12"/>惊不怖不畏之人也。盖金刚般若。贯彻五度。为第 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0783a" n="0783a"/> <lb ed="X" n="0783a01"/><lb ed="R040" n="0301b13"/>一波罗蜜。然不惊怖而作第一会者。是名第一。有 <lb ed="X" n="0783a02"/><lb ed="R040" n="0301b14"/>惊怖则非淸净心相矣。何得为第一稀有乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783a03"/><lb ed="R040" n="0301b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0783a0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0783j01" n="0783j01"/>须菩提。忍辱波罗蜜。<persName>如来</persName>说非忍辱波罗蜜。是名忍 <lb ed="X" n="0783a04"/><lb ed="R040" n="0301b16"/>辱波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783a05"/><lb ed="R040" n="0301b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0783a0501">秦译及古本无是名句。</p><p xml:id="pX25p0783a0510" cb:place="inline">如如曰。前云非般若波 <lb ed="X" n="0783a06"/><lb ed="R040" n="0301b18"/>罗蜜。非第一波罗蜜。犹恐众生未能通达于五度。 <lb ed="X" n="0783a07"/><lb ed="R040" n="0302a01"/>故再拈忍辱示之。持戒。精进。禅定。般若。悉在心上 <lb ed="X" n="0783a08"/><lb ed="R040" n="0302a02"/>修习。佈施。忍辱。则见于应为。菩萨饶益有情。正于 <lb ed="X" n="0783a09"/><lb ed="R040" n="0302a03"/>应为征心。故经中言佈施忍辱以摄馀度。</p><p xml:id="pX25p0783a0917" cb:place="inline">起修贵 <lb ed="X" n="0783a10"/><lb ed="R040" n="0302a04"/>于能捨。故以佈施摄修。得果贵于能忘。故以忍辱 <lb ed="X" n="0783a11"/><lb ed="R040" n="0302a05"/>摄果。</p><p xml:id="pX25p0783a1103" cb:place="inline">大圆曰。六度中最难離相者。无如忍辱一 <lb ed="X" n="0783a12"/><lb ed="R040" n="0302a06"/>度。被人毁害曰辱。我能安受曰忍。此见性之後。习 <lb ed="X" n="0783a13"/><lb ed="R040" n="0302a07"/>定修慧。最紧要关头。所以菩萨当行忍辱波罗蜜。 <lb ed="X" n="0783a14"/><lb ed="R040" n="0302a08"/>然见有辱可忍。即不能忍矣。此忍辱原从般若而 <lb ed="X" n="0783a15"/><lb ed="R040" n="0302a09"/>出。本源之心。寂然不动。外不见有所辱之相。内不 <lb ed="X" n="0783a16"/><lb ed="R040" n="0302a10"/>见有能忍之心。是般若体中。本无我人。谁加谁忍。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783a17"/><lb ed="R040" n="0302a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0783a1701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0783j02" n="0783j02"/>何以故。须菩提。如我昔为歌利王割截身体<note place="interlinear">一证</note>。我于尔 <lb ed="X" n="0783a18"/><lb ed="R040" n="0302a12"/>时。无我相。无人相。无众生相。无寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783a19"/><lb ed="R040" n="0302a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0783a1901">征其所以忍辱非忍辱者。将<anchor xml:id="nkr_note_add_0783a1901" n="0783a1901"/><anchor xml:id="beg0783a1901" n="0783a1901"/>己<anchor xml:id="end0783a1901"/>行之行证之。</p><p xml:id="pX25p0783a1918" cb:place="inline">集 <lb ed="X" n="0783a20"/><lb ed="R040" n="0302a14"/>解。忍辱实有此事相。何以言非忍辱。只为能離四 <lb ed="X" n="0783a21"/><lb ed="R040" n="0302a15"/>相故。<persName>如来</persName>引<anchor xml:id="nkr_note_add_0783a2101" n="0783a2101"/><anchor xml:id="beg0783a2101" n="0783a2101"/>己<anchor xml:id="end0783a2101"/>事明之。歌利。华言极恶。<persName>如来</persName>昔因 <lb ed="X" n="0783a22"/><lb ed="R040" n="0302a16"/>中。证初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0783a2201" n="0783a2201"/><anchor xml:id="beg0783a2201" n="0783a2201"/>已<anchor xml:id="end0783a2201"/>。山居修道。王带宫女出猎。因倦而寝。 <lb ed="X" n="0783a23"/><lb ed="R040" n="0302a17"/>诸人入山礼仙。王觉大怒。入山寻之。问仙得果否。 <lb ed="X" n="0783a24"/><lb ed="R040" n="0302a18"/>答曰未得。又问以何为戒。答曰以忍为戒。王割其 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0783b" n="0783b"/> <lb ed="X" n="0783b01"/><lb ed="R040" n="0302b01"/>耳。容颜不变。又劓其鼻。截其手。其臣争谏不听。四 <lb ed="X" n="0783b02"/><lb ed="R040" n="0302b02"/>天王雨沙石。王怖畏忏悔。仙复身如故。王後皈信 <lb ed="X" n="0783b03"/><lb ed="R040" n="0302b03"/>受记。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783b04"/><lb ed="R040" n="0302b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0783b0401">何以故。我于往昔节节肢解时。若有我相人相众生 <lb ed="X" n="0783b05"/><lb ed="R040" n="0302b05"/>相寿者相。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0783j03" n="0783j03"/>应生嗔恨<note place="interlinear">反明非忍</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783b06"/><lb ed="R040" n="0302b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0783b0601">有四相。便见有辱。有辱即有恨。有恨即有忍。有忍 <lb ed="X" n="0783b07"/><lb ed="R040" n="0302b07"/>即有住。住于有忍。即非无忍矣。<persName>如来</persName>惜<anchor xml:id="nkr_note_add_0783b0701" n="0783b0701"/><anchor xml:id="beg0783b0701" n="0783b0701"/>己<anchor xml:id="end0783b0701"/>苦行。转 <lb ed="X" n="0783b08"/><lb ed="R040" n="0302b08"/>人贪嗔。若有嗔恨。则被截者与加害者。同一无明。 <lb ed="X" n="0783b09"/><lb ed="R040" n="0302b09"/>即非慈悲。何能化导。</p><p xml:id="pX25p0783b0909" cb:place="inline">〇盛云。上言第一波罗蜜。此 <lb ed="X" n="0783b10"/><lb ed="R040" n="0302b10"/>又于六波罗蜜中。擧一忍辱。以证身命亦无住也。 <lb ed="X" n="0783b11"/><lb ed="R040" n="0302b11"/>说非忍辱。是忍而无忍。如我一证。是极苦忍亦非 <lb ed="X" n="0783b12"/><lb ed="R040" n="0302b12"/>忍也。无四相。正明非忍。与前度生无四相。持经无 <lb ed="X" n="0783b13"/><lb ed="R040" n="0302b13"/>四相。互为发明。见得名虽忍辱。体总般若。如菩萨 <lb ed="X" n="0783b14"/><lb ed="R040" n="0302b14"/>苦行。直造本源。不成苦果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783b15"/><lb ed="R040" n="0302b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0783b1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0783j04" n="0783j04"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0783j04" n="0783j04"/>须菩提。又念过去于五百世作忍辱仙人<note place="interlinear">又一证</note>。于尔所世。 <lb ed="X" n="0783b16"/><lb ed="R040" n="0302b16"/>无我相。无人相。无众生相。无寿者相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783b17"/><lb ed="R040" n="0302b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0783b1701">且此忍辱之行。不但于歌利王如此。未遇歌利以 <lb ed="X" n="0783b18"/><lb ed="R040" n="0302b18"/>前。曾于过去五百世作忍辱仙人。修忍辱之行。<anchor xml:id="nkr_note_add_0783b1801" n="0783b1801"/><anchor xml:id="beg0783b1801" n="0783b1801"/>已<anchor xml:id="end0783b1801"/> <lb ed="X" n="0783b19"/><lb ed="R040" n="0303a01"/>经脱離四相。住世<anchor xml:id="nkr_note_add_0783b1901" n="0783b1901"/><anchor xml:id="beg0783b1901" n="0783b1901"/>已<anchor xml:id="end0783b1901"/>无四相之累。历劫自能顿悟 <lb ed="X" n="0783b20"/><lb ed="R040" n="0303a02"/>真空。言<persName>佛</persName>所修。非止一世一事也。是知忍辱乃学 <lb ed="X" n="0783b21"/><lb ed="R040" n="0303a03"/>道之先务。首要破其嗔心。方離四相。</p><p xml:id="pX25p0783b2115" cb:place="inline">〇四相总归 <lb ed="X" n="0783b22"/><lb ed="R040" n="0303a04"/>我相。我相于佈施忍辱。盘结甚坚。故此叠言忍辱 <lb ed="X" n="0783b23"/><lb ed="R040" n="0303a05"/>无相。下又言佈施无住。无非示菩萨以无我之義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783b24"/><lb ed="R040" n="0303a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0783b2401">是故须菩提。菩萨应離一切相。<note place="inline">五字总贯下文</note>发阿耨多罗 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0783c" n="0783c"/> <lb ed="X" n="0783c01"/><lb ed="R040" n="0303a07"/>三藐三菩提心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783c02"/><lb ed="R040" n="0303a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0783c0201">如如曰。以上详言離相。以立修行之准。此乃就发 <lb ed="X" n="0783c03"/><lb ed="R040" n="0303a09"/>心者说。<persName>佛</persName>意谓闻经之人。去<persName>佛</persName>甚远。而能无惊怖 <lb ed="X" n="0783c04"/><lb ed="R040" n="0303a10"/>诸相。忍辱仙人尙未成<persName>佛</persName>。而<anchor xml:id="nkr_note_add_0783c0401" n="0783c0401"/><anchor xml:id="beg0783c0401" n="0783c0401"/>已<anchor xml:id="end0783c0401"/>无我等四相。汝莫 <lb ed="X" n="0783c05"/><lb ed="R040" n="0303a11"/>谓離一切相。是诸<persName>佛</persName>极诣。菩萨皆当以此发心者 <lb ed="X" n="0783c06"/><lb ed="R040" n="0303a12"/>也。经中言菩萨无四相。即言众生无四相。言众生 <lb ed="X" n="0783c07"/><lb ed="R040" n="0303a13"/>无法相无非法相。即言<persName>如来</persName>非法非非法。言離一 <lb ed="X" n="0783c08"/><lb ed="R040" n="0303a14"/>切相名诸<persName>佛</persName>。即言应離一切相发菩提心。总是平 <lb ed="X" n="0783c09"/><lb ed="R040" n="0303a15"/>等本际。决定众生是<persName>佛</persName>也。空生前问。如何住降。不 <lb ed="X" n="0783c10"/><lb ed="R040" n="0303a16"/>问如何发心。<persName>佛</persName>却示以離相发心。所谓本起因地。 <lb ed="X" n="0783c11"/><lb ed="R040" n="0303a17"/>澄水必于其原。滋木必于其本。识得離相发心。不 <lb ed="X" n="0783c12"/><lb ed="R040" n="0303a18"/>必别求住降矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783c13"/><lb ed="R040" n="0303b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0783c1301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0783j05" n="0783j05"/><note place="interlinear">此段为離相提挈要旨处</note>不应住色生心。不应住声香味触法生心。应生无所 <lb ed="X" n="0783c14"/><lb ed="R040" n="0303b02"/>住心<note place="interlinear">点明问意</note>。若心有住。即为非住。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0783c15"/><lb ed="R040" n="0303b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0783c1501">如如曰。離相发心。则所发之心。即无所住之心也。 <lb ed="X" n="0783c16"/><lb ed="R040" n="0303b04"/>发则生矣。故不应住色生心。不应住声香味触法 <lb ed="X" n="0783c17"/><lb ed="R040" n="0303b05"/>生心。即生无所住心可也。</p><p xml:id="pX25p0783c1711" cb:place="inline">不应住色二句。<anchor xml:id="nkr_note_add_0783c1701" n="0783c1701"/><anchor xml:id="beg0783c1701" n="0783c1701"/>已<anchor xml:id="end0783c1701"/>见上 <lb ed="X" n="0783c18"/><lb ed="R040" n="0303b06"/>文。此更申言上是不应以有住生心。此是不应生 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0784a" n="0784a"/> <lb ed="X" n="0784a01"/><lb ed="R040" n="0303b07"/>有住之心。意微有异。</p><p xml:id="pX25p0784a0109" cb:place="inline">前云应无所住而生其心。恐 <lb ed="X" n="0784a02"/><lb ed="R040" n="0303b08"/>人认作两层。有无所住之心。又有所生之心。转非 <lb ed="X" n="0784a03"/><lb ed="R040" n="0303b09"/>淸净。故直曰生无所住心。言生此原无所所住之 <lb ed="X" n="0784a04"/><lb ed="R040" n="0303b10"/>心。更不必以无所住而生也。前云不住于相。及应 <lb ed="X" n="0784a05"/><lb ed="R040" n="0303b11"/>如所教住。義原合一。此云若心有住即为非住。合 <lb ed="X" n="0784a06"/><lb ed="R040" n="0303b12"/>一之義。于此发明。</p><p xml:id="pX25p0784a0608" cb:place="inline">大圆曰。要離我人四相先離 <lb ed="X" n="0784a07"/><lb ed="R040" n="0303b13"/>六尘。我人四相。由住著六尘而起也。不应住色等 <lb ed="X" n="0784a08"/><lb ed="R040" n="0303b14"/>者。诫著相生心而修行也。应无所住等者。劝離相 <lb ed="X" n="0784a09"/><lb ed="R040" n="0303b15"/>生心而修行也。若心有住。即为非住者。谓住于色 <lb ed="X" n="0784a10"/><lb ed="R040" n="0303b16"/>等。即不住于菩提。入此出彼。幾微之际。不可不愼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0784a11"/><lb ed="R040" n="0303b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0784a1101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0784j01" n="0784j01"/>是故<persName>佛</persName>说。菩萨心。不应住色佈施。须菩提。菩萨为利 <lb ed="X" n="0784a12"/><lb ed="R040" n="0303b18"/>益一切众生故。<note place="inline">各本无故字</note>应如是佈施。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0784a13"/><lb ed="R040" n="0304a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0784a1301">盛云。不应住色佈施。又承不住生心。结归離相本 <lb ed="X" n="0784a14"/><lb ed="R040" n="0304a02"/>旨。此色字。只应作相字看。</p><p xml:id="pX25p0784a1411" cb:place="inline">如如曰。此色字。该声 <lb ed="X" n="0784a15"/><lb ed="R040" n="0304a03"/>香味触法在内。上先言不住相等佈施。再言不住 <lb ed="X" n="0784a16"/><lb ed="R040" n="0304a04"/>色等生心。此则言不住色等生心。即不住色佈施。 <lb ed="X" n="0784a17"/><lb ed="R040" n="0304a05"/>以融合上文两義。</p><p xml:id="pX25p0784a1708" cb:place="inline">〇上文详言離一切相。至于无 <lb ed="X" n="0784a18"/><lb ed="R040" n="0304a06"/>所不空。虑空生因此。遂以<anchor xml:id="nkr_note_add_0784a1801" n="0784a1801"/><anchor xml:id="beg0784a1801" n="0784a1801"/>己<anchor xml:id="end0784a1801"/>所证无生。即是<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0784a19"/><lb ed="R040" n="0304a07"/>離一切相。而于一切众生置之度外。故急呼而示 <lb ed="X" n="0784a20"/><lb ed="R040" n="0304a08"/>之。佈施。指法施言。灭度众生。即是利益众生。<persName>佛</persName>恐 <lb ed="X" n="0784a21"/><lb ed="R040" n="0304a09"/>行人认无灭度为虚无。故以利益二字指示实际。 <lb ed="X" n="0784a22"/><lb ed="R040" n="0304a10"/>盖必利人福德。益人智慧。实实有其功用。始成其 <lb ed="X" n="0784a23"/><lb ed="R040" n="0304a11"/>灭度。此是菩萨宏誓之量。劝修之本。上文離一切 <lb ed="X" n="0784a24"/><lb ed="R040" n="0304a12"/>诸相。总为此耳。因众生住著根尘。故廣行化导。若 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0784b" n="0784b"/> <lb ed="X" n="0784b01"/><lb ed="R040" n="0304a13"/>佈施者。先有住著。何以化彼住著之心。所以决当 <lb ed="X" n="0784b02"/><lb ed="R040" n="0304a14"/>如是佈施。然後自性获淸净无为功德。而众生亦 <lb ed="X" n="0784b03"/><lb ed="R040" n="0304a15"/>受淸净无为之利益也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0784b04"/><lb ed="R040" n="0304a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0784b0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0784j02" n="0784j02"/><persName>如来</persName>说一切诸相。即是非相。又说一切众生。即非众 <lb ed="X" n="0784b05"/><lb ed="R040" n="0304a17"/>生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0784b06"/><lb ed="R040" n="0304a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0784b0601">大圆曰。所谓应離相佈施。不闻<persName>如来</persName>之言耶。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0784b07"/><lb ed="R040" n="0304b01"/>说一切诸相。因缘所生。尽是假合。相即非相。一切 <lb ed="X" n="0784b08"/><lb ed="R040" n="0304b02"/>众生。悉皆<persName>佛</persName>子。迷则为众生。悟则不是众生。生即 <lb ed="X" n="0784b09"/><lb ed="R040" n="0304b03"/>非生。夫相既非相。则佈施有何色相可住。众生既 <lb ed="X" n="0784b10"/><lb ed="R040" n="0304b04"/>非众生。岂可以有相之佈施利益之乎。</p><p xml:id="pX25p0784b1016" cb:place="inline">集解。又 <lb ed="X" n="0784b11"/><lb ed="R040" n="0304b05"/>将本来寂灭生<persName>佛</persName>同源的法性说明。以见相无可 <lb ed="X" n="0784b12"/><lb ed="R040" n="0304b06"/>住之故。</p><p xml:id="pX25p0784b1204" cb:place="inline">正解。一切诸相是法境。即是非相。显法 <lb ed="X" n="0784b13"/><lb ed="R040" n="0304b07"/>空。一切众生是人境。即非众生。显人空。然此人法 <lb ed="X" n="0784b14"/><lb ed="R040" n="0304b08"/>二相。本是空无。众生不知。妄执为有。<persName>如来</persName>说者。意 <lb ed="X" n="0784b15"/><lb ed="R040" n="0304b09"/>令知而離之也。</p><p xml:id="pX25p0784b1507" cb:place="inline">〇经贯云。此节结前起後。<persName>如来</persName>一 <lb ed="X" n="0784b16"/><lb ed="R040" n="0304b10"/>切诸相二句。承上菩萨应離一切相。以结前诸相 <lb ed="X" n="0784b17"/><lb ed="R040" n="0304b11"/>非相意。一切众生二句。因上详言利益众生。恐人 <lb ed="X" n="0784b18"/><lb ed="R040" n="0304b12"/>又生众生相。故又擧众二字详明之。以结前灭度 <lb ed="X" n="0784b19"/><lb ed="R040" n="0304b13"/>无量众生。实无灭度意。</p><p xml:id="pX25p0784b1910" cb:place="inline">一切诸相非相者。谓诸相 <lb ed="X" n="0784b20"/><lb ed="R040" n="0304b14"/>非本性所有而離之。乃本性所无而为非相。不但 <lb ed="X" n="0784b21"/><lb ed="R040" n="0304b15"/>不应住。原无可住也。一切众生非众生者。各明本 <lb ed="X" n="0784b22"/><lb ed="R040" n="0304b16"/>性離一切相即是诸<persName>佛</persName>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0784b23"/><lb ed="R040" n="0304b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0784b2301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0784j03" n="0784j03"/>须菩提。<persName>如来</persName>是真语者。实语者。如语者。不诳语者。不 <lb ed="X" n="0784b24"/><lb ed="R040" n="0304b18"/>异语者。须菩提。<persName>如来</persName>所得法。此法无实无虚<note place="interlinear">点明问意</note>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0784c" n="0784c"/> <lb ed="X" n="0784c01"/><lb ed="R040" n="0305a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0784c0101"><persName>佛</persName>恐人不契无相之理。或疑<persName>佛</persName>语转说转深。故以 <lb ed="X" n="0784c02"/><lb ed="R040" n="0305a02"/>五语坚人信心。是语真实。无妄无虚。是语如如。契 <lb ed="X" n="0784c03"/><lb ed="R040" n="0305a03"/>真如理。非欺诳之语。非变易怪异之语。总是说无 <lb ed="X" n="0784c04"/><lb ed="R040" n="0305a04"/>上菩提。欲人了悟<persName>佛</persName>法耳。</p><p xml:id="pX25p0784c0411" cb:place="inline">如如曰。<persName>如来</persName>所语之 <lb ed="X" n="0784c05"/><lb ed="R040" n="0305a05"/>法。即<persName>如来</persName>所得之法也。前云不应取法。何又言得 <lb ed="X" n="0784c06"/><lb ed="R040" n="0305a06"/>法。盖非其有者为取。还吾所有者为得。此心空空 <lb ed="X" n="0784c07"/><lb ed="R040" n="0305a07"/>洞洞。万法从此而生。取则失其空洞之原。心失则 <lb ed="X" n="0784c08"/><lb ed="R040" n="0305a08"/>法失。无取则还吾本来淸净地。心得则法得。此法 <lb ed="X" n="0784c09"/><lb ed="R040" n="0305a09"/>字见其别于小法。前言虚空。言虚妄。恐执此则碍 <lb ed="X" n="0784c10"/><lb ed="R040" n="0305a10"/>于实。言生实信。言以此为实。恐执此又碍于虚。故 <lb ed="X" n="0784c11"/><lb ed="R040" n="0305a11"/>又幷空之曰无实无虚。此所谓不二法门也。</p><p xml:id="pX25p0784c1118" cb:place="inline">大 <lb ed="X" n="0784c12"/><lb ed="R040" n="0305a12"/>圆曰。此即空不空<persName>如来</persName>藏也。非实故六度兼行。而 <lb ed="X" n="0784c13"/><lb ed="R040" n="0305a13"/>心不住于有。非虚故離一切相。而法未始堕于无。 <lb ed="X" n="0784c14"/><lb ed="R040" n="0305a14"/>定慧齐行。寂感一致。正是菩提妙境。<persName>佛</persName>之所得者 <lb ed="X" n="0784c15"/><lb ed="R040" n="0305a15"/>此也。所说者此也。</p><p xml:id="pX25p0784c1508" cb:place="inline">李云。此法即此心。无实者。心 <lb ed="X" n="0784c16"/><lb ed="R040" n="0305a16"/>体空寂。无虚者。妙用无方。</p><p xml:id="pX25p0784c1611" cb:place="inline">盛云。法乃无为真如 <lb ed="X" n="0784c17"/><lb ed="R040" n="0305a17"/>之法。法体空寂。无相可得。故云无实。非相即相。有 <lb ed="X" n="0784c18"/><lb ed="R040" n="0305a18"/>真空体。故云无虚。不得言中执有。不得離言执无。 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0785a" n="0785a"/> <lb ed="X" n="0785a01"/><lb ed="R040" n="0305b01"/>即无住也。</p><p xml:id="pX25p0785a0105" cb:place="inline">莲师云。虚实二字。合说有味。虚中想 <lb ed="X" n="0785a02"/><lb ed="R040" n="0305b02"/>出实际。实中想出虚理。虚实相形。乃成<persName>如来</persName>妙法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a03"/><lb ed="R040" n="0305b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0785a0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0785j01" n="0785j01"/>须菩提。若菩萨心住于法。而行佈施。如人入暗。则无 <lb ed="X" n="0785a04"/><lb ed="R040" n="0305b04"/>所见。若菩萨心不住法。而行佈施<note place="interlinear">即指法施</note>。如人有目。日光明 <lb ed="X" n="0785a05"/><lb ed="R040" n="0305b05"/>照见种种色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a06"/><lb ed="R040" n="0305b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0785a0601">如如曰。<persName>如来</persName>法无虚实所以利益众生也。则菩萨 <lb ed="X" n="0785a07"/><lb ed="R040" n="0305b07"/>以佈施行利益者。可住于法乎。法者。一切世间出 <lb ed="X" n="0785a08"/><lb ed="R040" n="0305b08"/>世间等化众生之法也。上文反复言離一切相。自 <lb ed="X" n="0785a09"/><lb ed="R040" n="0305b09"/>利功满。菩萨为利益一切句以下。则详言利他之 <lb ed="X" n="0785a10"/><lb ed="R040" n="0305b10"/>行。</p><p xml:id="pX25p0785a1002" cb:place="inline">曾云。暗谓无智。明谓有智。明与暗对。是对法 <lb ed="X" n="0785a11"/><lb ed="R040" n="0305b11"/>也。智生则无智灭。明生则暗灭。</p><p xml:id="pX25p0785a1113" cb:place="inline">集解。日能破暗。 <lb ed="X" n="0785a12"/><lb ed="R040" n="0305b12"/>如智破惑。目能见空。如智证理。二喩合成一智。</p><p xml:id="pX25p0785a1219" cb:place="inline">〇 <lb ed="X" n="0785a13"/><lb ed="R040" n="0305b13"/>盛释。此第三番结劝也。上言此法无实无虚。<anchor xml:id="nkr_note_add_0785a1301" n="0785a1301"/><anchor xml:id="beg0785a1301" n="0785a1301"/>已<anchor xml:id="end0785a1301"/>见 <lb ed="X" n="0785a14"/><lb ed="R040" n="0305b14"/>法无可执。故以住无住之得失示之。身之无住。由 <lb ed="X" n="0785a15"/><lb ed="R040" n="0305b15"/>于心之无住。故究其原而以心言之。住则著相。为 <lb ed="X" n="0785a16"/><lb ed="R040" n="0305b16"/>烦恼所障。故云入暗。无住则人我两忘。智光独照。 <lb ed="X" n="0785a17"/><lb ed="R040" n="0305b17"/>故云种种色。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a18"/><lb ed="R040" n="0305b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0785a1801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0785j02" n="0785j02"/>须菩提。当来之世。若有善男子善女人。能于此经受 <lb ed="X" n="0785a19"/><lb ed="R040" n="0306a01"/>持读诵<note place="interlinear">牧归持经以起下段之意</note>。则为<persName>如来</persName>。以<persName>佛</persName>智慧。悉知是人。悉见是人。皆 <lb ed="X" n="0785a20"/><lb ed="R040" n="0306a02"/>得成就无量无边功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785a21"/><lb ed="R040" n="0306a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0785a2101">盛释。此无住之法。自度度人。无所不可。虽在末世。 <lb ed="X" n="0785a22"/><lb ed="R040" n="0306a04"/>有受持修行者。皆在<persName>如来</persName>智慧之中。悉知悉见。又 <lb ed="X" n="0785a23"/><lb ed="R040" n="0306a05"/>结归经勝也。</p><p xml:id="pX25p0785a2306" cb:place="inline">经贯云。以能字贯下。俱以不住于 <lb ed="X" n="0785a24"/><lb ed="R040" n="0306a06"/>法言。即为<persName>如来</persName>。以同具般若言。无量无边。以不特 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0785b" n="0785b"/> <lb ed="X" n="0785b01"/><lb ed="R040" n="0306a07"/>觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0785b0101" n="0785b0101"/><anchor xml:id="beg0785b0101" n="0785b0101"/>己<anchor xml:id="end0785b0101"/>性。且觉人性。不特觉一时。且觉及千万世也。 <lb ed="X" n="0785b02"/><lb ed="R040" n="0306a08"/>利益众生而为功。长养菩提而为德。周法界而无 <lb ed="X" n="0785b03"/><lb ed="R040" n="0306a09"/>方。历万劫而常在。其成就岂有限量边所哉。</p><p xml:id="pX25p0785b0318" cb:place="inline">长 <lb ed="X" n="0785b04"/><lb ed="R040" n="0306a10"/>水云。得真如由心净。心净由不住法。不住法由有 <lb ed="X" n="0785b05"/><lb ed="R040" n="0306a11"/>智。有智由闻经。当知此经有其勝德。故须赞歎以 <lb ed="X" n="0785b06"/><lb ed="R040" n="0306a12"/>示将来也。</p> <lb ed="X" n="0785b07"/><lb ed="R040" n="0306a13"/><p xml:id="pX25p0785b0701"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0785j03" n="0785j03"/>△上文历言持经之效而经以般若为名。般若以 <lb ed="X" n="0785b08"/><lb ed="R040" n="0306a14"/>破相为主。不住于相。即生实相。尊者自陈悟解。歎 <lb ed="X" n="0785b09"/><lb ed="R040" n="0306a15"/>信经之人。实相離相。功德稀有。<persName>佛</persName>因于離相之義。 <lb ed="X" n="0785b10"/><lb ed="R040" n="0306a16"/>推极言之。擧忍施以例其馀。教以从解起行。于六 <lb ed="X" n="0785b11"/><lb ed="R040" n="0306a17"/>波罗蜜上。一一離相发心。以利益众生。一路反复 <lb ed="X" n="0785b12"/><lb ed="R040" n="0306a18"/>申明。推见相无可住之故。使修行者知所从事。而 <lb ed="X" n="0785b13"/><lb ed="R040" n="0306b01"/>以无实无虚。括此经之宗旨。末又借入暗处明。以 <lb ed="X" n="0785b14"/><lb ed="R040" n="0306b02"/>喩经勝。洵知心法无住。而<persName>如来</persName>之说。讵有谬乎。受 <lb ed="X" n="0785b15"/><lb ed="R040" n="0306b03"/>持读诵者。若能顿悟自心。真空无住。不事色相之 <lb ed="X" n="0785b16"/><lb ed="R040" n="0306b04"/>求。而周沙界之益。从性起修。真福德性也。发心至 <lb ed="X" n="0785b17"/><lb ed="R040" n="0306b05"/>此无不降伏。无非菩提矣。</p><p xml:id="pX25p0785b1711" cb:place="inline">〇自第五分起。至此分 <lb ed="X" n="0785b18"/><lb ed="R040" n="0306b06"/>即名诸<persName>佛</persName>止。总是離相见<persName>佛</persName>。自此分如是如是起。 <lb ed="X" n="0785b19"/><lb ed="R040" n="0306b07"/>至第十六分止。总名行解相应。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0785b20"/><lb ed="R040" n="0306b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">持经功德分第十五</cb:mulu><head><anchor xml:id="nkr_note_orig_0785j04" n="0785j04"/>〇持经功德分第十五</head> <lb ed="X" n="0785b21"/><lb ed="R040" n="0306b09"/><p xml:id="pX25p0785b2101">行持此经。功德难量。</p><p xml:id="pX25p0785b2109" cb:place="inline">〇此正说持经功德之勝。 <lb ed="X" n="0785b22"/><lb ed="R040" n="0306b10"/>上章以<persName>佛</persName>智慧四句是纲。下文节节承上说来。 <lb ed="X" n="0785b23"/><lb ed="R040" n="0306b11"/>归结到不可思议。为人解说上。言捨命不及持 <lb ed="X" n="0785b24"/><lb ed="R040" n="0306b12"/>经。以要言之。下言经義深妙。非小根人所能担 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0785c" n="0785c"/> <lb ed="X" n="0785c01"/><lb ed="R040" n="0306b13"/>荷。正释福勝之所以。在在处处下。言经中有<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0785c02"/><lb ed="R040" n="0306b14"/>全身。人当尊敬。</p><p xml:id="pX25p0785c0207" cb:place="inline">觉非曰。捨身佈施。不能见性。 <lb ed="X" n="0785c03"/><lb ed="R040" n="0306b15"/>果报有尽。大乘经典。直下见性。为众说明。即为 <lb ed="X" n="0785c04"/><lb ed="R040" n="0306b16"/>荷担<persName>佛</persName>法。所谓功德在自性也。</p> <lb ed="X" n="0785c05"/><lb ed="R040" n="0306b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0785c0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0785j05" n="0785j05"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0785j05" n="0785j05"/>须菩提。若有善男子善女人。初日分以恒河沙等身 <lb ed="X" n="0785c06"/><lb ed="R040" n="0306b18"/>佈施。中日分复以恒河沙等身佈施。後日分亦以恒 <lb ed="X" n="0785c07"/><lb ed="R040" n="0307a01"/>河沙等身佈施<note place="interlinear">此畅说持经之義</note>。如是无量百千万亿劫以身佈施。若 <lb ed="X" n="0785c08"/><lb ed="R040" n="0307a02"/>复有人闻此经典信心<note place="inline">如前信心淸净</note>不逆。<note place="inline">如前不惊不怖不畏</note>其福 <lb ed="X" n="0785c09"/><lb ed="R040" n="0307a03"/>勝彼。何况书写受持读诵。为人解说<note place="interlinear">即後云承当是法流通是经</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0785c10"/><lb ed="R040" n="0307a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0785c1001">前者如法受持。无为福勝。犹是从修见性。而非从 <lb ed="X" n="0785c11"/><lb ed="R040" n="0307a05"/>性起修。今兹心不住法。而全经受持。无边功德。皆 <lb ed="X" n="0785c12"/><lb ed="R040" n="0307a06"/>得成就。则是大乘道法。不可思议。故呼须菩提而 <lb ed="X" n="0785c13"/><lb ed="R040" n="0307a07"/>告之。初日。中日。後日。以一日言。早中晚三时也。恒 <lb ed="X" n="0785c14"/><lb ed="R040" n="0307a08"/>河沙。言其多。无量劫。言其久。皆藉喩也。但捨身命。 <lb ed="X" n="0785c15"/><lb ed="R040" n="0307a09"/>不能见性。仍为有漏业因。闻经信心。顿见自性。一 <lb ed="X" n="0785c16"/><lb ed="R040" n="0307a10"/>志修行。更无退转。此人得般若之福。大勝命施之 <lb ed="X" n="0785c17"/><lb ed="R040" n="0307a11"/>福。何况又能为人解说。使人皆从性起修。其无边 <lb ed="X" n="0785c18"/><lb ed="R040" n="0307a12"/>功德。可思议乎。可称量乎。</p><p xml:id="pX25p0785c1811" cb:place="inline">陈雄曰。<persName>佛</persName>恐世人执 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0786a" n="0786a"/> <lb ed="X" n="0786a01"/><lb ed="R040" n="0307a13"/>著<persName>如来</persName>忍辱之说。徒以身施。而于自<anchor xml:id="nkr_note_add_0786a0101" n="0786a0101"/><anchor xml:id="beg0786a0101" n="0786a0101"/>己<anchor xml:id="end0786a0101"/>性与他人 <lb ed="X" n="0786a02"/><lb ed="R040" n="0307a14"/>性。无分毫利益。故于十三分言之。至此复言。屡救 <lb ed="X" n="0786a03"/><lb ed="R040" n="0307a15"/>其失。</p><p xml:id="pX25p0786a0303" cb:place="inline">〇下即推言所以福勝之故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786a04"/><lb ed="R040" n="0307a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0786a0401"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0786j01" n="0786j01"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0786j01" n="0786j01"/>须菩提。以要言之。是经有不可思议。不可称量。无边 <lb ed="X" n="0786a05"/><lb ed="R040" n="0307a17"/>功德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786a06"/><lb ed="R040" n="0307a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0786a0601">人之福勝。由于经勝。而经之勝。赞歎所不能穷。以 <lb ed="X" n="0786a07"/><lb ed="R040" n="0307b01"/>要言之。此般若之体。廣大而无名相。其功德亦廣 <lb ed="X" n="0786a08"/><lb ed="R040" n="0307b02"/>大而无名相。不可以心思。不可以口议。不可以器 <lb ed="X" n="0786a09"/><lb ed="R040" n="0307b03"/>物量。不可以边际测。所以<persName>如来</persName>不轻为人说。唯为 <lb ed="X" n="0786a10"/><lb ed="R040" n="0307b04"/>发菩提心。趋菩萨乘趋最上乘大根气人说也。是 <lb ed="X" n="0786a11"/><lb ed="R040" n="0307b05"/>经。即文字中所诠实相般若。</p><p xml:id="pX25p0786a1112" cb:place="inline">如如曰。要者。宗也。 <lb ed="X" n="0786a12"/><lb ed="R040" n="0307b06"/>应機不妨施权。归宗在于显实。所谓顿教诠无二 <lb ed="X" n="0786a13"/><lb ed="R040" n="0307b07"/>无三。言思斯绝。是为经之要也。不可思议。故不可 <lb ed="X" n="0786a14"/><lb ed="R040" n="0307b08"/>称量。财施。身施。多劫思。俱莫能较。故功德无边。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786a15"/><lb ed="R040" n="0307b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0786a1501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0786j02" n="0786j02"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0786j02" n="0786j02"/><persName>如来</persName>为发大乘者说。为发最上乘者说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786a16"/><lb ed="R040" n="0307b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0786a1601">大乘。谓菩萨乘也。最上乘。谓<persName>佛</persName>乘也。声闻。独了生 <lb ed="X" n="0786a17"/><lb ed="R040" n="0307b11"/>死。不度众生。名小乘。如车乘之小者。止能自载也。 <lb ed="X" n="0786a18"/><lb ed="R040" n="0307b12"/>缘觉。半为人。半为<anchor xml:id="nkr_note_add_0786a1801" n="0786a1801"/><anchor xml:id="beg0786a1801" n="0786a1801"/>己<anchor xml:id="end0786a1801"/>。所度无多。名中乘。菩萨。能度 <lb ed="X" n="0786a19"/><lb ed="R040" n="0307b13"/>一切众生。为大乘。<persName>佛</persName>能兼众生菩萨而皆度之。为 <lb ed="X" n="0786a20"/><lb ed="R040" n="0307b14"/>最上乘。此上不复有乘也。发。乃起发之发。谓起发 <lb ed="X" n="0786a21"/><lb ed="R040" n="0307b15"/>此乘以济渡众生也。</p><p xml:id="pX25p0786a2109" cb:place="inline">莲师云。乘即车乘。取通远 <lb ed="X" n="0786a22"/><lb ed="R040" n="0307b16"/>之義。虽有大小上中下之分。为乘则一。乘有轮始 <lb ed="X" n="0786a23"/><lb ed="R040" n="0307b17"/>可转行。故以法为法轮。有法而不能流通。犹之有 <lb ed="X" n="0786a24"/><lb ed="R040" n="0307b18"/>乘而不用以行远。谓之大乘者。取義法轮转通之 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0786b" n="0786b"/> <lb ed="X" n="0786b01"/><lb ed="R040" n="0308a01"/>意也。</p><p xml:id="pX25p0786b0103" cb:place="inline">如如曰。发大乘最上乘。即是发阿耨多罗 <lb ed="X" n="0786b02"/><lb ed="R040" n="0308a02"/>三藐三菩提心。菩萨为<anchor xml:id="nkr_note_add_0786b0201" n="0786b0201"/><anchor xml:id="beg0786b0201" n="0786b0201"/>已<anchor xml:id="end0786b0201"/>发最上乘之人。善男子 <lb ed="X" n="0786b03"/><lb ed="R040" n="0308a03"/>善女人为能发最上乘之人。众生为未发最上乘 <lb ed="X" n="0786b04"/><lb ed="R040" n="0308a04"/>之人。然未发上乘。实是能发上乘者。<persName>如来</persName>护嘱菩 <lb ed="X" n="0786b05"/><lb ed="R040" n="0308a05"/>萨。为<anchor xml:id="nkr_note_add_0786b0501" n="0786b0501"/><anchor xml:id="beg0786b0501" n="0786b0501"/>已<anchor xml:id="end0786b0501"/>发上乘者说。正为能发上乘者说。为能发 <lb ed="X" n="0786b06"/><lb ed="R040" n="0308a06"/>上乘者说。正深于为未发上乘者说。所以下文廣 <lb ed="X" n="0786b07"/><lb ed="R040" n="0308a07"/>为人说。<persName>如来</persName>即悉知悉见是人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786b08"/><lb ed="R040" n="0308a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0786b0801"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0786j03" n="0786j03"/>若有人能。受持读诵。廣为人说。<persName>如来</persName>悉知是人。悉见 <lb ed="X" n="0786b09"/><lb ed="R040" n="0308a09"/>是人。皆得成就不可量。不可称。无有边。不可思议功 <lb ed="X" n="0786b10"/><lb ed="R040" n="0308a10"/>德。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786b11"/><lb ed="R040" n="0308a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0786b1101">如如曰。受持读诵。是自利。廣为人说。是利他。自利 <lb ed="X" n="0786b12"/><lb ed="R040" n="0308a12"/>乃利他之本。利他即自利之实。自他不二。方为最 <lb ed="X" n="0786b13"/><lb ed="R040" n="0308a13"/>上乘心量。</p><p xml:id="pX25p0786b1305" cb:place="inline">廣为人说。正欲使人如<anchor xml:id="nkr_note_add_0786b1301" n="0786b1301"/><anchor xml:id="beg0786b1301" n="0786b1301"/>己<anchor xml:id="end0786b1301"/>受持。乃是无 <lb ed="X" n="0786b14"/><lb ed="R040" n="0308a14"/>我人等相以灭度众生。故得成就功德。</p><p xml:id="pX25p0786b1416" cb:place="inline">其曰<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0786b15"/><lb ed="R040" n="0308a15"/>悉知悉见者。以是人廣为人说之心。与<persName>如来</persName>为发 <lb ed="X" n="0786b16"/><lb ed="R040" n="0308a16"/>最上乘说之心。同此公普也。</p><p xml:id="pX25p0786b1612" cb:place="inline">以经義而言。须由体 <lb ed="X" n="0786b17"/><lb ed="R040" n="0308a17"/>以达用。故自不可思议。以及于不可称。不可量。无 <lb ed="X" n="0786b18"/><lb ed="R040" n="0308a18"/>有边。</p><p xml:id="pX25p0786b1803" cb:place="inline">以人之成就而言。则由用以显体。故自不可 <lb ed="X" n="0786b19"/><lb ed="R040" n="0308b01"/>量。不可称。无有边。以归于不可思议。皆得成就四 <lb ed="X" n="0786b20"/><lb ed="R040" n="0308b02"/>句。以功德言。应上文成就第一功德。下如是人等 <lb ed="X" n="0786b21"/><lb ed="R040" n="0308b03"/>二句。以法言。应上文成就最上法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786b22"/><lb ed="R040" n="0308b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0786b2201"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0786j04" n="0786j04"/>如是人等即为荷担<persName>如来</persName>阿耨多罗三藐三菩提。何 <lb ed="X" n="0786b23"/><lb ed="R040" n="0308b05"/>以故。须菩提。若乐<note place="interlinear">音效</note>小法者。著我见人见众生见寿者 <lb ed="X" n="0786b24"/><lb ed="R040" n="0308b06"/>见<note place="interlinear">又反言以明之</note>。即于此经不能听受读诵为人解说。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0786c" n="0786c"/> <lb ed="X" n="0786c01"/><lb ed="R040" n="0308b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0786c0101">如如曰。<persName>如来</persName>阿耨多罗三藐三菩提。所谓大乘法。 <lb ed="X" n="0786c02"/><lb ed="R040" n="0308b08"/>最上法也。何不曰自得菩提。而曰荷担<persName>如来</persName>菩提。 <lb ed="X" n="0786c03"/><lb ed="R040" n="0308b09"/><persName>佛</persName>恐空生认得菩提为自证善果。故以菩提本于 <lb ed="X" n="0786c04"/><lb ed="R040" n="0308b10"/><persName>如来</persName>。示正法授受之宗。<persName>如来</persName>护念付嘱。专是求荷 <lb ed="X" n="0786c05"/><lb ed="R040" n="0308b11"/>担之人。荷担之義。从乘字生来。然乘是运至<persName>佛</persName>之 <lb ed="X" n="0786c06"/><lb ed="R040" n="0308b12"/>法界。荷担直将<persName>佛</persName>之法界。肩承在自身上。更为诸 <lb ed="X" n="0786c07"/><lb ed="R040" n="0308b13"/><persName>佛</persName>所倚赖者。不度众生成<persName>佛</persName>。则无息肩日子。岂乐 <lb ed="X" n="0786c08"/><lb ed="R040" n="0308b14"/>小法者能幾及乎。若乐小法三句。正反释最上乘 <lb ed="X" n="0786c09"/><lb ed="R040" n="0308b15"/>乃能无相。无相及能受持解说。成就功德也。前云 <lb ed="X" n="0786c10"/><lb ed="R040" n="0308b16"/>我相。此云我见。更切病源。人生生死轮迴。由有妄 <lb ed="X" n="0786c11"/><lb ed="R040" n="0308b17"/>见。见则有取。取则有著。著则成相。故妄见又为妄 <lb ed="X" n="0786c12"/><lb ed="R040" n="0308b18"/>相根本。有四种见。则不能见种种色矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786c13"/><lb ed="R040" n="0309a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0786c1301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0786j05" n="0786j05"/>须菩提。在在处处。若有此经。一切世间天人阿修罗 <lb ed="X" n="0786c14"/><lb ed="R040" n="0309a02"/>所<persName>应供</persName>养。当知此处。即为是塔。皆应恭敬。作礼围绕。 <lb ed="X" n="0786c15"/><lb ed="R040" n="0309a03"/>以诸华<note place="interlinear">同花</note>香而散其处。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0786c16"/><lb ed="R040" n="0309a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0786c1601">此经所具功德。不可思议。此经在处。可轻慢乎。此 <lb ed="X" n="0786c17"/><lb ed="R040" n="0309a05"/>经中具诸<persName>佛</persName>全身。但流佈处。即是法身常住。故凡 <lb ed="X" n="0786c18"/><lb ed="R040" n="0309a06"/>有此经之所。即为有<persName>佛</persName>。所以一切天人阿修罗。无 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0787a" n="0787a"/> <lb ed="X" n="0787a01"/><lb ed="R040" n="0309a07"/>不当恭敬于内。供养于外。以诸宝华妙香。佈散于 <lb ed="X" n="0787a02"/><lb ed="R040" n="0309a08"/>其处也。重其处者。重其法也。法所在处尙可重。而 <lb ed="X" n="0787a03"/><lb ed="R040" n="0309a09"/>况持法之人乎。所以信心持说者。便能荷担菩提。 <lb ed="X" n="0787a04"/><lb ed="R040" n="0309a10"/>而百千万亿劫以身佈施。不足较矣。</p><p xml:id="pX25p0787a0415" cb:place="inline">〇前言塔庙。 <lb ed="X" n="0787a05"/><lb ed="R040" n="0309a11"/>是说经处。此是有经处。各有分别。总名经勝也。前 <lb ed="X" n="0787a06"/><lb ed="R040" n="0309a12"/>言四相。主六尘说。尙粗。此言四见。主六根说。稍细。</p> <lb ed="X" n="0787a07"/><lb ed="R040" n="0309a13"/><p xml:id="pX25p0787a0701">△此第四番挍量。所以终经勝之说也。信心不逆。 <lb ed="X" n="0787a08"/><lb ed="R040" n="0309a14"/>即获福德。何况流通是经。承当是法。能令人见性 <lb ed="X" n="0787a09"/><lb ed="R040" n="0309a15"/>耶。然大法必须大機。故以大乘最上乘尊而重之。 <lb ed="X" n="0787a10"/><lb ed="R040" n="0309a16"/>盖<persName>佛</persName>以说法度生为<anchor xml:id="nkr_note_add_0787a1001" n="0787a1001"/><anchor xml:id="beg0787a1001" n="0787a1001"/>己<anchor xml:id="end0787a1001"/>任。如大担在身。是人能发 <lb ed="X" n="0787a11"/><lb ed="R040" n="0309a17"/>人心。自利利他。令法久住。则<persName>如来</persName>大担。直下承当。 <lb ed="X" n="0787a12"/><lb ed="R040" n="0309a18"/>非小乘人所能与也。此经在处。即为有<persName>佛</persName>。三界天 <lb ed="X" n="0787a13"/><lb ed="R040" n="0309b01"/>人。无不恭敬。况能如是受持。如是廣说。其功德寧 <lb ed="X" n="0787a14"/><lb ed="R040" n="0309b02"/>有限量哉。</p><p xml:id="pX25p0787a1405" cb:place="inline">〇此分两言功德。前言经中自有之功 <lb ed="X" n="0787a15"/><lb ed="R040" n="0309b03"/>德。後言人所成就之功德。</p><p xml:id="pX25p0787a1511" cb:place="inline">宗通云。受持读诵。是 <lb ed="X" n="0787a16"/><lb ed="R040" n="0309b04"/>自利行。廣为人说。是利他行。二利兼行。能令<persName>佛</persName>种 <lb ed="X" n="0787a17"/><lb ed="R040" n="0309b05"/>不断。故曰荷担。行菩萨行者。以大悲下化。以大智 <lb ed="X" n="0787a18"/><lb ed="R040" n="0309b06"/>上求。以大愿双运。于精进肩上。念念不住。必自他 <lb ed="X" n="0787a19"/><lb ed="R040" n="0309b07"/>一同解脱。方捨此担也。</p></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0787a20"/><lb ed="R040" n="0309b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">能净业障分第十六</cb:mulu><head>〇能净业障分第十六</head> <lb ed="X" n="0787a21"/><lb ed="R040" n="0309b09"/><p xml:id="pX25p0787a2101">净心受持。能消业障。</p><p xml:id="pX25p0787a2109" cb:place="inline">〇申言持经功德。不可思 <lb ed="X" n="0787a22"/><lb ed="R040" n="0309b10"/>议。</p><p xml:id="pX25p0787a2202" cb:place="inline">觉非曰。前十六分点色为空。後十六分点。 <lb ed="X" n="0787a23"/><lb ed="R040" n="0309b11"/>空即色。前破我执。後破法执。不了经義。即是业 <lb ed="X" n="0787a24"/><lb ed="R040" n="0309b12"/>障缠绵。若能净心持经。直下见性。不唯业消。应 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0787b" n="0787b"/> <lb ed="X" n="0787b01"/><lb ed="R040" n="0309b13"/>得正觉。岂供<persName>佛</persName>可比。</p><p xml:id="pX25p0787b0109" cb:place="inline">〇此总言功德不可思议 <lb ed="X" n="0787b02"/><lb ed="R040" n="0309b14"/>也。首段。言灭罪不可思议。次段。言证果不可思 <lb ed="X" n="0787b03"/><lb ed="R040" n="0309b15"/>议。末<anchor xml:id="nkr_note_orig_0787001" n="0787001"/>段段。总结不可思议。经義二句。又是结中 <lb ed="X" n="0787b04"/><lb ed="R040" n="0309b16"/>之结。</p> <lb ed="X" n="0787b05"/><lb ed="R040" n="0309b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0787b0501"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0787j01" n="0787j01"/>复次须菩提。若善男子善女人。受持读诵此经。若为 <lb ed="X" n="0787b06"/><lb ed="R040" n="0309b18"/>人轻贱。是人先世罪蘖。应堕恶道。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787b07"/><lb ed="R040" n="0310a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0787b0701">地狱饿鬼畜牲三恶道也。即三涂苦。先世。指前生。 <lb ed="X" n="0787b08"/><lb ed="R040" n="0310a02"/>有云昔日作恶。今日向善。在世上更换一番。亦为 <lb ed="X" n="0787b09"/><lb ed="R040" n="0310a03"/>先世附参。</p><p xml:id="pX25p0787b0905" cb:place="inline">六祖云。约理而言。先世。即是先念妄 <lb ed="X" n="0787b10"/><lb ed="R040" n="0310a04"/>心。今世。即是後念觉心。此是说做工夫的法。不可 <lb ed="X" n="0787b11"/><lb ed="R040" n="0310a05"/>以此作经文註解也。人不体味约理而言四字耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787b12"/><lb ed="R040" n="0310a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0787b1201">以今世人轻贱故。先世罪业。即为消灭。当得阿耨多 <lb ed="X" n="0787b13"/><lb ed="R040" n="0310a07"/>罗三藐三菩提。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787b14"/><lb ed="R040" n="0310a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0787b1401">持经功德。<anchor xml:id="nkr_note_add_0787b1401" n="0787b1401"/><anchor xml:id="beg0787b1401" n="0787b1401"/>已<anchor xml:id="end0787b1401"/>是天人恭敬。而反有为世人轻贱者。 <lb ed="X" n="0787b15"/><lb ed="R040" n="0310a09"/>当是夙业所招。应堕恶道。止得轻贱。转重罚而薄 <lb ed="X" n="0787b16"/><lb ed="R040" n="0310a10"/>惩也。</p><p xml:id="pX25p0787b1603" cb:place="inline">按此段经義。专为修善法而得恶报者说。恐 <lb ed="X" n="0787b17"/><lb ed="R040" n="0310a11"/>其不知先业而道心退。故幷以能得菩提示之。</p> <lb ed="X" n="0787b18"/><lb ed="R040" n="0310a12"/><p xml:id="pX25p0787b1801">莲师云。此又为下乘开一自新法门。</p><p xml:id="pX25p0787b1815" cb:place="inline">如如曰。应 <lb ed="X" n="0787b19"/><lb ed="R040" n="0310a13"/>堕恶道。今但为人轻贱。则受持是经之力也。以今 <lb ed="X" n="0787b20"/><lb ed="R040" n="0310a14"/>世人轻贱故一句。大有忍辱功行在。唯我能慈愍 <lb ed="X" n="0787b21"/><lb ed="R040" n="0310a15"/>于人。则不觉人轻贱。正于此行我导示拯济之心。 <lb ed="X" n="0787b22"/><lb ed="R040" n="0310a16"/>浑忘我相。委曲利他如此乃为担荷之人。不止藏 <lb ed="X" n="0787b23"/><lb ed="R040" n="0310a17"/>垢纳汚。不报无道<anchor xml:id="nkr_note_add_0787b2301" n="0787b2301"/><anchor xml:id="beg0787b2301" n="0787b2301"/>已<anchor xml:id="end0787b2301"/>也。故入福德门。则先世罪孽 <lb ed="X" n="0787b24"/><lb ed="R040" n="0310a18"/>消灭入智慧门。则得阿耨菩提。</p> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0787c" n="0787c"/> <lb ed="X" n="0787c01"/><lb ed="R040" n="0310b01"/><p xml:id="pX25p0787c0101">须菩提。我念过去无量阿僧祇劫。</p> <lb ed="X" n="0787c02"/><lb ed="R040" n="0310b02"/><p xml:id="pX25p0787c0201">阿僧祇。华言无央数。劫。犹世也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787c03"/><lb ed="R040" n="0310b03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0787c0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0787j02" n="0787j02"/>于燃灯<persName>佛</persName>前。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787c04"/><lb ed="R040" n="0310b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0787c0401">谓未遇燃灯<persName>佛</persName>以前。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787c05"/><lb ed="R040" n="0310b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0787c0501">得値八百四千万亿那由他诸<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787c06"/><lb ed="R040" n="0310b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0787c0601">那由他。华言一万万。値。犹遇也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787c07"/><lb ed="R040" n="0310b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0787c0701">悉皆供养承事。无空过者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787c08"/><lb ed="R040" n="0310b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0787c0801">尽以香花幡灯缯盖衣食等物而供养之。复以身 <lb ed="X" n="0787c09"/><lb ed="R040" n="0310b09"/>给侍左右而承事之。无有一<persName>佛</persName>空过者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787c10"/><lb ed="R040" n="0310b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0787c1001"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0787j03" n="0787j03"/>若复有人。于後末世。能受持读诵此经。所得功德。于 <lb ed="X" n="0787c11"/><lb ed="R040" n="0310b11"/>我所供养诸<persName>佛</persName>功德。百分不及一。千万亿分。乃至算 <lb ed="X" n="0787c12"/><lb ed="R040" n="0310b12"/>数譬喩所不能及。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0787c13"/><lb ed="R040" n="0310b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0787c1301">功德施曰。供<persName>佛</persName>之福。不证真实。持此法门。速疾得 <lb ed="X" n="0787c14"/><lb ed="R040" n="0310b14"/>证。<persName>世尊</persName>供无数<persName>佛</persName>。经无数劫。方得成<persName>佛</persName>。今持经即 <lb ed="X" n="0787c15"/><lb ed="R040" n="0310b15"/>得菩提。超过<persName>如来</persName>劫数之多。故曰速证。</p><p xml:id="pX25p0787c1516" cb:place="inline">上言得菩 <lb ed="X" n="0787c16"/><lb ed="R040" n="0310b16"/>提。为罪重者说。因经灭罪。精进修持。来世当能成 <lb ed="X" n="0787c17"/><lb ed="R040" n="0310b17"/><persName>佛</persName>此云速证菩提。为无罪者说。因经悟信。遂超入 <lb ed="X" n="0787c18"/><lb ed="R040" n="0310b18"/><persName>如来</persName>地也。</p><p xml:id="pX25p0787c1805" cb:place="inline">如如曰。<persName>佛</persName>复自为贬损。以显受持之 <lb ed="X" n="0787c19"/><lb ed="R040" n="0311a01"/>功德。供养者承事无量<persName>佛</persName>。不知受持者荷担一如 <lb ed="X" n="0787c20"/><lb ed="R040" n="0311a02"/>来。是言供养不及受持。非是<persName>佛</persName>不如末世之人也。 <lb ed="X" n="0787c21"/><lb ed="R040" n="0311a03"/>受持读诵。兼为人解说在内。前俱以福德挍量。此 <lb ed="X" n="0787c22"/><lb ed="R040" n="0311a04"/>言功德。不复言福德者。福德之果报在身。功德之 <lb ed="X" n="0787c23"/><lb ed="R040" n="0311a05"/>存济在物。菩萨为利益众生起修。故即以存济为 <lb ed="X" n="0787c24"/><lb ed="R040" n="0311a06"/>果报。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0788a" n="0788a"/> <lb ed="X" n="0788a01"/><lb ed="R040" n="0311a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX25p0788a0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0788j01" n="0788j01"/>须菩提。若善男子善女人。于後末世。有受持读诵此 <lb ed="X" n="0788a02"/><lb ed="R040" n="0311a08"/>经。所得功德。我若具说者<note place="interlinear">谓尽说也</note>。或有人闻。心即狂乱。狐疑 <lb ed="X" n="0788a03"/><lb ed="R040" n="0311a09"/>不信。须菩提。当知是经義不可思议。果报亦不可思议。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0788a04"/><lb ed="R040" n="0311a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX25p0788a0401">上既历赞持说是经无相之功德勝。此总结之。具 <lb ed="X" n="0788a05"/><lb ed="R040" n="0311a11"/>说功德人反狐疑何也。此经義趣。是无相之旨。所 <lb ed="X" n="0788a06"/><lb ed="R040" n="0311a12"/>谓離心缘相。離言说相。離名字相。故其果报。亦如 <lb ed="X" n="0788a07"/><lb ed="R040" n="0311a13"/>菩提之果。非可以心缘名字言说求也。下根人于 <lb ed="X" n="0788a08"/><lb ed="R040" n="0311a14"/>无相之義。未必参得。何能知其功德极大。所以反 <lb ed="X" n="0788a09"/><lb ed="R040" n="0311a15"/>生疑惑。<persName>佛</persName>言及此。正于难信中望人坚信也。故以 <lb ed="X" n="0788a10"/><lb ed="R040" n="0311a16"/>当知经義结之。</p><p xml:id="pX25p0788a1007" cb:place="inline">如如曰。诸相非相。为虚空之体。 <lb ed="X" n="0788a11"/><lb ed="R040" n="0311a17"/>乃众生闻言说。则生实信净信。受持功德。为实修 <lb ed="X" n="0788a12"/><lb ed="R040" n="0311a18"/>之效。乃末世闻其说。或狂乱狐疑不信何也。能见 <lb ed="X" n="0788a13"/><lb ed="R040" n="0311b01"/>非相。即见实相。離相则印心。具说功德。即为著相。 <lb ed="X" n="0788a14"/><lb ed="R040" n="0311b02"/>著相则迷心。狂乱狐疑。乃心中不净之象。此<persName>佛</persName>示 <lb ed="X" n="0788a15"/><lb ed="R040" n="0311b03"/>人当实修功德。又不当骛心功德也。证法身。得菩 <lb ed="X" n="0788a16"/><lb ed="R040" n="0311b04"/>提。为果。证报应二身。得福德。为报。以经義不可思 <lb ed="X" n="0788a17"/><lb ed="R040" n="0311b05"/>议。故果报亦不可思议。显大乘之不<anchor xml:id="nkr_note_orig_0788001" n="0788001"/>不求果报也。</p> <lb ed="X" n="0788a18"/><lb ed="R040" n="0311b06"/><p xml:id="pX25p0788a1801">△此第五番挍量也。前云持经得福。此言亦可灭 <lb ed="X" n="0788a19"/><lb ed="R040" n="0311b07"/>罪。虽夙业者。亦可与于上機。总见无人无地。最勝 <lb ed="X" n="0788a20"/><lb ed="R040" n="0311b08"/>唯经也。又复自擧前因以较经勝。虽供养多<persName>佛</persName>。不 <lb ed="X" n="0788a21"/><lb ed="R040" n="0311b09"/>足以方其万一。较之极。量之至矣。此後赞较俱绝。 <lb ed="X" n="0788a22"/><lb ed="R040" n="0311b10"/>故以不可思议结之。</p><p xml:id="pX25p0788a2209" cb:place="inline">〇按。罪福从来相对。言福不 <lb ed="X" n="0788a23"/><lb ed="R040" n="0311b11"/>言罪。则此疑不破。且罪性本空。但能受持。生淸净 <lb ed="X" n="0788a24"/><lb ed="R040" n="0311b12"/>心。业障自无处安著。直下见性。不唯灭罪。当得无 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0788b" n="0788b"/> <lb ed="X" n="0788b01"/><lb ed="R040" n="0311b13"/>上菩提。</p><p xml:id="pX25p0788b0104" cb:place="inline">〇自以要言之至此。以大乘最上乘。明无 <lb ed="X" n="0788b02"/><lb ed="R040" n="0311b14"/>相之殊勝也。受持功德。皆从经出。人能離相发心。 <lb ed="X" n="0788b03"/><lb ed="R040" n="0311b15"/>受持廣说。与乐小法者。何啻霄壤。成就功德。荷担 <lb ed="X" n="0788b04"/><lb ed="R040" n="0311b16"/><persName>如来</persName>。消灭罪业。得成正觉。岂供养诸<persName>佛</persName>。所可挍量 <lb ed="X" n="0788b05"/><lb ed="R040" n="0311b17"/>哉。总由经義不可以相取。故果报亦不可以相测。 <lb ed="X" n="0788b06"/><lb ed="R040" n="0311b18"/>无相之殊勝显然矣。</p> <lb ed="X" n="0788b07"/><lb ed="R040" n="0312a01"/><p xml:id="pX25p0788b0701"><note place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0788b0701" n="0788b0701"/><anchor xml:id="beg0788b0701" n="0788b0701"/>已<anchor xml:id="end0788b0701"/>上总计</note>八番探验。一以身相见<persName>如来</persName>。<note place="inline">五分</note>二<persName>如来</persName>得法 <lb ed="X" n="0788b08"/><lb ed="R040" n="0312a02"/>说法。<note place="inline">七分</note>三证说四果。<note place="inline">九分</note>四受记。</p><p xml:id="pX25p0788b0815" cb:place="inline">五严土。</p><p xml:id="pX25p0788b0818" cb:place="inline">六大 <lb ed="X" n="0788b09"/><lb ed="R040" n="0312a03"/>身。<note place="inline">俱十分</note>七<persName>如来</persName>有所说法。</p><p xml:id="pX25p0788b0912" cb:place="inline">八三千大千世界微 <lb ed="X" n="0788b10"/><lb ed="R040" n="0312a04"/>尘<note place="inline">俱十三分</note>。</p> <lb ed="X" n="0788b11"/><lb ed="R040" n="0312a05"/><p xml:id="pX25p0788b1101">三番结劝。一应如是生淸净心。应无所住而生其 <lb ed="X" n="0788b12"/><lb ed="R040" n="0312a06"/>心。<note place="inline">十分</note>二離一切相。发阿耨多罗三藐三菩提心。应 <lb ed="X" n="0788b13"/><lb ed="R040" n="0312a07"/>生无所住心。</p><p xml:id="pX25p0788b1306" cb:place="inline">三引入暗处明之喩。示以住无住 <lb ed="X" n="0788b14"/><lb ed="R040" n="0312a08"/>之得失<note place="inline">俱十四分</note>。</p> <lb ed="X" n="0788b15"/><lb ed="R040" n="0312a09"/><p xml:id="pX25p0788b1501">五番挍量。一大千界宝施。<note place="inline">八分</note>二河沙数世界宝施 <lb ed="X" n="0788b16"/><lb ed="R040" n="0312a10"/><note place="inline">十一分</note>三一河沙数身命施。<note place="inline">十三分</note>四一日三时以河 <lb ed="X" n="0788b17"/><lb ed="R040" n="0312a11"/>沙等身命施。<note place="inline">十五分</note>五供养诸<persName>佛</persName>功德。<note place="inline">十六分</note>至此更 <lb ed="X" n="0788b18"/><lb ed="R040" n="0312a12"/>无可较说。无相之功德勝。其義<anchor xml:id="nkr_note_add_0788b1801" n="0788b1801"/><anchor xml:id="beg0788b1801" n="0788b1801"/>已<anchor xml:id="end0788b1801"/>尽。後来挍量。俱 <lb ed="X" n="0788b19"/><lb ed="R040" n="0312a13"/>是别意。以之断疑而<anchor xml:id="nkr_note_add_0788b1901" n="0788b1901"/><anchor xml:id="beg0788b1901" n="0788b1901"/>已<anchor xml:id="end0788b1901"/>。非专论经勝也。</p> <lb ed="X" n="0788b20"/><lb ed="R040" n="0312a14"/><p xml:id="pX25p0788b2001">以上为上半卷。谈般若法。以下为下半卷。申明法 <lb ed="X" n="0788b21"/><lb ed="R040" n="0312a15"/>无我正般若实际处。</p> <lb ed="X" n="0788b22"/><lb ed="R040" n="0312a16"/><p xml:id="pX25p0788b2201">雲栖大师曰。此经義離心缘相。離言说相。所以拟 <lb ed="X" n="0788b23"/><lb ed="R040" n="0312a17"/>心即差。动念即错。直饶缄口忘言。依旧落在无记 <lb ed="X" n="0788b24"/><lb ed="R040" n="0312a18"/>般若。若说到人法两忘。犹未是不可思议处。空生 <pb ed="X" xml:id="X25.0504.0788c" n="0788c"/> <lb ed="X" n="0788c01"/><lb ed="R040" n="0312b01"/>亦解不到这裡。所以下文褈问发心。正从不可思 <lb ed="X" n="0788c02"/><lb ed="R040" n="0312b02"/>议来。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0788c03"/><lb ed="R040" n="0312b03"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经卷上</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0751a1401" to="#end0751a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0751b0501" to="#end0751b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0751c0501" to="#end0751c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0751c0901" to="#end0751c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0751c1101" to="#end0751c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0752a0601" to="#end0752a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752a1201" to="#end0752a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752a1601" to="#end0752a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">穊</lem><rdg wit="#wit.orig">槪</rdg></app> <app from="#beg0752a1901" to="#end0752a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752a2401" to="#end0752a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752b0301" to="#end0752b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752b0501" to="#end0752b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752b0801" to="#end0752b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752b1001" to="#end0752b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752b1201" to="#end0752b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752b1501" to="#end0752b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752b1901" to="#end0752b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752b2101" to="#end0752b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752b2201" to="#end0752b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><name role="" type="person">玄奘</name></lem><rdg wit="#wit.orig">元装</rdg></app> <app from="#beg0752b2401" to="#end0752b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752c0201" to="#end0752c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0752c0202" to="#end0752c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0752c0901" to="#end0752c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752c1301" to="#end0752c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0752c2001" to="#end0752c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0753a0401" to="#end0753a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0753a0901" to="#end0753a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0753a1201" to="#end0753a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0753a1401" to="#end0753a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0754c0501" to="#end0754c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0755a1601" to="#end0755a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0755b0501" to="#end0755b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0758a1801" to="#end0758a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0758c0101" to="#end0758c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">憍陈</lem><rdg wit="#wit.orig">陈憍</rdg></app> <app from="#beg0759a0201" to="#end0759a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0759a0401" to="#end0759a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0759a0501" to="#end0759a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0759c0301" to="#end0759c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0759c0901" to="#end0759c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0760a0201" to="#end0760a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0760a0501" to="#end0760a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0760a2301" to="#end0760a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0760b0201" to="#end0760b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0760b0301" to="#end0760b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0760b0801" to="#end0760b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0760b0901" to="#end0760b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0760c0301" to="#end0760c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0761b2001" to="#end0761b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0761b2201" to="#end0761b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0762b2201" to="#end0762b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0764a0701" to="#end0764a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0764a2101" to="#end0764a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0765b0401" to="#end0765b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0765b1001" to="#end0765b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0765b1002" to="#end0765b1002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0765b2201" to="#end0765b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0765b2301" to="#end0765b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0765c0101" to="#end0765c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0765c0102" to="#end0765c0102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0766b1901" to="#end0766b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0767a1901" to="#end0767a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0767c0901" to="#end0767c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0768a0701" to="#end0768a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0768b1001" to="#end0768b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0769a2301" to="#end0769a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0769c0901" to="#end0769c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0769c1101" to="#end0769c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0770b0201" to="#end0770b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0770b0901" to="#end0770b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0770b2101" to="#end0770b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0771b2101" to="#end0771b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0771c1801" to="#end0771c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0772a0101" to="#end0772a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0772a1001" to="#end0772a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0772a1801" to="#end0772a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0772b0901" to="#end0772b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0772b1401" to="#end0772b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0773b0601" to="#end0773b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0773b1801" to="#end0773b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0773c0301" to="#end0773c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0773c1301" to="#end0773c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0774c1201" to="#end0774c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0775b0101" to="#end0775b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0775c0801" to="#end0775c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0776a1001" to="#end0776a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0777a0301" to="#end0777a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0777a1901" to="#end0777a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0777b1001" to="#end0777b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0778c1601" to="#end0778c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779a0901" to="#end0779a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779a1101" to="#end0779a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779b0301" to="#end0779b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779b2101" to="#end0779b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779b2301" to="#end0779b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0779c1601" to="#end0779c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0780c1301" to="#end0780c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0781a0101" to="#end0781a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0781a0801" to="#end0781a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0781b1301" to="#end0781b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0781c1601" to="#end0781c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0783a1901" to="#end0783a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0783a2101" to="#end0783a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0783a2201" to="#end0783a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0783b0701" to="#end0783b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0783b1801" to="#end0783b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0783b1901" to="#end0783b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0783c0401" to="#end0783c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0783c1701" to="#end0783c1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0784a1801" to="#end0784a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0785a1301" to="#end0785a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0785b0101" to="#end0785b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0786a0101" to="#end0786a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0786a1801" to="#end0786a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0786b0201" to="#end0786b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0786b0501" to="#end0786b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0786b1301" to="#end0786b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0787a1001" to="#end0787a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0787b1401" to="#end0787b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0787b2301" to="#end0787b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0788b0701" to="#end0788b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0788b1801" to="#end0788b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0788b1901" to="#end0788b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> <note n="0758j03" resp="#resp2" type="mod" subtype="jie" target="#nkr_note_mod_0758j03">已上为证信序具信开时主处六成就</note> <note n="0759j02" resp="#resp2" type="mod" subtype="jie" target="#nkr_note_mod_0759j02">已上为发起序具戒定慧三義</note> <note n="0760j02" resp="#resp2" type="mod" subtype="jie" target="#nkr_note_mod_0760j02">阿耨菩提诸<persName>佛</persName>所证也学者欲证菩提果当先发菩提心既发心已必须修行方成正觉而其功在住降一经所说不越乎是护念付嘱唯此而已</note> <note n="0776j01" resp="#resp2" type="mod" subtype="jie" target="#nkr_note_mod_0776j01">受持经偈以无所住而生其淸净之心且为人传说使皆无住无得成非身大身是人已得法王大宝岂世宝所能及哉〇<name role="" type="person">王日休</name>曰财施不出欲界法施能出三界･此十八住之第九远離随顺外论散乱住恒河宝施不及持经如何外学不修正法耶</note> <note n="0777j03" resp="#resp2" type="mod" subtype="jie" target="#nkr_note_mod_0777j03"><persName>佛</persName>见他说法上已会受持更要他件件都如此会如细而微尘大而世界妙而应身处处见性都不著力方是真受持〇般若实际一尘不留</note> <note n="0779j01" resp="#resp2" type="mod" subtype="jie" target="#nkr_note_mod_0779j01">此第七番探验･<persName>佛</persName>恐尊者闻说经名不认自心徒认作法故复问之而尊者于即非般若中已悟无法可说也〇功德施论曰般若波罗蜜中无法可得是故<persName>如来</persName>亦不能说</note> <note n="0783j04" resp="#resp2" type="mod" subtype="jie" target="#nkr_note_mod_0783j04">此十八住之第十三为離不能忍苦障忍辱极难離相<persName>如来</persName>自引往昔二事以证之･以上正明菩萨行行无相擧一度以该六度･此第二番结观也〇两是故总束前文〇此正言忍行何故忽言发心盖未修行人先当发心也〇发阿耨多罗三藐三菩提心此十一字若能悟明即可成<persName>佛</persName>不住六尘生心心即无住前文已详言之此以证明離相发心句</note> <note n="0785j05" resp="#resp2" type="mod" subtype="jie" target="#nkr_note_mod_0785j05">此章亦分三段首言以身佈施不及以此经之不住于相教人功德尤勝･<persName>佛</persName>所谓捨身佈施非真有此事即儒家损己益人之谓後世体认一差醜怪百出〇信心识得自心即<persName>佛</persName>不逆随顺其说而不违逆</note> <note n="0786j01" resp="#resp2" type="mod" subtype="jie" target="#nkr_note_mod_0786j01">此下言经義深妙非小乘所能担荷〇以要言之句妙若具显此经之功德则不能尽只好以要言之说其不可思议不可称量而已</note> <note n="0786j02" resp="#resp2" type="mod" subtype="jie" target="#nkr_note_mod_0786j02">谓此经是与以能度众生为己任者说<name role="" type="person">王日休</name>谓起发之发是发属<persName>如来</persName>看下文乐小法者还属修行人发心是</note> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0755001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0755001">河疑恒</note> <note n="0757001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0757001">（便宜上，表题ヲ附ス。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note> <note n="0757j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0757j01">此经以无相为宗无住为体妙有为用般若为正法大乘为教相降伏为入门</note> <note n="0757j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0757j02">金性最刚取为坚利之喩坚者其体一切物不能壞利者其用能剖破一切物以喩般若之坚爱见莫侵般若之利疑执立破也般若言慧性湛寂虚融诸相尽空一法不立性光遍现全是一真法界方显得真如妙用不思议处若徒以智慧解之则浅矣波罗蜜是证果谓之到彼岸言至<persName>佛</persName>地位也</note> <note n="0758j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0758j01">法即大乘法会即会于祇园此法会乃作经之因由阿难迦葉自叙其闻法之始</note> <note n="0758j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0758j02"><persName>佛</persName>者觉性圆满之称</note> <note n="0758j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0758j03">巳上为证信序具信开时主处六成就</note> <note n="0758j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0758j04">陈憍如即歌利王</note> <note n="0758j05" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0758j05"><persName>佛</persName>为三界之尊故称<persName>世尊</persName>三界谓欲界色界无色界也〇僧梨上品九条至二十五条衣</note> <note n="0759j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0759j01">便是无住相图画</note> <note n="0759j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0759j02">巳上为发起序具戒定慧三義</note> <note n="0759j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0759j03">须菩提启请说法</note> <note n="0759j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0759j04">须菩提能深观<persName>佛</persName>心故开口便歎稀有</note> <note n="0759j05" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0759j05"><persName>如来</persName>二字兼<persName>佛</persName>之体用言之如者真性之本体来者真性之应用此经专为大菩萨说诸菩萨应指三贤以上地位人</note> <note n="0760j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0760j01">如解即如如居士张国维之解後仿此</note> <note n="0760j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0760j02">阿耨菩提诸<persName>佛</persName>所证也学者欲证菩提果当先发菩提心既发心巳必须修行方成正觉而其功在住降一经所说不越乎是护念付嘱唯此而巳</note> <note n="0760j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0760j03">空生问降住二義直开千万世教门心法不唯于此证修因当即于此成圣果善哉之嘉非属过誉･长水云欲得正觉果故发正觉心长老虑发心菩萨未必皆出于正觉故首发二问而<persName>佛</persName>称为善也〇履昌云善现耻小慕大特为启请</note> <note n="0760j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0760j04">言果是本怀所言非谬</note> <note n="0760j05" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0760j05">善男三句是述须菩提所说既知菩提道便是当止之地即其言而印证之･应住作常住安住解降伏是降伏一切取相之心･觉心难住只为妄心难降能降方纔能住问虽两端意实一贯所以下文<persName>佛</persName>答先从降伏说起所谓既尽凡情别无圣解</note> <note n="0761j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0761j01">此分与下第四分是正答住降･此分答降伏在发不住相的大心</note> <note n="0761j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0761j02">此一段是说入门大头脑入门之法只是一个降伏其心</note> <note n="0761j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0761j03">楞严十二类生此经只擧九类以有色等指上界二天而以十二类俱摄入四生者楞严欲明业果故偏擧劣趣此经意在普度故兼指勝趣也按九种众生旧说上四种谓欲界众生下五种谓色界无色界诸天人六祖则俱贴人心说传大士以上四种为欲界受生差别言下五种只以心念差别言</note> <note n="0762j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0762j01">此我字乃常乐我净之真我最廣最大正是无我人众壹的体量若不体认真我而求诸四相无有是处涅槃为果无住为因先言涅槃後言无住者显果海以正其宗也无众生得灭度即是无我等相下反释之</note> <note n="0762j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0762j02">若有我能度人人为我度之心即有四相矣何为降伏</note> <note n="0762j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0762j03">无著论此下分为十八住此分是第一发心住</note> <note n="0763j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0763j01">凡言生<persName>佛</persName>擧众生与<persName>佛</persName>对言之也後仿此</note> <note n="0763j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0763j02">此经自始至终总破妄相以显真空故于正宗分标此四相为一卷张本以後反复言之而终结之曰不取于相･圆觉经云未除四种相不得成菩萨･四相为诸相之根故经文前後统言四相我相又为四相之根故十七分以後专明无我</note> <note n="0763j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0763j03">此分答应住在行不住相的大行意实一贯即降即住无二法也长水云前令不住後教令住于不住不住而住即住真空･菩萨于法者总标一切空有之法也应无所住者一切诸法当无所住著也下文详言法字皆本于此･万行不出六度六度总名佈施行于佈施句是总说所该甚廣</note> <note n="0764j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0764j01">无住是智不住是行智行交修是为无相可住･六尘从法字抽出来･人心都住六尘以六根不净故也不住六尘乃在欲而忘欲便是六通</note> <note n="0764j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0764j02">佈施不著空无住不著有此为无住此为应住･以所谓不住二句引起以应如是佈施二句接上则不住于相应指不住六尘如作三轮体空幷忘佈施解则另是一意与上文气不贯矣</note> <note n="0764j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0764j03">何以故下言離相佈施之福德甚大而以虚空喩之</note> <note n="0764j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0764j04">莲师云上云说不住相此何又说到福德以对下乘者说欲启人好善之心接<persName>佛</persName>种子非谓无住相註脚也然<persName>佛</persName>法之廣大实可与天地参福德不可思量幷非虚语</note> <note n="0765j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0765j01">末句双结两文劝人如法受持也即付嘱意六祖曰不住是菩萨住处履昌云此是<persName>如来</persName>之于教菩萨之正学一切众生之正<persName>等正觉</persName>也･此段共有七住字上六住字俱作执著意解末一住字作止住義解･此分是十八住之第二名应行住</note> <note n="0765j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0765j02">按此二若言降言住总无定解其实降中有住住中有降離四相者是降即是无住不住相即降也天台云前约愿言主发四心此约行言主无住行施必有所愿而行不徒行有所行而愿非虚愿不得以两段分作两事也经贯云此分言不住佈施实槪上文不住四相幷呼起下文不住菩提不住法相不住非法相</note> <note n="0766j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0766j01">初约菩萨果以明无相･此分直指真空实相不落有无二边不空而空空即不空也･若在身相上透得则前不住義亦透若在身相上打不透则前不住義亦不透故以身相启问･一断求<persName>佛</persName>行施住相疑〇此疑从不住相佈施来为求<persName>佛</persName>果行施即是住所求<persName>佛</persName>相云何无住此是预征所疑後幷同〇此第一番探验</note> <note n="0766j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0766j02">圭峰云四句偈此为最妙義具四句持说即趋菩提长水云斯则约有无等为四句此四義能通实相</note> <note n="0766j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0766j03">诸相兼空有言凡四相法相非法相皆在其中〇非字莫作无字解非字活无字呆〇即见<persName>如来</persName>即见自身中真性</note> <note n="0766j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0766j04">此分是十八住之第三欲得色身住处</note> <note n="0767j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0767j01">二断因果俱深无住疑〇此疑从上无住行施非相见<persName>佛</persName>二段来</note> <note n="0767j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0767j02">此须菩提第二启请也欲令後世之人共生深信故有是问･空生开口说言说章句即存一法相于胸中下故以无法暗破之持戒修福四字要看下文生信心种善根以至一念净信及无复诸相等俱植根于此须一气贯下･信须三德兼修谓持戒修福种善根也</note> <note n="0767j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0767j03">实信人善根深远</note> <note n="0767j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0767j04">持戒修福种诸善根方能实信纯一不贰诸法无染方名净信･净信是入道之门</note> <note n="0768j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0768j01">于净信中自具福德所以坚众生之信根也〇善根福德却是相兼</note> <note n="0768j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0768j02">此释生信得福由于生法两空也无四相是生空无法相亦无非法相是法空二执俱空即无人我无法我〇正显出净信之净</note> <note n="0768j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0768j03">何以故下反结上文申明一心字盖<persName>佛</persName>与众生同此一心当下便是转念即乖</note> <note n="0768j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0768j04">莲师云首段心字贯串三段首段单讲下二段对讲〇此推明法相非法相之不可取</note> <note n="0768j05" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0768j05">结归離相下文引喩以明〇有无双遣方是真空</note> <note n="0768j06" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0768j06">此引<persName>如来</persName>常说之言作证此十八住之第四欲得法身住处〇法身有二一言说法身即此分颇有众生等二证得法身亦有二一智相七分<persName>如来</persName>得阿耨等一福相八分若人满三千大千等</note> <note n="0769j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0769j01">三断无相云何得说疑〇前云<persName>佛</persName>非色相法不可取是无<persName>佛</persName>无法矣何现见<persName>佛</persName>成菩提现今说法･此第二番探验</note> <note n="0769j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0769j02"><persName>佛</persName>所说義顶上章以是義故義字来指不应取法取非法说</note> <note n="0769j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0769j03">申言无定之故〇是法则有实相勿是法则落空相非有非无法无不备所谓真空不空也</note> <note n="0769j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0769j04">菩提法所以不可取说之故〇长老先言无定次言无为悟入圣境矣･以无为叉可见離无不是<persName>佛</persName>法执无亦不是<persName>佛</persName>性･菩提是无为法说不得取不得亦得不得而福最勝下文欲挍量无为之福勝而先以有为宝施发其端</note> <note n="0770j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0770j01">此乃挍量功德以显勝复遣<persName>佛</persName>法以显玄〇经即文字般若能生<persName>佛</persName>法･此第一番挍量･此分<persName>佛</persName>深契须菩提将<persName>佛</persName>所说離相降心離相佈施離相见<persName>如来</persName>離相净信而得福总结成一无为之法擧宝施之福以较勝欲显以无为法之福无量也･三千大千另有全註因冗未载･性弥六虚福德亦如是</note> <note n="0770j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0770j02">因经悟性性见心明福等太虚历劫不壞故云勝彼〇此一问答重受持为人解说二句上句自修功下句及人功･乃至四句偈等经中凡六见</note> <note n="0771j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0771j01">此释上其福勝彼之故诸<persName>佛</persName>之身及所证之法无不从般若而生</note> <note n="0771001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0771001">纳疑讷</note> <note n="0771j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0771j02"><persName>佛</persName>又恐人住在<persName>佛</persName>法上故云即非<persName>佛</persName>法以扫之･非<persName>佛</persName>法即前云无为法即後云无法可说意</note> <note n="0771j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0771j03"><persName>佛</persName>教真诠</note> <note n="0771j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0771j04">次约菩萨住以明无相･四断声闻得果是取疑〇前云<persName>如来</persName>说说法皆不可取故疑声闻得果是取</note> <note n="0771j05" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0771j05">此第三番探验･四果修行得道有浅深根性不同所悟所证随异若次第而修则无上菩提可到若萌有得之心即著四相不能深造故设此四问</note> <note n="0771j06" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0771j06">四何以故下俱以名释義见以无为法而不著得果之相始得证果其名即随果定</note> <note n="0772j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0772j01">见惑者谓能障人见道故思惑中唯贪嗔痴慢四者乃是细惑与生俱来障于修道故谓之修惑全註因冗不载</note> <note n="0772j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0772j02">四果初为见道二三为修道四为无学道</note> <note n="0772j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0772j03">宗无学之说为是</note> <note n="0772j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0772j04">以上一为入流果一为一来果一为不来果一为阿罗汉果皆无得果之念而以无为法</note> <note n="0772j05" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0772j05">末以尊者自得之果证之〇三昧亦云三摩地又云三摩提三字总作正字解世人以三昧作妙趣解谬甚〇有四相而不離欲则不能无诤无诤则三昧矣作是念所谓若心取相也〇凡作是念便是有心层层扫却前扫却诸法此扫却诸心</note> <note n="0773j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0773j01">外虽有行心中无一可得即是以无为法･此分是十八住之第五于修道得勝中无慢住〇自此至十六住如次对治十二种障意明欲求色身法身须離是障障尽入十七证道住今对治第一慢障</note> <note n="0773j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0773j02">五断受法时有所取说疑〇此疑亦于三疑中不可取不可说来〇此第四番探验〇憨山曰此示究竟无得之旨･尊者虽悟菩提无住恐疑<persName>佛</persName>果必定得法而成<persName>世尊</persName>故以授记之因亲为证明</note> <note n="0773j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0773j03">大圆曰言实无所以息大众之疑･此十八住之第六不離<persName>佛</persName>世时住離第二少闻障不離<persName>佛</persName>世则具多闻</note> <note n="0774j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0774j01">六断严土违于不取疑〇若法不可取云何诸菩萨取莊严净土〇此第五番探验･菩萨所住之处谓之<persName>佛</persName>土以有一世界必有一<persName>佛</persName>设化故也有意作善缘福业谓之莊严･听法而无所得莊严而非莊严淸净极矣</note> <note n="0774j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0774j02">第一番结劝〇此承上離相莊严之土而正示離相莊严之行･从前说破相只说得个无住此从无住处点出生心二字可见此淸净妙体包裹太虚故下文有<name role="" type="person">须弥山</name>王之问･心无所住乃为淸净生犹生存之生于无所住处而存其心盖恐如槁木死<g ref="#CB01926">灰</g>入于顽空落在无事甲中耳今人间坐而倦思生即是不能生其心也･此十八住之第七为愿净<persName>佛</persName>土住離小攀缘作念修道障缘形相土则小无缘则大契法界故</note> <note n="0774j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0774j03">七断受得报身有取疑･此第六番探验･无住生心心界廓周沙界故托大身以问之</note> <note n="0775j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0775j01">此从报身转出法身･按此节解说不一当以从报身转出法身为是･须弥极大而不自取我是山王报<persName>佛</persName>得无上法王体能现千重化然而離著不取亦然･此十八住之第八为成熟众生住離捨众生障若见大小不能济物</note> <note n="0775j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0775j02">上章言无为法身之大下章言无为福德之多･此第二番挍量･以下皆挍量福德之勝</note> <note n="0775j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0775j03">欲明福勝先说河沙既约多河以辨沙复约多沙以彰福皆为宝施张本〇此先以外财挍量</note> <note n="0776j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0776j01">受持经偈以无所住而生其淸净之心且为人传说使皆无住无得成非身大身是人巳得法王大宝岂世宝所能及哉〇<name role="" type="person">王日休</name>曰财施不出欲界法施能出三界･此十八住之第九远離随顺外论散乱住恒河宝施不及持经如何外学不修正法耶</note> <note n="0776j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0776j02">上言持经功德之勝此是申言其所以勝･正教贵于受持受持期于成就不曰成就功德而曰成就法者以法可以利众生也･尽能受持读诵此六字中有无量功行在</note> <note n="0777001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0777001">维唯音通</note> <note n="0777j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0777j01">成就谓见性也能趋菩提名最上诸乘不及名第一世间所无名稀有即<persName>佛</persName>果也･偈云从闻思修入三摩地即三慧也</note> <note n="0777j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0777j02">经所在即法所在故当敬视如<persName>佛</persName></note> <note n="0777j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0777j03"><persName>佛</persName>见他说法上巳会受持更要他件件都如此会如细而微尘大而世界妙而应身处处见性都不著力方是真受持〇般若实际一尘不留</note> <note n="0778j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0778j01">尊者备闻经勝故请命经名幷问奉持之法</note> <note n="0778j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0778j02"><persName>佛</persName>告二句答以经名以是二句答以奉持所以者下又详答奉持之法〇金刚般若能断一切疑执故当奉持〇言金刚者法喩双显下则止言般若标正法也</note> <note n="0778j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0778j03">确论快论非深于此道者不能说出</note> <note n="0778j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0778j04">以下详答奉持之法〇法性本空不可执著〇<persName>佛</persName>说般若至<persName>如来</persName>无所说是显金刚无相以遣法相也又复引世界微尘三十二相以反结者深明智相也以诸相非相看般若方为善奉持者</note> <note n="0779j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0779j01">此第七番探验･<persName>佛</persName>恐尊者闻说经名不认自心徒认作法故复问之而尊者于即非般若中巳悟无法可说也〇功德施论曰般若波罗蜜中无法可得是故<persName>如来</persName>亦不能说</note> <note n="0779j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0779j02">此第八番探验〇擧世界微尘为喩是极言无相以显般若之用</note> <note n="0779j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0779j03"><persName>如来</persName>将般若即非般若道理铺撒开来大包千界细入微尘法应不异尘界一如真大莫载小莫破矣･此与第五分之義小异前破执情故云不应住色声香味触法生心不可以三十二相见<persName>如来</persName>此破实法故云非微尘非世界非三十二相･情器俱名世界情谓一切人物有情之类器谓山河大地日月星辰等也所谓尘众则器世界众生则有情世界･此十八住之第十色及众生身抟取中观破相应行住</note> <note n="0779j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0779j04">此段连上文说下总在第八探验中见细而微尘大而世界妙而应身皆属虚妄唯一性为真实也见<persName>如来</persName>指法身言</note> <note n="0780j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0780j01">履昌云世界微尘是依报相圣凡所依住也三十二相是正报相<persName>如来</persName>于因地中修百福乃成长老以慧眼观之皆无毫发之相可得而实相宛然矣〇五分说可以身相见<persName>如来</persName>末指明何相至此始言三十二相〇始于足下安平终于顶相高圆</note> <note n="0780j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0780j02">第三番挍量〇此以内财言〇疏云再擧内财者依报易捨正报难捐也〇前两以宝施之福问而空生答此则不待再问而直告之急切引人向慕经教也</note> <note n="0780j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0780j03">此十八住之第十一供养给侍<persName>如来</persName>住</note> <note n="0780j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0780j04">纲领了然</note> <note n="0780j05" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0780j05">条目分晰</note> <note n="0780j06" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0780j06">原委透彻</note> <note n="0780j07" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0780j07">观于微尘世界为粗相观于三十二相为亲相未为正觉体性唯受持此经能为法相因住</note> <note n="0780j08" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0780j08">離相者離有为相寂灭者不<space quantity="1" unit="chars"/>相不生心也人能離却诸相则一切妄念息皆不生直下顿空即证金刚般若</note> <note n="0781j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0781j01">此章分三段首段空生闻经深信自陈悟解欲信经之人实相離相</note> <note n="0781j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0781j02">甚深经典即般若非般若空而不空不空而空所以为甚深前歎稀有赞<persName>佛</persName>以盛德而行大行此赞稀有谓以言说章句令人悟入实相･此为现在者劝･即生实相是<persName>如来</persName>实地工夫〇即是悟见自性即是真如也生者显著之谓･正解云是经者文字般若也实相者实相般若也生实相般若现前即显自性也凡所有相皆是虚妄则真空自性为实相矣</note> <note n="0781j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0781j03">是故二字结归前说以非相为实相出自尊者领悟之深遂为全经了義</note> <note n="0782j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0782j01">此为将来者劝･须菩提缴劝情深既晓同会大众更欲流传末世而不无後虑也</note> <note n="0782j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0782j02">复征稀有之故作三层印证</note> <note n="0782j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0782j03">所以者何下明此人无四相之意何以故下明四相非四相之意显因中最勝明标第一波罗蜜也</note> <note n="0782j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0782j04">三空同证方是離一切诸相離一切诸相乃为淸净即名诸<persName>佛</persName>所谓生实相也显著<persName>如来</persName>法身矣</note> <note n="0782j05" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0782j05">次段自如是如是至见种种色是<persName>如来</persName>印可其言因推言離一切相之義以见发菩提心人六度万行皆不可住相･不惊不怖不畏则必直向无上菩提荷担<persName>如来</persName>故为稀有</note> <note n="0782j06" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0782j06">般若波罗蜜诸波罗蜜之般若为第一又幷第一而遣之经義所以微妙･此十八住之第十二远離懈怠利养不起精进障</note> <note n="0783j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0783j01">三约菩萨行以明无相□忍辱･八断持说未脱苦果疑･若昧云是名第一以上<persName>佛</persName>引慧度以发明无相意忍辱下更引忍度以发明无相意</note> <note n="0783j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0783j02">引此段者必勘验至此方显離相真实际不此虚见虚知･歌利王事所见不同详载正解今摘其略</note> <note n="0783j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0783j03">反明非忍</note> <note n="0783j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0783j04">此十八住之第十三为離不能忍苦障忍辱极难離相<persName>如来</persName>自引住昔二事以证之･以上正明菩萨行行无相擧一度以该六度･此第二番结观也〇两是故总束前文〇此正言忍行何故忽言发心盖未修行人先当发心也〇发阿耨多罗三藐三菩提心此十一字若能悟明即可成<persName>佛</persName>不住六尘生心心即无住前文巳详言之此以证明離相发心句</note> <note n="0783j05" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0783j05">凡说色等心以色字单提一句可见下五字皆从色相而起六根不净以眼根不净为先故儒家言四勿以勿视为先言九思以忠明为首佈施</note> <note n="0784j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0784j01">引前<persName>佛</persName>说佈施一度申明離相发心之義</note> <note n="0784j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0784j02">此文申明相无可住之故为離相究竟了義以结前起後</note> <note n="0784j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0784j03">九断能证无体非因疑〇疑不住于相则一切皆空即能证之智亦无体矣无体之法安可作因而取果耶〇曾云为说无实无虚原不属于有无又何疑于无体之法不能作因而取果耶･一路反复申明而以无实无虚四字结穴･以上一段点明问意深劝发心菩萨应離相行行而信<persName>如来</persName>言也</note> <note n="0785j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0785j01">十断如遍有得无得疑･疑真如一切时处恒遍何故有得有不得答云住法行施则不得无住行施则得法指六尘空有等法〇此极毁著相之失而极赞離相之得</note> <note n="0785j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0785j02">此言離相持经功德以印可空生第一稀有功德之语</note> <note n="0785j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0785j03">此十八住之第十四離寂静味住曰三时捨身恒河沙数不及信经如何唯专禅定耽寂静味缺于智慧而不持说</note> <note n="0785j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0785j04">圭峰云此分经文属前第十疑中･此第四番挍量〇畅说持经之義</note> <note n="0785j05" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0785j05">此章亦分三段首言以身佈施不及以此经之不住于相教人功德尤勝･<persName>佛</persName>所谓捨身佈施非真有此事即儒家损巳益人之谓後世体认一差醜怪百出〇信心识得自心即<persName>佛</persName>不逆随顺其说而不违逆</note> <note n="0786j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0786j01">此下言经義深妙非小乘所能担荷〇以要言之句妙若具显此经之功德则不能尽只好以要言之说其不可思议不可称量而巳</note> <note n="0786j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0786j02">谓此经是与以能度众生为巳任者说<name role="" type="person">王日休</name>谓起发之发是发属<persName>如来</persName>看下文乐小法者还属修行人发心是</note> <note n="0786j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0786j03">持经者人也故归之于人以发大乘望之以荷担望之然则人之责非轻矣受持岂易事哉〇前言经中自有之功德此言人所成就之功德</note> <note n="0786j04" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0786j04">自利利他能令<persName>佛</persName>种不断故曰荷担又将小乘止知自度法见未忘不能荷担即不能听诵而为人说以反释能荷之義〇言乐小法者不能非外之也正勉之使乐大法耳</note> <note n="0786j05" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0786j05">此经在处即为有<persName>佛</persName>收足持经之義圆满周遍盖尽人望之矣</note> <note n="0787001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0787001">一段字疑剩</note> <note n="0787j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0787j01">此章亦分三段首段言灭罪不可思议〇恶道犹恶境･翁云畅言持经之旨极人世之罪孽皆能除之</note> <note n="0787j02" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0787j02">又复自擧前因以较经勝</note> <note n="0787j03" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0787j03">次段言证果不可思议･此第五番挍量･翁云畅言持经之旨极<persName>佛</persName>祖之供养皆无以过之</note> <note n="0788j01" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" subtype="jie" target="#nkr_note_orig_0788j01">此是总结不可思议〇末二句又是结中之结</note> <note n="0788001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0788001">一不字疑剩</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0751a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0751a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0751b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0751b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0751c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0751c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0751c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0751c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0751c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0751c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0752a0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752a0601">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752a1201">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752a1601">穊【CB】，槪【卍续】</note> <note n="0752a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752a1901">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752a2401">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752b0301">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752b0501">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752b0801">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752b1001">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752b1201">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752b1501">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752b1901">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752b2101">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752b2201"><name role="" type="person">玄奘</name>【CB】，元装【卍续】</note> <note n="0752b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752b2401">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0752c0202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752c0202">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0752c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752c0901">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752c1301">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0752c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0752c2001">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0753a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0753a0401">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0753a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0753a0901">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0753a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0753a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0753a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0753a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0754c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0754c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0755a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0755a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0755b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0755b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0758a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0758a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0758c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0758c0101">憍陈【CB】，陈憍【卍续】</note> <note n="0759a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0759a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0759a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0759a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0759a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0759a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0759c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0759c0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0759c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0759c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0760a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0760a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0760a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0760a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0760a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0760a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0760b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0760b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0760b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0760b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0760b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0760b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0760b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0760b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0760c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0760c0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0761b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0761b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0761b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0761b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0762b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0762b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0764a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0764a0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0764a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0764a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0765b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0765b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0765b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0765b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0765b1002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0765b1002">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0765b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0765b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0765b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0765b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0765c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0765c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0765c0102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0765c0102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0766b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0766b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0767a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0767a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0767c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0767c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0768a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0768a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0768b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0768b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0769a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0769a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0769c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0769c0901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0769c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0769c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0770b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0770b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0770b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0770b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0770b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0770b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0771b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0771b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0771c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0771c1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0772a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0772a0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0772a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0772a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0772a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0772a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0772b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0772b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0772b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0772b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0773b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0773b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0773b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0773b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0773c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0773c0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0773c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0773c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0774c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0774c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0775b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0775b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0775c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0775c0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0776a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0776a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0777a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0777a0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0777a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0777a1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0777b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0777b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0778c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0778c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0779c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0779c1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0780c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0780c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0781a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0781a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0781a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0781a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0781b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0781b1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0781c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0781c1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0783a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783a1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0783a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783a2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0783a2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0783b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783b0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0783b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0783b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0783c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0783c1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0783c1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0784a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0784a1801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0785a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0785a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0785b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0785b0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0786a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0786a0101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0786a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0786a1801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0786b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0786b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0786b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0786b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0786b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0786b1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0787a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0787a1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0787b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0787b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0787b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0787b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0788b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0788b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0788b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0788b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0788b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0788b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>